सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
Blue Moon 2026: आकाशात आज दिसणार चंद्राचे एक अनोखे दृश्य, जाणून घ्या 'ब्लू मून' म्हणजे काय आणि तो कोठे दिसेल ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Blue Moon May 2026 Date and Time : खगोलप्रेमी आणि अंतराळ विज्ञानात रस असणाऱ्यांसाठी आजची रात्र (३१ मे) अतिशय खास आणि अद्भुत असणार आहे. आज आकाशात एक अतिशय दुर्मिळ खगोलीय नजारा पाहायला मिळणार आहे, ज्याला विज्ञान जगतात ‘ब्लू मून’ (Blue Moon) असे म्हटले जाते. यापूर्वी ऑगस्ट २०२३ मध्ये असा योग आला होता आणि त्यानंतर तब्बल तीन वर्षांनी म्हणजे आज हा योग पुन्हा एकदा जुळून आला आहे. जगभरातील शास्त्रज्ञ आणि अंतराळ संस्था या अनोख्या घटनेवर लक्ष ठेवून आहेत. सोशल मीडियावरही या ‘ब्लू मून’ची जोरदार चर्चा सुरू असून, हा चंद्र नेमका कसा दिसणार याबद्दल लोकांमध्ये कमालीचे कुतूहल निर्माण झाले आहे.
अनेक लोकांच्या मनात असा संशयास्पद विचार येतो की ‘ब्लू मून’ म्हणजे चंद्र निळ्या रंगाचा दिसेल की काय? परंतु, अमेरिकेची अंतराळ संस्था ‘नासा’ (NASA) नुसार, याचा रंगाशी काहीही संबंध नाही. चंद्राचे पृथ्वीभोवती फिरण्याचे एक चक्र साधारणपणे २९.५ दिवसांचे असते, जे आपल्या इंग्रजी महिन्यांच्या दिवसांपेक्षा (३० किंवा ३१ दिवस) थोडे कमी असते. यामुळे दर दोन किंवा तीन वर्षांनी असा योगायोग येतो, जेव्हा एकाच कॅलेंडर महिन्याच्या सुरुवातीला आणि अगदी शेवटी, अशा दोन वेळा पौर्णिमा येतात. याच महिन्यातील दुसऱ्या पौर्णिमेच्या चंद्राला ऐतिहासिक आणि पारंपारिक भाषेत ‘ब्लू मून’ किंवा ‘नीलचंद्र’ असे संबोधले जाते. हा केवळ एक कालगणनेचा अनोखा योगायोग आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Zaporizhzhia Attack: जगातील तिसऱ्या सर्वात मोठ्या अणुऊर्जा प्रकल्पावर युक्रेनचा ड्रोन हल्ला; भिंतीला पडले भगदाड, अणू संकटाचे सावट
आज दिसणारा हा ब्लू मून केवळ एकाच महिन्यात दोन पौर्णिमा येण्यापुरता मर्यादित नाही, तर तो एक ‘मायक्रोमून’ (Micromoon) देखील आहे. जेव्हा पौर्णिमेचा चंद्र त्याच्या लंबगोलाकार कक्षेमध्ये पृथ्वीपासून सर्वात लांब अंतरावर असतो, तेव्हा त्या स्थितीला खगोलशास्त्रात ‘अपोजी’ (Apogee) म्हटले जाते. सामान्यतः पृथ्वी आणि चंद्रातील सरासरी अंतर ३,८४,४०० किलोमीटर असते, परंतु आज हा चंद्र पृथ्वीपासून तब्बल ४,०६,०९३ किलोमीटर इतक्या दूर अंतरावर असणार आहे. एवढ्या लांब अंतरावरून दिसणार असल्यामुळे हा चंद्र आकाशात नेहमीच्या पौर्णिमेच्या चंद्रापेक्षा आकाराने साधारण १४ टक्के लहान आणि काहीसा कमी तेजस्वी दिसेल. म्हणूनच याला ‘मायक्रो ब्लू मून’ असेही म्हटले जात आहे.
