गुरुवार, 16 जुलै 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Sonam Wangchuk Hunger Strike: नीट-युजी २०२६ (NEET-UG 2026) पेपर फुटीच्या वादावरून शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीवर ठाम असलेले सोनम वांगचुक यांचे दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे बुधवारपासून आमरण उपोषण सुरू झाले आहे. या उपोषणाने 19 व्या दिवसात प्रवेश केला असून त्यांची प्रकृतीही खालवली आहे. याच पार्श्वभूमीवर सोनम वांगचुक यांचा शैक्षणिक प्रवास आणि कमाईचे स्त्रोत जाणून घेऊया..
सोनम वांगचुक यांचा जन्म १ सप्टेंबर १९६६ रोजी लडाखमधील ‘उलेतोकपो’ या छोट्याशा गावात झाला. त्यांचे बालपण अत्यंत साधे आणि आव्हानांनी भरलेले होते. त्या काळात त्यांच्या गावात आधुनिक सुविधा नव्हत्या, ज्यामुळे वयाच्या ९ व्या वर्षांपर्यंत त्यांना शिक्षण घेता आले नव्हते. त्यानंतर त्यांना पुढील शिक्षणासाठी श्रीनगरला पाठवण्यात आले. मात्र, तिथेही त्यांना अभ्यासात अनेक अडचणी आल्या, कारण त्यांना हिंदी आणि इंग्रजी दोन्ही भाषा समजण्यात अडचण येत होती. या सर्व अडचणींवर मात करत त्यांनी आपले शिक्षण सुरू ठेवले. पुढे त्यांनी ‘नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी’ (NIT) श्रीनगरमधून मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगची पदवी पूर्ण केली. विशेष म्हणजे, सोनम वांगचुक आपल्या शिक्षणाचा खर्च लहान मुलांना शिकवणी (ट्यूशन) देऊन भागवत असत.
वर्ष १९८८ मध्ये सोनम वांगचुक यांनी ‘स्टुडंट एज्युकेशनल अँड कल्चरल मूव्हमेंट ऑफ लडाख’ (SECMOL) ची स्थापना केली. स्थानिक मुलांना त्यांच्या स्वतःच्या भाषेत आणि संस्कृतीनुसार शिक्षण देणे, हा या संस्थेचा मुख्य उद्देश होता. त्यानंतर त्यांनी ‘हिमालयन इन्स्टिट्यूट ऑफ अल्टरनेटिव्ह्ज लडाख’ (HIAL) ची स्थापना केली, जे आज पर्यायी शिक्षण आणि संशोधनाचे एक मोठे केंद्र मानले जाते. त्यांच्या इनोव्हेशनचे सर्वात मोठे उदाहरण म्हणजे ‘आइस स्तूप’ तंत्रज्ञान, म्हणजेच कृत्रिम हिमनदी हे होते. या तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लडाखमधील पाण्याच्या समस्येवर मोठ्या प्रमाणावर तोडगा काढण्यात आला. या कामगिरीमुळे त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर एक मोठी ओळख मिळाली.
विविध रिपोर्टनुसार, सोनम वांगचुक यांची एकूण संपत्ती (नेटवर्थ) सुमारे ७५ लाख रुपये आहे. असे सांगितले जाते की, त्यांच्याकडे कोणताही आलिशान बंगला किंवा महागड्या गाड्या नाहीत. वांगचुक यांच्या कमाईचा बहुतांश हिस्सा हा शिक्षण सुधारणा, पर्यावरण प्रकल्प आणि समाजसेवेवर खर्च होतो. त्यांच्या कमाईचे प्रमुख मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत:
युट्यूब चॅनल : सोनम वांगचुक यांचे ‘वांगचुक वर्ल्ड’ (Wangchuk World) हे युट्यूब चॅनेल अत्यंत लोकप्रिय आहे. या चॅनेलवर १७ लाखांहून अधिक सबस्क्राइबर्स आहेत. त्यांच्या कमाईचा एक मोठा भाग यातून येतो. युट्यूबवरून ते दरमहा साधारण ३ ते ५ लाख रुपयांची कमाई करतात.
व्याख्याने आणि परिषदा: ते जागतिक व्यासपीठांवर भाषणांमधून, लेक्चर्समधून आणि कॉन्फरन्सेसच्या माध्यमातून मानधन मिळवतात.
प्रकल्प आणि सल्लागार शुल्क: भारतीय सेना आणि इतर संस्थांसोबत काम करताना सोलर प्रोजेक्ट्स आणि पर्यावरणपूरक कामांसाठी त्यांना व्यावसायिक शुल्क मिळते.
बॉलिवूडमधील प्रसिद्ध चित्रपट ‘३ इडियट्स’ मधील ‘फुंसुख वांगडू’ हे पात्र सोनम वांगचुक यांच्याच जीवनावर प्रेरित असल्याचे मानले जाते. चित्रपटात ज्याप्रमाणे एक शास्त्रज्ञ शिक्षण आणि इनोव्हेशनच्या जोडीने एका नव्या दृष्टिकोनातून पुढे जातो, तेच काम सोनम वांगचुक खऱ्या आयुष्यात करत आहेत. याच कारणामुळे ते आजच्या तरुणांमध्ये प्रचंड लोकप्रिय आहेत.
