रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
लहानपणापासूनच प्रथम कौशिक हे एक हुशार आणि अभ्यासू विद्यार्थी होते. त्यांचे वडील नरेंद्र कौशिक हे हरियाणातील कैथल जिल्ह्यात उत्पादन शुल्क व कर आकारणी उप आयुक्त म्हणून कार्यरत आहेत, तर आई राजबाला या दींगरा गावात भूगोल विषयाच्या व्याख्यात्या आहेत. घरातील शैक्षणिक वातावरणामुळे प्रथम यांना अभ्यासाची गोडी लहान वयातच लागली. दहावी आणि बारावी या दोन्ही परीक्षांमध्ये त्यांनी गुणवत्ता यादीत स्थान मिळवून आपली गुणवत्ता सिद्ध केली.
बारावी पूर्ण केल्यानंतर प्रथम यांनी २०१५ मध्ये चंदीगड येथील पंजाब विद्यापीठातून बी.टेक पदवी पूर्ण केली. इंजिनिअरिंग पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी प्रशासकीय सेवेत जाण्याचे स्वप्न पाहिले आणि आयएएस परीक्षेची तयारी सुरू केली. मात्र पहिल्याच प्रयत्नात त्यांना अपयश आले. अभ्यासाची तयारी चांगली असूनही मनात असलेल्या भीतीमुळे आणि आत्मविश्वास कमी झाल्याने ते अपेक्षित यश मिळवू शकले नाहीत.
पहिल्या अपयशानंतर खचून न जाता प्रथम यांनी स्वतःच्या चुका शांतपणे तपासल्या. २०१७ मध्ये त्यांनी पुन्हा एकदा यूपीएससी परीक्षेला सामोरे जाण्याचा निर्णय घेतला. यावेळी त्यांनी मागील प्रयत्नात केलेल्या चुका पुन्हा होऊ नयेत, यासाठी सविस्तर आणि शिस्तबद्ध अभ्यासयोजना आखली. अभ्यासासोबतच त्यांनी मानसिक तयारीवरही भर दिला. भीती आणि न्यूनगंड दूर करून आत्मविश्वास वाढवण्यावर त्यांनी विशेष लक्ष केंद्रित केले. या सकारात्मक बदलांचा परिणाम दिसून आला आणि दुसऱ्याच प्रयत्नात त्यांनी यूपीएससी परीक्षा उत्तीर्ण करत आयएएस अधिकारी होण्याचे स्वप्न पूर्ण केले.
आयएएस परीक्षेची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी प्रथम कौशिक यांनी काही महत्त्वाचे सल्ले दिले आहेत. परीक्षेची तयारी करताना मजबूत पाया तयार करणे अत्यंत गरजेचे आहे, असे ते सांगतात. सहावी ते बारावीपर्यंतची एनसीईआरटीची पुस्तके नीट अभ्यासावीत. सामान्य ज्ञान आणि चालू घडामोडींसाठी दररोज वर्तमानपत्र वाचण्याची सवय लावावी. पर्यायी विषय निवडताना आवड आणि अभ्यासक्षमता लक्षात घेऊन हुशारीने निर्णय घ्यावा. चुका ओळखून त्या दुरुस्त करणे, अभ्यासासाठी स्पष्ट आणि वास्तववादी योजना तयार करणे, तसेच कठीण विषय आधी आणि सोपे विषय नंतर अभ्यासणे, हा त्यांचा अभ्यासक्रम होता. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे आत्मविश्वास आणि सकारात्मक दृष्टिकोन कायम ठेवणे आवश्यक आहे, असे प्रथम यांचे मत आहे. पहिल्या अपयशाने घाबरून न जाता सातत्याने कठोर परिश्रम केल्यास यश नक्की मिळते, हीच प्रथम कौशिक यांच्या यशोगाथेची खरी शिकवण आहे.
