फोटो सौजन्य - Social Media
परीक्षेचा काळ जवळ आला की अनेक पालक आणि विद्यार्थी तणावाखाली येतात. अनेकदा मुले वारंवार वाचूनही धडे लक्षात ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळे पालकांची चिंता वाढते. अशा वेळी मुलांची स्मरणक्षमता वाढवण्यासाठी काही सोप्या आणि प्रभावी पद्धती उपयोगी ठरू शकतात. योग्य सवयी लावल्यास मुलांचा अभ्यास अधिक परिणामकारक होऊ शकतो.
सर्वप्रथम मुलांना झोपण्यापूर्वी काही मिनिटे शांतपणे पडून दिवसभरात वाचलेल्या गोष्टी आठवण्याची सवय लावावी. दीर्घ श्वसन करत अभ्यासातील मुद्दे मनात पुन्हा आठवण्याचा प्रयत्न केल्यास माहिती दीर्घकाळ लक्षात राहते. ही सवय मुलांच्या एकाग्रतेसाठीही फायदेशीर ठरते. अनेक मुले एखादे उत्तर वारंवार वाचत बसतात, परंतु ते खरेच लक्षात राहत नाही. अशा वेळी मुलांना ते उत्तर शांतपणे एकदाच वाचायला सांगावे आणि नंतर न पाहता ते लिहिण्याचा सराव करायला सांगावा. यामुळे त्यांच्या आठवणशक्तीचा आणि समजून घेण्याच्या क्षमतेचा विकास होतो. घोकंपट्टी करणे ही अनेक मुलांची सवय असते. मात्र ही सवय दीर्घकाळ उपयोगी पडत नाही. त्यामुळे मुलांना धडा समजून घेऊन तो आपल्या शब्दांत सांगण्यास किंवा लिहिण्यास प्रोत्साहन द्यावे. यामुळे त्यांना विषय नीट समजतो आणि तो अधिक काळ लक्षात राहतो.
भाषेच्या विषयांचा अभ्यास करताना संपूर्ण धडा गोष्टीच्या स्वरूपात समजावून सांगितल्यास मुलांना तो सहज लक्षात राहतो. कथा स्वरूपात शिकलेली माहिती मेंदूत जास्त काळ टिकते. त्यामुळे परीक्षेत एखादा वेगळा किंवा अवांतर प्रश्न आला तरी मुलांना त्याचे उत्तर देता येते. मुलांना जबरदस्तीने अभ्यासाला बसवले तर त्यांची अभ्यासात रुची निर्माण होत नाही. त्याऐवजी अभ्यासाबद्दल आवड निर्माण होईल असे वातावरण तयार करणे आवश्यक आहे. पालकांनी मुलांशी हसत-खेळत अभ्यासाविषयी चर्चा करावी. शाळेत काय शिकवले गेले, कोणते धडे झाले याबद्दल दररोज बोलल्यास मुलांना अभ्यासाशी जुळवून घेणे सोपे जाते.
अभ्यास करताना धड्यातील महत्त्वाचे मुद्दे हायलाईट करण्याची सवयही मुलांना लावावी. त्यामुळे पुनरावृत्ती करताना ते मुद्दे लगेच लक्षात येतात आणि अभ्यास अधिक सोपा होतो. तसेच एखादे नाव किंवा शब्द लक्षात राहत नसेल तर त्याला एखाद्या यमक असलेल्या शब्दाशी किंवा एखाद्या आठवणीशी जोडण्याची पद्धत वापरता येते. या सोप्या उपायांचा अवलंब केल्यास मुलांची स्मरणशक्ती सुधारू शकते आणि परीक्षेच्या काळातील तणावही कमी होऊ शकतो. योग्य सवयी, सातत्यपूर्ण अभ्यास आणि पालकांचा सकारात्मक पाठिंबा यामुळे मुलांचा आत्मविश्वास वाढतो आणि ते अभ्यासात अधिक यशस्वी होऊ शकतात.
