शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
भारतातील अनेक राज्यांमध्ये, जेव्हा मालमत्ता महिलेच्या नावावर नोंदवली जाते, तेव्हा स्टाम्प ड्यूटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्कामध्ये सूट दिली जाते. यामुळेच अनेक लोक आपल्या पत्नीच्या नावावर मालमत्ता खरेदी करणे हा एक शहाणपणाचा निर्णय मानतात. पण हा खरोखरच एक फायदेशीर व्यवहार आहे का? जर तुम्ही तुमच्या पत्नीच्या नावावर घर खरेदी करण्याचा विचार करत असाल, तर सर्वप्रथम आयकर नियमांची माहिती करून घेणं महत्त्वाचं ठरेल. असं होऊ नये की स्टाम्प ड्यूटी ही छोटी बचत भविष्यात एका मोठी टॅक्स अडचण ठरेल.
मनीकंट्रोलच्या एका अहवालानुसार, टॅक्स सल्लागार बलवंत जैन म्हणतात की, जेव्हा एखादा पुरुष आपल्या पत्नीच्या नावावर मालमत्ता खरेदी करतो आणि त्यासाठी पूर्ण पैसे स्वतः देतो, तेव्हा ती कायदेशीररित्या एक गिफ्ट मानली जाते. आयकर नियमांनुसार, पत्नी ‘नातेवाईक’ या श्रेणीत येते, त्यामुळे तिला दिलेल्या भेटवस्तू, त्यांचे मूल्य काहीही असले तरी, पूर्णपणे टॅक्स-फ्री असतात. याचा अर्थ असा की, तुमच्या पत्नीला खरेदीच्या वेळी कोणताही टॅक्स भरावा लागणार नाही, तसेच तिला तिच्या इनकम टॅक्स रिटर्न (ITR) याची नोंद करण्याचीही गरज भासणार नाही. पण खरी गंमत यानंतर सुरू होते.
लोकांना अनेकदा असे वाटते की पत्नीच्या नावावर घर असल्यास भाड्याच्या उत्पन्नावरील टॅक्स दायित्व कमी होईल, परंतु तसे होत नाही. आयकर कायदा, २०२५ च्या कलम ९९ अंतर्गत “क्लबिंग तरतुदी” लागू होतात. जर तुम्ही तुमच्या पत्नीला मालमत्ता भेट दिली आणि ती त्यातून भाडे मिळवत असेल, तर ते उत्पन्न तुमचे उत्पन्न मानले जाईल. हा दर तुमच्या एकूण उत्पन्नामध्ये जोडला जाईल आणि तुम्हाला तुमच्या सध्याच्या टॅक्स स्लॅबनुसार त्यावर कर भरावा लागेल.
जर तुम्ही भविष्यात मालमत्ता विकण्याचा विचार करत असाल, तर मालमत्ता तिच्या नावावर असली तरी, त्यातून मिळणारा कोणताही नफा, किंवा भांडवली नफा, तुमच्या उत्पन्नाचा भाग मानला जाईल, तुमच्या पत्नीच्या उत्पन्नाचा नाही. गुंतवणूक तुमची असल्याने, तुम्हाला कर भरावा लागेल. यामुळे तुमची एकूण टॅक्स भरण्याची जबाबदारी मोठ्या प्रमाणात वाढू शकते, जी स्टाम्प ड्यूटीवर वाचवल्या गेलेल्या थोड्या रकमेपेक्षा कितीतरी पटीने जास्त असणार आहे.
जर मालमत्तेचे मूल्य ₹५० लाखांपेक्षा जास्त असेल, तर खरेदीदाराला १% टीडीएस (TDS) वजा करणे आवश्यक आहे. मालमत्ता तुमच्या पत्नीच्या नावावर असल्याने, ही जबाबदारी कायदेशीररित्या तिचीच आहे. जरी तुम्ही पैसे देत असलात, तरी टीडीएस कपात आणि जमा करण्याची प्रक्रिया तुमच्या पत्नीच्या नावावर पूर्ण होईल. यामुळे तिला कर भरण्याच्या आणि कागदपत्रांच्या गुंतागुंतीच्या प्रक्रियेतून जावे लागेल.
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, केवळ मुद्रांक शुल्क वाचवण्यासाठी असे व्यवहार करणे नेहमीच योग्य नसते. मालमत्ता एकत्र करण्याच्या तरतुदींमुळे होणारी कागदपत्रांची पूर्तता आणि दीर्घकालीन टॅक्सचा बोजा खूप त्रासदायक ठरू शकतो. जर तुमच्या पत्नीला स्वतःचे उत्पन्न नसेल, तर भविष्यात मालमत्तेचा खरा मालक कोण आहे हे निश्चित करणे कठीण होऊ शकते.
