रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
Atacama Desert: 'विश्वाचे नेत्र बचावले!' अमेरिकन कंपनीचा भव्य गुंतवणुकीचा प्रकल्प रद्द; अटाकामा आकाशाचे सौंदर्य राहणार अबाधित ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Chile Atacama desert INNA project canceled : विज्ञानाच्या जगात कधीकधी पैशांपेक्षा निसर्गाचे आणि ज्ञानाचे मूल्य मोठे ठरते, याचाच प्रत्यय चिलीमध्ये (Chile) आला आहे. चिलीच्या अटाकामा वाळवंटातील जगातील सर्वात स्वच्छ आणि पारदर्शक आकाशाचे अस्तित्व धोक्यात आणणारा एक मोठा औद्योगिक प्रकल्प आता इतिहास जमा झाला आहे. सुमारे १० अब्ज डॉलर्स गुंतवणुकीचा हा ‘ग्रीन हायड्रोजन’ प्रकल्प रद्द झाल्याने जगभरातील खगोलशास्त्रज्ञांनी सुटकेचा निःश्वास टाकला असून हा निसर्गप्रेमींसाठी एक ऐतिहासिक विजय मानला जात आहे.
चिलीच्या अटाकामा वाळवंटात ‘INNA’ नावाचा एक अवाढव्य प्रकल्प प्रस्तावित होता. ३,००० हेक्टरमध्ये पसरलेल्या या प्रकल्पामध्ये ग्रीन हायड्रोजन आणि अमोनिया उत्पादनाचे मोठे केंद्र उभारले जाणार होते. यामध्ये एक बंदर, मोठे रस्ते आणि तीन सौर ऊर्जा प्रकल्पांचा समावेश होता. अमेरिकन कंपनी ‘AES अँडीज’ (AES Andes) द्वारे हा प्रकल्प राबवला जाणार होता. वरकरणी हा प्रकल्प पर्यावरणासाठी पोषक (Green Energy) वाटत असला, तरी त्याचे स्थान खगोलशास्त्रासाठी अत्यंत घातक होते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : El Nino Alert: 2027 मध्ये पृथ्वी ‘भट्टी’सारखी तापणार? पॅसिफिक महासागर कालचक्राचा निर्दयी फास; वैज्ञानिकांनी मांडले धक्कादायक तथ्य
अटाकामा वाळवंट हे जगातील सर्वात कोरड्या ठिकाणांपैकी एक आहे. इथले आकाश वर्षभर इतके स्वच्छ असते की, इथून विश्वातील सर्वात दूरचे तारे आणि दीर्घिका पाहता येतात. याच ठिकाणी युरोपियन सदर्न वेधशाळेची (ESO) ‘पॅरानल वेधशाळा’ आहे, जिथे जगातील सर्वात शक्तिशाली दुर्बिणी आहेत. खगोलशास्त्रज्ञांचा असा दावा होता की, या मेगाप्रोजेक्टमुळे प्रचंड ‘प्रकाश प्रदूषण’ (Light Pollution) निर्माण झाले असते. प्रकल्प चालवण्यासाठी लागणारा कृत्रिम प्रकाश आणि तिथल्या धुळीमुळे आकाशाची पारदर्शकता कमी झाली असती. यामुळे अब्जावधी मैल लांबून येणारा ताऱ्यांचा अंधुक प्रकाश टिपणे दुर्बिणींना अशक्य झाले असते. विज्ञानाच्या भाषेत सांगायचे तर, यामुळे मानवाच्या वैश्विक ज्ञानाचे कधीही भरून न येणारे नुकसान झाले असते.
🏔️The Chilean Andes in the Atacama Desert, ALMA📡 and a sky full of cosmic secrets to be discovered✨ 📷: B. Tafreshi @BabakTafreshi pic.twitter.com/1YlPvremIE — ALMA Observatory📡 (@almaobs) February 16, 2026
credit – social media and Twitter
हा संघर्ष केवळ स्थानिक स्तरावर मर्यादित नव्हता. २०२० चे नोबेल पारितोषिक विजेते रेनहार्ड गेन्झेल यांनी चिली सरकारला उघडे पत्र लिहून हा प्रकल्प रद्द करण्याची विनंती केली होती. त्यांच्या या पत्राने जागतिक स्तरावर खळबळ उडवून दिली. चिलीच्या पर्यावरण मूल्यांकन सेवेने (Environmental Evaluation Service) या प्रकल्पाची वर्षभर तपासणी केली आणि अखेर शास्त्रज्ञांच्या इशाऱ्यांची दखल घेतली.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Greater Israel : बायबलच्या वचनावरून मध्य पूर्वेत पुन्हा वादंग; माइक हकाबी यांच्या ‘त्या’ मुलाखतीने पेटला नवा वणवा
AES अँडीज या कंपनीने अखेर एक निवेदन जारी करत हा प्रकल्प मागे घेण्याची पुष्टी केली आहे. “तपशीलवार विश्लेषण केल्यानंतर आम्ही INNA प्रकल्प थांबवण्याचा निर्णय घेतला आहे,” असे कंपनीने म्हटले आहे. ESO च्या प्रतिनिधी इत्झियार डी ग्रेगोरियो यांनी याचे स्वागत केले आहे, मात्र त्यांनी एक इशाराही दिला आहे. त्यांच्या मते, “हा प्रकल्प रद्द झाला म्हणजे काम संपले असे नाही, तर भविष्यात खगोलशास्त्रीय स्थळांच्या रक्षणासाठी अधिक कडक कायदे बनवण्याची ही वेळ आहे. हा विजय केवळ एका देशाचा किंवा शास्त्रज्ञांचा नाही, तर तो आपल्या पुढच्या पिढीसाठी ‘तारकाविश्व’ जिवंत ठेवणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीचा आहे. चिली सरकारने घेतलेला हा निर्णय दाखवून देतो की, प्रगतीसाठी विज्ञानाचा बळी देण्याची गरज नाही.
Ans: हा १० अब्ज डॉलर्सचा ग्रीन हायड्रोजन आणि अमोनिया उत्पादन प्रकल्प होता, जो ३००० हेक्टर जमिनीवर उभारला जाणार होता.
Ans: या प्रकल्पामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रकाश प्रदूषणामुळे पॅरानल वेधशाळेतील जगातील सर्वात शक्तिशाली दुर्बिणींच्या कामात अडथळा निर्माण झाला असता.
Ans: हे पृथ्वीवरील सर्वात कोरडे ठिकाण असून तिथले आकाश वर्षातील ३०० दिवसांपेक्षा जास्त काळ स्वच्छ असते, जे अवकाश निरीक्षणासाठी सर्वोत्तम मानले जाते.
