गुरुवार, 16 जुलै 2026
मित्र की शत्रू? इराकने आधी खामेनींच्या अंत्यसंस्कारात ढाळले अश्रू, मग मिळवला ट्रम्पशी हात ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आंतरराष्ट्रीय राजकारणात ‘ना कोणी कायमचा मित्र असतो, ना कोणी शत्रू… येथे महत्त्वाचे असतात ते फक्त स्वतःचे हितसंबंध.’ या म्हणीचा जिवंत प्रत्यय सध्या संपूर्ण जगाला येत आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या भीषण युद्धाने संपूर्ण जगाला तिसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर आणून उभे केले असतानाच, शेजारील देश इराकने घेतलेल्या एका धक्कादायक राजनैतिक भूमिकेमुळे जागतिक स्तरावर प्रचंड खळबळ उडाली आहे. इराकचे नवनिर्वाचित तरुण पंतप्रधान अली अल-जैदी यांनी नुकतीच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची थेट व्हाईट हाऊसमध्ये भेट घेतली. इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनी यांच्या निधनानंतर त्यांच्या अंत्यविधीला हजेरी लावून दुःख व्यक्त करणाऱ्या इराकने, अवघ्या आठवडाभरात अमेरिकेसोबत अत्यंत जवळीक साधल्याने आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीच्या वर्तुळात अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
वास्तविक पाहता, इराण आणि इराक यांच्यात असलेले धार्मिक आणि भौगोलिक संबंध अत्यंत घट्ट आहेत. इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनी यांच्या निधनानंतर त्यांचे पार्थिव जेव्हा इराकमधील अत्यंत पवित्र मानल्या जाणाऱ्या नजफ (Najaf) या शहरात आणले गेले, तेव्हा स्वतः पंतप्रधान अली अल-जैदी यांनी इराकी सरकारी अधिकारी आणि प्रमुख धार्मिक नेत्यांसह नजफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उपस्थित राहून अत्यंत आदराने त्यांना श्रद्धांजली वाहिली होती. इराकने घेतलेल्या या भूमिकेमुळे ते इराणच्या बाजूने खंबीरपणे उभे आहेत, असाच संदेश जगाला गेला होता. मात्र, या घटनेला आठवडाही उलटत नाही तोच, अल-जैदी थेट वॉशिंग्टनमध्ये ट्रम्प यांच्यासोबत हस्तांदोलन करताना दिसले. त्यामुळे आता ‘इराक इराणचा खरा मित्र आहे की छुपा शत्रू?’ या वादाला तोंड फुटले आहे.
व्हाईट हाऊसच्या ओव्हल ऑफिसमध्ये पार पडलेल्या या अत्यंत महत्त्वाच्या बैठकीनंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराकी पंतप्रधान अल-जैदी यांच्यावर स्तुतीसुमने उधळली. ट्रम्प म्हणाले की, अल-जैदी हे एक अत्यंत कणखर आणि धोरणी नेते असून त्यांनी अतिशय कमी कालावधीत इराकच्या अर्थव्यवस्थेला आणि देशाला एक नवी सकारात्मक दिशा दिली आहे. ट्रम्प यांनी पुढे बोलताना असाही दावा केला की, इराकमध्ये चाललेल्या सत्तांतराच्या आणि राजकीय अस्थिरतेच्या काळात त्यांनी स्वतः पडद्यामागून अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Russia-UkraineWar: 2,000 किमी लांब पळाले रशियन आरमार; नौदलाची समुद्रातून मानहानीकारक पळापळ, युक्रेनसमोर महासत्तेची मोठी घसरण
सुरक्षा विश्लेषकांच्या मते, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प हे इराकच्या नव्या नेतृत्वाला आपल्या बाजूने वळवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. इराणसोबत सुरू असलेल्या युद्धामध्ये इराकला स्वतःच्या गोटात सामील करणे किंवा किमान त्यांना तटस्थ ठेवणे, ही अमेरिकेची सर्वात मोठी लष्करी रणनीती आहे. जर इराक इराणच्या प्रभावातून बाहेर पडला, तर पश्चिम आशियातील इराणची ताकद निम्म्याने कमी होईल, याची जाणीव अमेरिकेला आहे.
