फोटो सौजन्य - Social Media
बुलढाणा : आधुनिक जीवनशैली, वाढते प्रदूषण आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळे आज अनेक जण विविध आजारांना बळी पडत आहेत. अशा परिस्थितीत आरोग्यदायी जीवनशैलीसाठी सायकल हा एक प्रभावी आणि किफायतशीर पर्याय ठरत आहे. सायकलच्या महत्त्वाविषयी जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी ३ जून रोजी जगभरात जागतिक सायकल दिन साजरा केला जातो.
एकेकाळी प्रत्येक घरात सायकल असायची. शाळा, बाजारपेठ किंवा दैनंदिन कामांसाठी सायकलचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत असे. मात्र, काळानुसार दुचाकी आणि चारचाकी वाहनांची संख्या वाढत गेली आणि सायकलचा वापर कमी होत गेला. आता वाढते इंधन दर, वाहतूक कोंडी आणि पर्यावरणीय समस्या यामुळे पुन्हा एकदा नागरिकांचे लक्ष सायकलकडे वळताना दिसत आहे. विशेषतः फिटनेसप्रेमी तरुण, विद्यार्थी आणि आरोग्याबाबत जागरूक नागरिकांमध्ये सायकलिंगची लोकप्रियता वाढत आहे.
संयुक्त राष्ट्र महासभेने २०१८ मध्ये ३ जून हा दिवस अधिकृतपणे जागतिक सायकल दिन म्हणून घोषित केला. सायकल हा केवळ प्रवासाचा पर्याय नसून आरोग्य, पर्यावरण आणि शाश्वत विकासासाठी महत्त्वाचे साधन असल्याचा संदेश या दिवसातून दिला जातो. जगभरातील अनेक देशांमध्ये या निमित्ताने सायकल रॅली, जनजागृती मोहीम आणि विविध कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.
आरोग्याच्या दृष्टीने सायकलिंग अत्यंत फायदेशीर मानले जाते. नियमित सायकल चालवल्यामुळे हृदयाचे आरोग्य सुधारते, शरीरातील अतिरिक्त चरबी कमी होते आणि रक्ताभिसरण सुरळीत राहते. तसेच मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि लठ्ठपणा यांसारख्या आजारांचा धोका कमी करण्यास मदत होते. तज्ज्ञांच्या मते, दररोज किमान ३० मिनिटे सायकल चालविल्यास शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढते तसेच मानसिक तणाव आणि नैराश्य कमी होण्यास मदत मिळते.
पर्यावरण संरक्षणासाठीही सायकल महत्त्वाची भूमिका बजावते. पेट्रोल आणि डिझेलवर चालणाऱ्या वाहनांमधून मोठ्या प्रमाणात कार्बन डायऑक्साइड आणि इतर प्रदूषक वायू वातावरणात सोडले जातात. यामुळे वायुप्रदूषण वाढून पर्यावरणावर गंभीर परिणाम होतात. सायकलचा वापर केल्यास कोणत्याही प्रकारचे प्रदूषण होत नाही. त्यामुळे स्वच्छ आणि हरित पर्यावरणासाठी सायकल हा सर्वोत्तम पर्याय मानला जातो.
आर्थिकदृष्ट्याही सायकल फायदेशीर ठरते. सायकल चालविण्यासाठी इंधनाची आवश्यकता नसते आणि तिचा देखभाल खर्चही अत्यल्प असतो. त्यामुळे विद्यार्थी, शेतकरी, कामगार तसेच सर्वसामान्य नागरिकांसाठी सायकल हा खर्च वाचविणारा आणि सोयीस्कर पर्याय आहे. वाढत्या महागाईच्या काळात सायकलचा वापर केल्यास दैनंदिन खर्चात लक्षणीय बचत होऊ शकते.
हृदयरोग, मधुमेह आणि अतिदक्षता विभागाचे तज्ज्ञ डॉ. विशाल सावळे यांच्या मते, “वाढते प्रदूषण, वाहतुकीची समस्या आणि बदलती जीवनशैली लक्षात घेता सायकल आजही सर्वात उपयुक्त आणि पर्यावरणपूरक साधन आहे. आरोग्य, पर्यावरण आणि अर्थकारण या तिन्ही बाबींमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी सायकलचा अधिकाधिक वापर होणे आवश्यक आहे.”
जागतिक सायकल दिनाची उद्दिष्टे
