भारतीय हवाई दलात मिग-२१ च्या निवृत्ती तेजस एमके१ए च्या आगमनासाठी विलंब होत आहे (फोटो - टीम नवभारत)
मिग-२१ लढाऊ विमान हे भारतीय हवाई दलाचा कणा राहिले आहे, परंतु आता ते सप्टेंबर २०२५ मध्ये पूर्णपणे निवृत्त होणार आहे. दुसरीकडे, स्वदेशी हलके लढाऊ विमान (LCA) तेजस Mk1A अजूनही विलंबाचा सामना करत आहे आणि आता या वर्षाच्या अखेरीस ते हवाई दलात सामील होण्याची अपेक्षा आहे, जे नियोजित वेळेपेक्षा खूप उशीर करत आहे. या विलंबामुळे, भारताला पुन्हा एकदा परदेशी लढाऊ विमाने खरेदी करण्याची गरज भासू लागली आहे.
महाराष्ट्रसंबंधित बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा
अशा परिस्थितीत, भारत पुन्हा एकदा त्याचे जुने संरक्षण भागीदार रशिया आणि फ्रान्सकडे वळला आहे, तर या शर्यतीत अमेरिकेला दुर्लक्षित केले गेले आहे. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, ट्रम्प प्रशासनाने लादलेल्या ५०% शुल्कामुळे भारत आता अमेरिकेला विश्वसनीय भागीदार मानत नाही.
भारताने पुन्हा रशिया-फ्रान्सवर दाखवला विश्वास
भारतीय हवाई दलाच्या लढाऊ विमानांच्या शस्त्रागारात आधीच मोठ्या संख्येने रशियन मूळची लढाऊ विमाने आहेत. रशियाने पाचव्या पिढीतील सुखोई एसयू-५७ ‘फेलॉन’ विमानांसाठी पूर्ण तंत्रज्ञान हस्तांतरण (टीओटी) देखील देऊ केले आहे. असे असूनही, भारताने राष्ट्रीय प्राधान्य म्हणून स्वदेशी प्रगत मध्यम लढाऊ विमान (एएमसीए) कार्यक्रमाचा पाठपुरावा केला पाहिजे. जून २०२५ मध्ये भारत आणि फ्रान्स यांच्यात झालेल्या करारानुसार, फ्रेंच शस्त्रास्त्र कंपनी डसॉल्ट एव्हिएशन भारताच्या टाटा अॅडव्हान्स्ड सिस्टम्स लिमिटेड (TASL) च्या सहकार्याने हैदराबादमध्ये राफेल लढाऊ विमानाचे फ्यूजलेज तयार करेल. ‘मेक इन इंडिया’ कार्यक्रमांतर्गत हा उपक्रम एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो. या करारानुसार, २०२८ च्या आर्थिक वर्षापासून राफेलचे प्रमुख फ्यूजलेज भाग तयार करण्यासाठी हैदराबादमध्ये एक नवीन TASL उत्पादन सुविधा स्थापन केली जाईल.
राजकीय बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा
राफेलचे उत्पादन होणार भारतात
या करारात विमानाच्या पुढील, मध्य आणि मागील भागाचे तसेच साइड व्ह्यू रियर शेलसारख्या वैयक्तिक भागांचे उत्पादन समाविष्ट आहे. राफेलचे फ्यूजलेज फ्रान्सच्या बाहेर तयार केले जाण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. यामागील उद्दिष्ट केवळ भारतीय संरक्षण क्षेत्राला सक्षम करणे नाही तर जागतिक बाजारपेठेत पुरवठा सुनिश्चित करणे देखील आहे.याशिवाय, भारत त्यांच्या स्वदेशी GTRE कावेरी इंजिनवरही वेगाने काम करत आहे. भारत बऱ्याच काळापासून हवाई इंजिनांच्या बाबतीत स्वावलंबी होण्याचा प्रयत्न करत आहे. कावेरी इंजिन हा त्यातील एक महत्त्वाचा भाग आहे. ज्यामध्ये फ्रान्स मदत करत आहे.
