शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Dr APJ Abdul Kalam 10 Golden Rules for Success: भारताचे माजी राष्ट्रपती आणि ‘मिसाल मॅन’ डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम यांना केवळ एक महान वैज्ञानिक म्हणून नव्हे, तर कोट्यवधी तरुणांचे प्रेरणास्थान म्हणूनही ओळखले जाते. २७ जुलै २०१५ रोजी भारतीय व्यवस्थापन संस्था (IIM) शिलोंग येथे विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करत असताना त्यांचे निधन झाले. त्यांची सर्वात मोठी ओळख ही होती की ते नेहमी तरुणांना मोठी स्वप्ने पाहण्यासाठी, कठोर परिश्रम करण्यासाठी आणि देशासाठी काहीतरी नवीन करण्यासाठी प्रेरित करत असत.
डॉ. कलाम यांचा सर्वात प्रसिद्ध संदेश होता, “स्वप्ने ती नसतात जी आपण झोपेत पाहतो, स्वप्ने ती असतात जी आपल्याला झोपू देत नाहीत.” त्यांचा असा विश्वास होता की, मोठ्या उपलब्धी नेहमी मोठ्या स्वप्नांतूनच सुरू होतात. जर ध्येय उच्च असेल, तरच ते साध्य करण्याची प्रेरणा देखील मिळते.
डॉ. कलाम यांनी आपल्या करिअरमध्ये अनेक अपयशे पाहिली. सुरुवातीच्या रॉकेट मोहिमांमधील अपयशांनंतरही त्यांनी हार मानली नाही. त्यांचा विश्वास होता की, प्रत्येक अपयश तुम्हाला काहीतरी नवीन शिकवते आणि तीच शिकवण पुढील यशाचा पाया ठरते.
त्यांचे म्हणणे होते की, शिक्षण केवळ शाळा किंवा कॉलेजपुरते मर्यादित नसते. जी व्यक्ती आयुष्यभर शिकत राहते, तीच काळानुसार पुढे जाते. नवीन तंत्रज्ञान, नवीन कौशल्ये (स्किल्स) आणि नवीन अनुभव प्रत्येक तरुणासाठी आवश्यक आहेत.
डॉ. कलाम नेहमी सांगत असत की, यशाला कोणताही शॉर्टकट नसतो. प्रामाणिकपणा, अनुशासन आणि सातत्यपूर्ण मेहनत हाच कोणत्याही लक्ष्यापर्यंत पोहोचण्याचा सर्वात विश्वासार्ह मार्ग आहे.
ते वेळ व्यवस्थापनाला यशाची सर्वात मोठी गुरुकिल्ली मानत असत. जो मनुष्य आपल्या वेळेचा योग्य वापर करतो, तोच आपली स्वप्ने वेळेत पूर्ण करू शकतो, असा त्यांचा विश्वास होता.
डॉ. कलाम यांनी सार्वजनिक जीवनात नेहमी साधेपणा आणि प्रामाणिकपणाचा आदर्श ठेवला. चांगले चारित्र्य हे कोणत्याही पद वा पदवीपेक्षा अधिक मूल्यवान असते, असा त्यांचा विश्वास होता.
MPSC Paper Leak: टीईटी पेपरनंतर आता एमपीएससी औषध निरीक्षक भरतीची प्रश्नपत्रिका फुटली?
तरुणांनी केवळ चांगली नोकरी मिळवण्यापुरते मर्यादित राहावे, असे त्यांना वाटत नव्हते; तर त्यांनी आपल्या ज्ञानाचा आणि कौशल्याचा वापर समाज आणि देशाच्या विकासासाठी करावा, अशी त्यांची इच्छा होती. भारत ज्ञान आणि नवनिर्मितीच्या क्षेत्रात जगाचे नेतृत्व करावे, हे त्यांचे स्वप्न होते.
कठीण परिस्थिती माणसाची खरी क्षमता बाहेर आणते, असा डॉ. कलाम यांचा विश्वास होता. जे लोक संकटांपासून पळून जाण्याऐवजी त्यांचा सामना करतात, तेच भविष्यात नवा आदर्श प्रस्थापित करतात.
इस्रो (ISRO) आणि डीआरडीओ (DRDO) मध्ये काम करताना त्यांनी नेहमी संघाच्या यशाला वैयक्तिक उपलब्धीपेक्षा वरचे स्थान दिले. मोठी उद्दिष्टे एकट्याने नाही, तर एकत्रितपणे काम करून साध्य होतात, असे त्यांचे म्हणणे होते.
एवढ्या मोठ्या उपलब्धी मिळवूनही डॉ. कलाम त्यांच्या साधेपणासाठी आणि नम्रतेसाठी ओळखले जात असत. ज्ञान जितके वाढेल, तितका स्वभाव अधिक सरळ आणि विनम्र असायला हवा, असा त्यांचा विश्वास होता.
डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम यांचे जीवन हे शिकवते की, यश केवळ आयआयटी, आयआयएम किंवा कोणत्याही प्रतिष्ठित संस्थेच्या पदवीवरून ठरत नाही. मोठी स्वप्ने, सतत शिकण्याची सवय, मेहनत, अनुशासन, प्रामाणिकपणा आणि समाजाबद्दलची जबाबदारी हीच माणसाला खरी यशाकडे नेतात. त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त हे १० सुवर्ण नियम अंगीकारणे हीच त्यांना खरी आदरांजली ठरेल.
