मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
World Power: इराण-इस्रायल युद्धात अमेरिकेचा 'हुकमी एक्का'! ७५० हून अधिक लष्करी तळांचा 'हा' चक्रव्यूह इराणला महागात पडणार? ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
US military presence in Middle East Iran : जगातील महासत्ता म्हणून अमेरिकेचा दबदबा केवळ त्यांच्या आर्थिक ताकदीवर नाही, तर त्यांच्या जगभरात पसरलेल्या लष्करी जाळ्यावर अवलंबून आहे. सध्या इराण आणि इस्रायलमधील तणाव (US-Israel Iran War) शिगेला पोहोचला असताना, अमेरिकेच्या ७५० हून अधिक लष्करी तळांची चर्चा जागतिक स्तरावर सुरू झाली आहे. हे लष्करी तळ केवळ संरक्षणासाठी नसून, ते अमेरिकेला जगाच्या पाठीवर कुठेही, कधीही आणि कोणत्याही क्षणी ‘स्ट्राईक’ करण्याची ताकद देतात.
विभिन्न अहवाल आणि स्वतंत्र संशोधनानुसार, अमेरिकेचे ८० हून अधिक देश आणि प्रदेशांमध्ये सुमारे ७५० ते ८०० लष्करी तळ आहेत. यामध्ये अवाढव्य हवाई तळ, नौदलाची बंदरे, रडार यंत्रणा, लॉजिस्टिक केंद्रे आणि क्षेपणास्त्र संरक्षण स्थळांचा समावेश आहे. जपान, जर्मनी आणि दक्षिण कोरिया यांसारख्या देशांमध्ये अमेरिकेची सर्वाधिक उपस्थिती आहे. हे तळ म्हणजे अमेरिकेसाठी ‘लिली पॅड्स’ (Lily Pads) सारखे काम करतात, जिथून ते एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी वेगाने आपली लष्करी शक्ती हलवू शकतात.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : WorldWar3: ‘यहूदी राजवटीने मोठी चूक केली’ अयातुल्ला खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्याच ‘X’ अकाउंटवरून इस्रायलसाठी स्फोटक धमकी
अमेरिकेचे हवाई तळ हे त्यांच्या जागतिक वर्चस्वाचे मुख्य केंद्र आहेत. जर्मनीतील ‘रामस्टीन हवाई तळ’, इटलीतील ‘एव्हियानो’ आणि तुर्कीमधील ‘इन्सिर्लिक’ हे तळ युरोप आणि आशियाच्या सीमेवर अमेरिकेचे डोळे म्हणून काम करतात. मध्य पूर्वेतील युद्धाच्या काळात कतारमधील ‘अल उदेद’ हवाई तळ अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. इथून अमेरिकन बॉम्बर विमाने आणि ड्रोन इराणमधील कोणत्याही लक्ष्याला टार्गेट करू शकतात.
The US has maintained a military presence in the Middle East for decades, currently stationing between 40,000 and 50,000 troops across at least 19 sites. We map US military bases in the region https://t.co/skIk5PWdW6 pic.twitter.com/1cDLErXzcj — Al Jazeera English (@AJEnglish) June 13, 2025
credit – social media and Twitter
अमेरिकेचे नौदल जगभरात ५० ते ८० प्रमुख नौदल तळ चालवते. जपानमधील ‘योकोसुका’, बहरीनमधील ‘नेव्हल सपोर्ट ॲक्टिव्हिटी’ आणि हिंद महासागरातील ‘दिएगो गार्सिया’ हे तळ अमेरिकन विमानवाहू युद्धनौका आणि पाणबुड्यांसाठी सुरक्षित आश्रयस्थान आहेत. दिएगो गार्सिया हा असा तळ आहे, जिथून अमेरिका संपूर्ण दक्षिण आशिया आणि मध्य पूर्वेवर लक्ष ठेवू शकते. इराणने जर होर्मुझची सामुद्रधुनी रोखण्याचा प्रयत्न केला, तर बहरीन आणि सौदी अरेबियामधील तळांवरून अमेरिकन नौदल तातडीने प्रत्युत्तर देऊ शकते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Oil Prices: ‘बाजारात तेल हवं, मग भारताला साथ द्या!’अमेरिकेच्या दुटप्पी पण ‘फायदेशीर’ निर्णयाने जग अवाक; ‘या’ विधानामुळे स्पष्टता
मध्य पूर्वेतील कतार, कुवेत, युएई आणि बहरीनमध्ये अमेरिकेची मोठी लष्करी उपस्थिती आहे. इराण आणि इस्रायलमधील युद्ध जर भडकले, तर अमेरिका या तळांचा वापर करून इराणची पूर्ण नाकेबंदी करू शकते. या तळांवर तैनात असलेली ‘पेट्रिऑट’ आणि ‘थाड’ (THAAD) क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणा इस्रायलच्या संरक्षणासाठी कवच म्हणून काम करत आहे. रशिया किंवा चीनकडे इतके व्यापक परदेशी तळ नसल्यामुळे, अमेरिका कोणत्याही प्रादेशिक संघर्षात आपला प्रभाव त्वरित निर्माण करू शकते. थोडक्यात सांगायचे तर, अमेरिकेचे हे लष्करी नेटवर्क इराणसाठी सर्वात मोठे आव्हान ठरणार आहे.
Ans: अधिकृत आणि स्वतंत्र अहवालानुसार, अमेरिकेचे ८० पेक्षा जास्त देशांमध्ये ७५० ते ८०० लष्करी तळ आहेत.
Ans: कतारमधील 'अल उदेद' हवाई तळ आणि बहरीनमधील अमेरिकेच्या पाचव्या ताफ्याचे (5th Fleet) नौदल तळ इराणसाठी सर्वात मोठे धोके मानले जातात.
Ans: दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या सुरक्षा करारांमुळे आणि रशिया-चीनच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी अमेरिकेने या देशांत सर्वाधिक तळ राखले आहेत.
