बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
इराण - अमेरिका - इस्रायल युद्धामुळे भारतीय विद्यार्थ्यांचे करिअर धोक्यात (फोटो सौजन्य - Google Gemini AI)
भारतीय विद्यार्थी इराण का निवडतात?
गेल्या १०-१५ वर्षांत, अनेक भारतीय विद्यार्थी इराणला जाऊ लागले आहेत, विशेषतः वैद्यकीय शिक्षणासाठी (एमबीबीएस/एमडी). यामागे अनेक व्यावहारिक कारणे आहेत. इराणला जाणे हे केवळ परदेशी आकर्षण नाही. भारतातील वैद्यकीय शिक्षण घेण्याच्या अडचणी आणि इराणमधील सुविधांमुळे हे आकर्षण वाढले आहे.
वैद्यकीय अभ्यासाव्यतिरिक्त, काही भारतीय विद्यार्थी धार्मिक अभ्यासासाठी इराणला देखील जातात, प्रामुख्याने शिया समुदायाचे. हे विद्यार्थी कोम आणि मशहद सारख्या शहरांमध्ये जातात. राजधानी तेहरानपासून १५० किमी अंतरावर असलेले कोम हे शिया धार्मिक शिक्षणाचे प्रमुख केंद्र आहे.
भारतात MBBS जागांची मोठी कमतरता आहे.
भारतातील लाखो विद्यार्थी डॉक्टर बनण्याची आकांक्षा बाळगतात, परंतु त्यांच्या जागा मर्यादित आहेत. दरवर्षी २०-२२ लाख विद्यार्थी NEET (अमेरिका) परीक्षा देतात. तथापि, सरकारी वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये एमबीबीएसच्या जागांसाठी ५५-६० हजार रुपये खर्च येतो.
भारतातील खाजगी महाविद्यालये खूप महाग
भारतातील सरकारी वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये शुल्क खूपच कमी आहे, परंतु प्रवेशासाठी तीव्र स्पर्धा आहे. दुसरीकडे, खाजगी वैद्यकीय महाविद्यालयांमधील शुल्क इतके जास्त आहे की मध्यमवर्गीय कुटुंबे ते परवडत नाहीत.
इराणमधील अनेक विद्यापीठे डॉक्टर ऑफ मेडिसिन पदवी देतात, जी भारतात एमबीबीएसच्या समतुल्य मानली जाते. वार्षिक शुल्क सुमारे ६ लाख रुपये असू शकते. सहा वर्षांच्या वैद्यकीय शिक्षणाचा एकूण खर्च अंदाजे १५-३० लाख रुपयांपर्यंत असतो. ही रक्कम भारतातील बहुतेक वैद्यकीय महाविद्यालयांपेक्षा खूपच कमी आहे. येथील खाजगी वैद्यकीय महाविद्यालयांची किंमत ३५ लाख रुपयांपासून ते १.२५ कोटी रुपयांपर्यंत आहे.
इराणमधील सर्वोत्तम वैद्यकीय विद्यापीठे
इराणमधील अनेक सरकारी वैद्यकीय विद्यापीठे १०० वर्षांहून अधिक जुनी आहेत. शिवाय, त्यांची रुग्णालये मोठी शिक्षण रुग्णालये आहेत, जी भारतीय विद्यार्थ्यांना फायदा देतात. भारतीय राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोग आणि जागतिक आरोग्य संघटना इराणी वैद्यकीय विद्यापीठांना मान्यता देतात. रुग्णांची संख्या देखील जास्त आहे, ज्यामुळे चांगल्या क्लिनिकल प्रॅक्टिसची सुविधा मिळते.
बारावीच्या परीक्षेनंतर काय? सुट्टीत करा ‘हे’ महत्वाचे कोर्स, भविष्यात होईल फायदा
सुलभ वैद्यकीय प्रवेश
भारतात, एमबीबीएसमध्ये प्रवेश घेण्यासाठी खूप उच्च NEET UG स्कोअर आवश्यक आहे. इराणमध्ये, प्रवेशासाठी NEET UG उत्तीर्ण होणे पुरेसे आहे. काही विद्यापीठे स्वतःच्या प्रवेश परीक्षा घेतात. इराणमध्ये प्रवेशासाठी कोणतेही देणगी/कॅपिटेशन शुल्क नाही.
इंग्रजी अभ्यास आणि कमी राहणीमान खर्च
इराणमध्ये, पहिले एक किंवा दोन वर्ष इंग्रजी माध्यमातून वैद्यकीय अभ्यास केले जातात. नंतर, काही फारसी आवश्यक आहे. शिकवणीसह वसतिगृह आणि जेवणाचा खर्च दरमहा १०,०००-१२,००० रुपये आहे, जो अनेक भारतीय शहरांपेक्षा खूपच कमी आहे.
युद्धामुळे करिअर कसे धोक्यात येईल?
जर एखाद्या देशात लष्करी तणाव/युद्ध सुरू झाले तर विद्यार्थ्यांना खालील समस्यांना तोंड द्यावे लागते:
