फोटो सौजन्य - Social Media
एआय (Artificial Intelligence) तंत्रज्ञानाचा प्रभाव जगभरातील कामाच्या पद्धतींवर वेगाने वाढत आहे. त्यामुळे भविष्यात एआयमुळे अनेक नोकऱ्या संपुष्टात येतील का, असा प्रश्न वारंवार उपस्थित होत आहे. मात्र एआय कंपनी Anthropic च्या नव्या अहवालानुसार, सध्या अनेक क्षेत्रांमध्ये एआयचा वापर वाढत असला तरी अनेक अशा नोकऱ्या आहेत ज्यावर एआयचा प्रभाव अजूनही खूप कमी आहे. या अहवालात विशेषतः २२ अशा व्यवसायांचा उल्लेख करण्यात आला आहे ज्यामध्ये एआयचा परिणाम सध्या अत्यंत मर्यादित आहे.
हा अभ्यास एआय सहाय्यकाच्या प्रत्यक्ष वापराच्या डेटावर आधारित आहे. या संशोधनात फक्त एआय काय करू शकतो याचा विचार करण्यात आलेला नाही, तर कर्मचारी रोजच्या कामांमध्ये एआयचा प्रत्यक्ष वापर कसा करत आहेत याचाही सखोल अभ्यास करण्यात आला आहे. Anthropic या संकल्पनेला ‘Observed Exposure’ असे म्हणते. याचा अर्थ एखाद्या कामाचा किती भाग सध्या एआयच्या मदतीने केला जात आहे, हे मोजणे होय.
अहवालानुसार, काही नोकऱ्यांमध्ये एआयचा प्रभाव लक्षणीयरीत्या वाढलेला दिसून येतो. विशेषतः संगणक प्रोग्रामिंगच्या क्षेत्रात एआयचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. या क्षेत्रातील सुमारे ७५ टक्के कामांमध्ये एआयचा वापर होत असल्याचे संशोधनात आढळले आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे कोडिंगसाठी वापरल्या जाणाऱ्या एआय टूल्सची वाढती लोकप्रियता. याशिवाय कस्टमर सर्व्हिस प्रतिनिधी आणि डेटा एंट्रीसारख्या नोकऱ्यांवरही एआयचा मोठा प्रभाव दिसून येतो. डेटा एंट्रीशी संबंधित सुमारे ६७ टक्के कामे एआयच्या मदतीने केली जात असल्याचे या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
दुसरीकडे, काही नोकऱ्यांमध्ये एआयचा प्रभाव अत्यंत कमी असल्याचेही या अभ्यासातून स्पष्ट झाले आहे. ज्या कामांमध्ये प्रत्यक्ष मानवी कौशल्य, शारीरिक उपस्थिती किंवा तात्काळ निर्णयक्षमता आवश्यक असते, त्या क्षेत्रांमध्ये एआयचा वापर मर्यादित आहे. उदाहरणार्थ, स्वयंपाकी, मोटरसायकल मेकॅनिक, लाइफगार्ड, बारटेंडर, भांडी धुण्याचे काम करणारे कर्मचारी तसेच ड्रेसिंग रूम अटेंडंट यांसारख्या व्यवसायांमध्ये एआयचा प्रभाव सध्या फारसा दिसून येत नाही. या कामांमध्ये प्रत्यक्ष मानवी सहभाग आणि कौशल्य महत्त्वाचे असल्यामुळे त्यांचे पूर्णपणे ऑटोमेशन करणे सध्या अवघड मानले जाते.
अहवालात आणखी एक महत्त्वाची बाबही नमूद करण्यात आली आहे. सध्या एआयची क्षमता मोठी असली तरी तिचा पूर्ण क्षमतेने वापर अजूनही होत नाही. अनेक कंपन्या आणि कर्मचारी एआयचा वापर हळूहळू स्वीकारत आहेत. त्यामुळे एआयच्या संभाव्य क्षमतेत आणि प्रत्यक्ष वापरात अजूनही मोठी तफावत असल्याचे संशोधनात स्पष्ट झाले आहे.
दरम्यान, ज्या नोकऱ्यांमध्ये एआयचा वापर अधिक आहे त्या क्षेत्रांमध्ये भविष्यात करिअर वाढीचा वेग काहीसा कमी होऊ शकतो, असेही अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. अमेरिकेतील सरकारी संस्था Bureau of Labor Statistics च्या अंदाजानुसार, २०३४ पर्यंत ज्या नोकऱ्यांमध्ये एआयचा प्रभाव जास्त आहे त्या क्षेत्रांमध्ये रोजगारवाढ तुलनेने कमी गतीने होण्याची शक्यता आहे. एकूणच, एआय तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वेगाने वाढत असला तरी सर्वच नोकऱ्या लगेच नाहीशा होणार नाहीत. अनेक क्षेत्रांमध्ये मानवी कौशल्य, अनुभव आणि प्रत्यक्ष कामाची गरज कायम राहणार असल्याचे या अहवालातून स्पष्ट होते. त्यामुळे भविष्यात एआय आणि मानवी कौशल्य यांचा समतोल राखत काम करण्याची गरज अधिक महत्त्वाची ठरणार आहे.
