रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
भगवान शंकर हे हिंदू धर्मातील अत्यंत करुणामय, भोळे आणि सहज प्रसन्न होणारे देव मानले जातात. शिवलिंगावर पाणी, दूध, दही, मध, तूप, साखर, बेलपत्र, धतूरा अशा विविध वस्तूंनी अभिषेक करण्याची परंपरा प्राचीन काळापासून चालत आली आहे. त्यामध्ये दुधाचा अभिषेक विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. शिवपुराण, स्कंदपुराण आणि अनेक आगमग्रंथांमध्ये दुधाभिषेकाचे महात्म्य वर्णन केलेले आहे.
समुद्रमंथनाच्या वेळी जेव्हा हलाहल विष बाहेर आले, तेव्हा संपूर्ण सृष्टी संकटात आली होती. त्यावेळी भगवान शंकरांनी ते विष प्राशन करून जगाचे रक्षण केले. विषाच्या तीव्र उष्णतेमुळे त्यांचा कंठ निळा झाला आणि ते “नीलकंठ” म्हणून ओळखले जाऊ लागले. त्या उष्णतेचे शमन करण्यासाठी देवतांनी भगवान शंकरांवर जल आणि दूध अर्पण केले, अशी पौराणिक कथा सांगितली जाते.
दूध हे शीतल, पवित्र आणि सात्त्विक मानले जाते. त्यामुळे शिवलिंगावर दूध अर्पण करणे म्हणजे भगवान शंकरांच्या कृपेची प्रार्थना करणे आणि आपल्या जीवनातील क्रोध, दुःख, अशांती व नकारात्मकता शांत करण्याचे प्रतीक मानले जाते.
दूध हे शुद्धता, प्रेम, करुणा आणि सात्त्विकतेचे प्रतीक आहे. भक्त जेव्हा श्रद्धेने दुधाचा अभिषेक करतो, तेव्हा तो आपला अहंकार, वाईट विचार आणि मनातील कलुषता भगवान शिवांच्या चरणी अर्पण करतो. शिवलिंग हे संपूर्ण सृष्टीचे प्रतीक मानले जाते. त्यावर सतत वाहणारे दूध हे जीवनातील सतत वाहणाऱ्या भक्ती, श्रद्धा आणि शांततेचे प्रतीक मानले जाते.
श्रावण महिना हा भगवान शिवांचा अत्यंत प्रिय महिना मानला जातो. या महिन्यात प्रत्येक सोमवारी शिवलिंगावर दुधाभिषेक केल्यास विशेष पुण्य प्राप्त होते.
सोमवार हा भगवान शंकरांचा दिवस मानला जातो. सोमवारी सकाळी स्नान करून शिवमंदिरात जाऊन दूध अर्पण करणे शुभ मानले जाते.
महाशिवरात्रीच्या दिवशी रात्रभर शिवपूजा आणि अभिषेक केला जातो. या दिवशी दुधाचा अभिषेक केल्यास अनेक जन्मांचे पाप नष्ट होतात, अशी श्रद्धा आहे.
त्रयोदशीच्या संध्याकाळी येणारा प्रदोष काळ शिवपूजेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. या वेळी दुधाभिषेक केल्यास शिवकृपा लवकर प्राप्त होते.
घरातील अडचणी, मानसिक तणाव, आर्थिक समस्या किंवा आरोग्याच्या अडचणी असतील तर श्रद्धेने शिवलिंगावर दूध अर्पण केले जाते.
सकाळी लवकर स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत.
शिवलिंगास प्रथम स्वच्छ जल अर्पण करावे.
त्यानंतर “ॐ नमः शिवाय” या मंत्राचा जप करत हळूहळू दूध अर्पण करावे.
दुधानंतर पुन्हा जल अर्पण करणे योग्य मानले जाते.
बेलपत्र, पांढरी फुले, धूप आणि दीप अर्पण करावेत.
शक्य असल्यास रुद्राध्याय किंवा शिवचालीसा पठण करावे.
दुधाभिषेकामुळे मन शांत होते, नकारात्मक विचार दूर होतात आणि मानसिक स्थैर्य मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
भगवान शंकर अत्यंत भोळे देव मानले जातात. श्रद्धेने केलेल्या अभिषेकामुळे ते लवकर प्रसन्न होतात.
घरातील कलह, तणाव आणि मतभेद कमी होऊन घरात सौख्य निर्माण होते, असे मानले जाते.
शिवपूजा आणि मंत्रजपामुळे मन सकारात्मक राहते. त्यामुळे मानसिक बळ वाढते.
अनेक ठिकाणी अविवाहित मुलामुलींना योग्य जोडीदार मिळावा तसेच संततीसुखासाठी शिवलिंगावर दुधाभिषेक करण्याची परंपरा आहे.
शक्यतो गाईचे शुद्ध दूध वापरणे श्रेष्ठ मानले जाते. परंतु सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे भक्तीभाव. दिखाऊपणापेक्षा श्रद्धेला अधिक महत्त्व दिले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: धार्मिक श्रद्धेनुसार दूध हे शीतल, पवित्र आणि सात्त्विक मानले जाते. भगवान शिवांना प्रसन्न करण्यासाठी दुधाभिषेक केला जातो.
Ans: समुद्रमंथनावेळी भगवान शिवांनी हलाहल विष प्राशन केले होते. त्या विषाची उष्णता शांत करण्यासाठी देवतांनी त्यांच्यावर दूध अर्पण केले, अशी कथा सांगितली जाते.
Ans: दुधाभिषेकामुळे मानसिक शांतता, सकारात्मकता आणि शिवकृपा प्राप्त होते अशी श्रद्धा आहे.