या ऐतिहासिक भेटीदरम्यान केवळ युद्ध आणि लष्करी हालचालींवरच चर्चा झाली नाही, तर दोन्ही देशांमधील भविष्यातील आर्थिक संबंधांवरही सविस्तर मंथन झाले. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी उघडपणे मान्य केले की, इराककडे खनिज तेलाचे अथांग साठे आहेत आणि देशात प्रचंड आर्थिक क्षमता आहे. त्यांनी संकेत दिले की, अमेरिका आणि इराक दरम्यान ऊर्जा क्षेत्रात अत्यंत मोठ्या गुंतवणुकीचे करार लवकरच जाहीर केले जाऊ शकतात. हा करार आजवरच्या सर्वात मोठ्या जागतिक तेल करारांपैकी एक असू शकतो.
इराकच्या माध्यमातून आपल्या देशातील इंधन सुरक्षा मजबूत करणे आणि त्याच वेळी इराकच्या अर्थव्यवस्थेवर आपले नियंत्रण प्रस्थापित करणे, हा अमेरिकेचा दुहेरी हेतू यामागे स्पष्टपणे दिसून येत आहे. स्वतः व्यावसायिक पार्श्वभूमी असलेले अल-जैदी देखील इराकच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी अमेरिकन गुंतवणुकीला आकर्षित करण्यास उत्सुक दिसत आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Jagannath Rath Yatra: हातात पाकिस्तानी झेंडा आणि मुखात हरिनाम! कराचीमध्ये रंगला हिंदूंचा सर्वात मोठा उत्सव; VIDEO होतोय खूप VIRAL
सध्या अमेरिका आणि इराण यांच्यातील सुरू असलेले युद्ध अत्यंत गंभीर आणि विनाशकारी वळणावर पोहोचले आहे. दोन्ही देशांनी एकमेकांविरुद्ध थेट लष्करी कारवाया सुरू केल्या आहेत. इराणच्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यांनी अनेक अमेरिकन लष्करी तळ उद्ध्वस्त केले आहेत, तर दुसरीकडे अमेरिकेनेही आपल्या अत्याधुनिक हवाई हल्ल्यांद्वारे इराणच्या प्रमुख आण्विक आणि लष्करी तळांचे अपरिमित नुकसान केले आहे. या दोन महासत्तांच्या आणि कट्टर शत्रूंच्या भांडणात सर्वात मोठी कोंडी झाली आहे ती शेजारील इराकची.
एकीकडे इराणचा धार्मिक आणि लष्करी दबाव, तर दुसरीकडे अमेरिकेची आर्थिक आणि सामरिक मदत, अशा कात्रीत इराक अडकला आहे. इराणशी वैर पत्करणे इराकला परवडणारे नाही, कारण इराकच्या अंतर्गत सुरक्षेवर इराण समर्थक अनेक सशस्त्र गटांचे नियंत्रण आहे. तर दुसरीकडे, अमेरिकेला थेट विरोध केल्यास इराकवर आर्थिक निर्बंध लादले जाऊ शकतात आणि देशाची अर्थव्यवस्था पूर्णपणे कोलमडू शकते. अशा परिस्थितीत, ‘दोन्ही हातांनी लाडू’ खाण्याची म्हणजेच इराणला अंत्यविधीच्या माध्यमातून धार्मिक आदर दाखवणे आणि अमेरिकेला हस्तांदोलनाच्या माध्यमातून आर्थिक भागीदार बनवणे, अशी अत्यंत सावध आणि दुहेरी खेळी इराकचे नवे पंतप्रधान खेळत आहेत, असेच सध्यातरी चित्र दिसत आहे.