GET READY TO LOOK UP THIS WEEKEND! On May 31, 2026, a rare and mesmerizing Full Blue Moon will grace the night sky. This cosmic wonder is extra special: it’s a “micromoon,” meaning it will be at its farthest point from Earth—about 252,000 miles away—making it the smallest full… pic.twitter.com/TYtQJ5PP6f — Sci_Explore (@sci_explore1) May 30, 2026
credit – social media and Twitter
जागतिक वेळेनुसार, हा खगोलीय नजारा वेगवेगळ्या देशांमध्ये वेगवेगळ्या वेळी आणि वेगवेगळ्या स्वरूपात पाहता येईल. अमेरिकेत हा चंद्र सूर्योदयाच्या अगदी आधी, म्हणजेच पहाटे ४:४५ च्या सुमारास सर्वात जास्त चमकेल. आशिया, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडमधील देशांमध्ये आज म्हणजेच ३१ मे रोजी रात्री हा चंद्र आकाशात आपल्या पूर्ण वैभवात दिसेल. हवामान स्वच्छ असल्यास कोणत्याही दुर्बिणीशिवाय हा नजारा उघड्या डोळ्यांनी सहज पाहता येऊ शकतो. सुरुवातीला क्षितिजावर येताना वातावरणातील धुलीकण आणि प्रकाशाच्या अपवर्तनामुळे (Refraction) हा चंद्र हलका नारंगी किंवा सोनेरी रंगाचा भासू शकतो, परंतु आकाशात उंच गेल्यावर तो आपल्या नेहमीच्या पांढऱ्या-सोनेरी रंगात चमकेल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : UCL Final 2026: विजयाचा जल्लोष की मस्ती? PSGच्या ऐतिहासिक विजयानंतर पॅरिस शहराला आग; 20,000 चाहत्यांचा राडा, पोलीस ठाण्यावर हल्ला
भारताचा विचार केला तर भारतीय खगोलप्रेमींसाठी हा चंद्र पाहण्याची सर्वात उत्तम आणि परिपूर्ण संधी काल म्हणजेच ३० मे च्या संध्याकाळी आणि रात्री होती, जेव्हा चंद्र पूर्ण गोलाकार आकारात उगवला होता. मात्र, आज ३१ मे रोजी देखील रात्रीच्या वेळी आकाशात हा चंद्र पाहणे एक वेगळाच आनंद देईल. शहरांमधील वाढते हवेचे प्रदूषण आणि ढगाळ वातावरण यामुळे कधीकधी चंद्राचे दर्शन अंधुक होऊ शकते, परंतु जर आकाश निरभ्र असेल तर आज रात्री हा ‘मायक्रो ब्लू मून’ कॅमेऱ्यात टिपण्यासाठी एक उत्तम पर्वणी असेल. अशा दुर्मिळ खगोलीय घटना निसर्गाचे आणि विश्वाचे अथांग नियम समजून घेण्यासाठी मानवाला नेहमीच प्रेरित करत असतात.
Ans: नाही, ब्लू मूनमध्ये चंद्राचा रंग निळा होत नाही. एकाच कॅलेंडर महिन्यात येणाऱ्या दुसऱ्या पौर्णिमेच्या चंद्राला तांत्रिकदृष्ट्या 'ब्लू मून' म्हटले जाते.
Ans: जेव्हा पौर्णिमेचा चंद्र पृथ्वीपासून त्याच्या कक्षेतील सर्वात दूरच्या बिंदूवर (सुमारे ४,०६,०९३ किमी) असतो, तेव्हा तो लहान दिसतो, त्याला मायक्रोमून म्हणतात.
Ans: ही घटना दर २ ते ३ वर्षांनी एकदा घडते. आजच्या (३१ मे २०२६) खगोलीय घटनेनंतर पुढील ब्लू मून पाहण्यासाठी काही वर्षे वाट पाहावी लागेल.
