MICROMAX
मायक्रोमॅक्स हा असा एक ब्रँड होता जो स्मार्टफोन मार्केटमधून पूर्णपणे गायब झाला. खरं तर संपूर्ण मार्केटच बदलून गेले. 2015 मध्ये मायक्रोमॅक्स ही Samsung नंतर दुसऱ्या क्रमांकाची मोबाइल निर्माता कंपनी होती. पण 2019 पर्यंत येताच त्यांनी आपला 90% व्यवसाय गमावला. म्हणजे फक्त 4 वर्षांत मायक्रोमॅक्स अर्शावरून फर्शावर आला. पण प्रश्न असा होता की हे कसं झालं? एक बिलियन डॉलरचा व्यवसाय संपण्याच्या मार्गावर कसा पोहोचला आणि त्यांच्याकडून नेमकी कोणती चूक झाली?काही लोक म्हणत होते की चायनीज कंपन्यांमुळे असे झाले. काहींचे म्हणणे होते की रिसर्च आणि डेव्हलपमेंट योग्य पद्धतीने झाले नाही. पण जेव्हा मी थोडा रिसर्च केला तेव्हा समजले की खरे कारण काही वेगळेच होते.
2015 मध्ये मायक्रोमॅक्सची व्हॅल्यूएशन 3.5 बिलियन डॉलर होती. त्याआधी मार्केटमध्ये फक्त Nokia चे नाव चालत होते, पण त्या वर्षी मायक्रोमॅक्सने Nokia ला देखील मागे टाकले होते. आणि यामागे मुख्य व्यक्ती होती राहुल शर्मा. दिल्लीमध्ये जन्मलेला हा मुलगा इंजिनिअरिंग पूर्ण करतो. तो मध्यमवर्गीय कुटुंबातून असला तरी तो आपल्या वडिलांकडे ₹56,000 चा कॉम्प्युटर मागतो. त्या काळात ही खूप मोठी रक्कम होती, पण त्याच्या वडिलांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवून तो कॉम्प्युटर दिला.
राहुलने सर्वात आधी C++ शिकले. त्या वेळी इंटरनेट नव्हते, त्यामुळे त्यांनी पुस्तके वाचून शिकले. काही काळात त्यांनी सॉफ्टवेअर बनवणे आणि हार्डवेअर पार्ट्स सप्लाय करणे सुरू केले.2000 च्या सुमारास भारतात मोबाईल फोन हा एक लक्झरी होता. गाव आणि छोट्या शहरांमध्ये लोक PCO बूथमधून कॉल करत असत. या संपूर्ण सिस्टीमवर Nokia चे वर्चस्व होते. ते लँडलाइन बेस्ड फोन बनवत होते. राहुलने इथे एक मोठी संधी पाहिली. त्यांनी पाहिले की लँडलाइन बसवणे महाग आहे आणि मेंटेनन्स कठीण आहे. त्यामुळे त्यांनी सिम-बेस्ड कॉलिंग फोन बनवले जे PCO बूथसाठी योग्य होते.यामुळे लँडलाइनची गरज संपली, खर्च कमी झाला, इंस्टॉलेशन सोपे झाले आणि मेंटेनन्सही सोपे झाले. Nokia ला ही कल्पना आवडली आणि त्यांनी पार्टनरशिप केली. व्यवसाय चांगला चालू लागला आणि त्यांचा महसूल कोट्यवधींमध्ये पोहोचला.पण अचानक Nokia ने आपला PCO व्यवसाय बंद केला. हे राहुलसाठी मोठा धक्का होता. त्यांनी धाडसी निर्णय घेतला की जर Nokia विकणार नसेल तर आपण स्वतः फोन विकू. त्यांनी Airtel, Idea आणि Vodafone सारख्या कंपन्यांशी संपर्क साधला आणि संपूर्ण भारतात आपले नेटवर्क तयार केले. त्यांचा व्यवसाय 100 कोटींवर पोहोचला.यानंतर त्यांनी ग्रामीण भागात एक मोठी समस्या ओळखली — बॅटरी लवकर संपत होती आणि वीज उपलब्ध नव्हती. त्यामुळे त्यांनी 30 दिवस बॅटरी चालणारा फोन तयार केला — Micromax X1i. सुरुवातीला कोणीही तो विकायला तयार नव्हते, पण फक्त 10 दिवसांत 10,000 फोन विकले गेले.
त्यांनी महिलांसाठी Micromax Bling फोन लॉन्च केला. सुरुवातीला विक्री कमी होती, पण करवा चौथच्या काळात जाहिरात केल्यानंतर त्याची मागणी वाढली.यानंतर त्यांनी Android स्मार्टफोन बनवायला सुरुवात केली. Canvas सीरीज खूप लोकप्रिय झाली. कंपनीने टॅबलेट आणि स्मार्ट TV मध्येही प्रवेश केला. 2014 पर्यंत कंपनी शिखरावर पोहोचली होती.पण 2016 मध्ये Reliance Jio लॉन्च झाला. फ्री कॉलिंग आणि स्वस्त डेटा यामुळे मार्केट पूर्ण बदलले. 4G फोनची मागणी वाढली, पण Micromax कडे 3G फोनचा स्टॉक होता जो निरुपयोगी झाला.याच वेळी Xiaomi, Oppo आणि Vivo सारख्या चायनीज कंपन्या मार्केटमध्ये आल्या. त्यांच्याकडे आधीच 4G टेक्नोलॉजी होती, पण Micromax कडे नव्हती. त्यामुळे ते स्पर्धेत मागे पडले.2019 पर्यंत Micromax चा 90% मार्केट शेअर कमी झाला आणि कंपनी जवळपास मार्केटमधून गायब झाली.
आज राहुल शर्मा कंझ्युमर इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये नसले तरी त्यांचा कंपोनेंट्स व्यवसाय यशस्वी आहे. त्यांचा विश्वास आहे की टेक्नोलॉजी जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचली पाहिजे — तेच देश आणि समाजासाठी चांगले आहे.
