गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
'लेक लाडकी' योजनेच्या माध्यमातून मुलींच्या नावाने मिळतोय निधी; ९ हजारांहून अधिक मुलींना ४.७४ कोटींचा लाभ ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
National Girl Child Day 2026 India theme : आज संपूर्ण देश ‘राष्ट्रीय बालिका दिन’ ( National Girl Child Day) साजरा करत आहे. पण हा दिवस केवळ शुभेच्छा देण्यापुरता मर्यादित नाही, तर तो एका क्रांतीचा उत्सव आहे. १९६६ मध्ये याच दिवशी एका महिलेने रायसीना हिल्सवर पाऊल ठेवले आणि जगाला दाखवून दिले की, भारताची मुलगी केवळ घरच नाही, तर देशही चालवू शकते. इंदिरा गांधींच्या त्या ऐतिहासिक शपथविधीपासून सुरू झालेला हा प्रवास आज कोडिंग, रोबोटिक्स आणि अंतराळ संशोधनापर्यंत पोहोचला आहे.
२४ जानेवारी हा दिवस निवडण्यामागे एक खास कारण आहे. १९६६ मध्ये याच दिवशी इंदिरा गांधी यांनी भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान म्हणून शपथ घेतली होती. एका मुलीने देशाच्या सर्वोच्च पदावर पोहोचणे, हा त्याकाळी जागतिक स्तरावर एक मोठा संदेश होता. याच ऐतिहासिक घटनेचा सन्मान करण्यासाठी २००८ मध्ये केंद्र सरकारने २४ जानेवारी हा दिवस ‘राष्ट्रीय बालिका दिन’ म्हणून घोषित केला. तेव्हापासून हा दिवस मुलींच्या हक्कांसाठी आणि त्यांच्या सक्षमीकरणासाठी एक चळवळ बनला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : International Education Day 2026: ‘इतिहासापासून ते आजच्या AI युगापर्यंत….’, पाहा कसा बदलता शिक्षणाचा चेहरामोहरा
गेल्या दशकात भारताने लिंग गुणोत्तराच्या (Sex Ratio) बाबतीत अभूतपूर्व प्रगती केली आहे. एकेकाळी ९२७ वर असलेले हे प्रमाण आता राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षणानुसार (NFHS) प्रति १००० पुरुषांमागे १०२० महिलांपर्यंत पोहोचले आहे. हरियाणासारख्या राज्याने, जिथे लिंग निवडीची मोठी समस्या होती, तिथे आता ९२३ पेक्षा जास्त गुणोत्तर गाठले आहे. ही केवळ आकडेवारी नाही, तर ‘बेटी बचाओ, बेटी पढाओ’ मोहिमेच्या ११ वर्षांच्या यशाची पावती आहे.
आज मुलींचे शिक्षण आणि लग्न हे पालकांसाठी ओझे राहिले नाही. ‘सुकन्या समृद्धी योजने’अंतर्गत आतापर्यंत ४.५३ कोटींहून अधिक खाती उघडण्यात आली असून त्यात ३.३३ लाख कोटींहून अधिक रक्कम जमा आहे. जानेवारी २०२६ मध्ये या योजनेवर ८.२% इतका घसघशीत व्याजदर मिळत आहे, जो इतर कोणत्याही सरकारी योजनेपेक्षा जास्त आहे. यामुळे मुलींच्या उच्च शिक्षणासाठी एक भक्कम आर्थिक पाया तयार झाला आहे.
Celebrating National Girl Child Day✨ ➣ #NationalGirlChildDay is celebrated annually in India on January 24, dedicated to highlighting the rights, education, health, nutrition, and overall welfare of girls ➣ Initiated in 2008 by the Ministry of Women and Child Development… pic.twitter.com/t22M3qfyXL — PIB India (@PIB_India) January 23, 2026
credit – social media and Twitter
आजच्या मुली केवळ पुस्तकी ज्ञानापुरत्या मर्यादित नाहीत. ‘उडान’ (UDAAN) सारख्या प्रकल्पांनी ग्रामीण भागातील मुलींना इंजिनिअरिंगच्या वाटा खुल्या करून दिल्या आहेत. जरी सध्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान (STEM) क्षेत्रात मुलींचे प्रमाण १८-२० टक्के असले, तरी ‘AI For All’ सारख्या मोहिमांनी यात मोठी वाढ केली आहे. २०२६ च्या भारतात मुली आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि डेटा सायन्समध्येही आघाडीवर आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : स्पायडर-मॅन बॅकपॅक अन् पोलीस कोठडी! 5 वर्षांच्या ‘Liam Ramos’च्या अटकेने अमेरिका उद्रेकाच्या उंबरठ्यावर; पाहा नेमकं काय घडलं?
भारताने आपल्या मुलींना केवळ स्वप्नेच दिली नाहीत, तर त्यांना सुरक्षित वातावरणही दिले आहे. POCSO कायदा आणि बालविवाह प्रतिबंधक कायद्यामुळे मुलींचा आत्मविश्वास वाढला आहे. ‘पोषण अभियान’ आणि मासिक पाळीच्या स्वच्छतेबाबतची जनजागृती आता गावागावात पोहोचली आहे. “बालविवाह मुक्त भारत २०२३०” या मोहिमेअंतर्गत राजस्थान आणि उत्तर प्रदेशसारख्या राज्यांत मोठे बदल पाहायला मिळत आहेत. राजस्थानमधील डीग जिल्ह्यातील भानहेरीसारख्या गावातील मुली आज फुटबॉल मैदानात घाम गाळून बालविवाहाच्या बेड्या तोडत आहेत.
Ans: याच दिवशी १९६६ मध्ये इंदिरा गांधी यांनी भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान म्हणून शपथ घेतली होती, त्या ऐतिहासिक क्षणाच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.
Ans: जानेवारी २०२६ च्या तिमाहीसाठी सुकन्या समृद्धी योजनेवर ८.२% वार्षिक व्याजदर दिला जात आहे.
Ans: शाळा सोडलेल्या १ लाखाहून अधिक मुलींना पुन्हा औपचारिक शिक्षण प्रवाहात आणण्यासाठी सरकारकडून राबवली जाणारी ही एक विशेष मोहीम आहे.
