बुधवार, 4 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य - Social Media
भारतीय संगीत, नृत्य, नाट्य आणि लोककला क्षेत्रातील सर्वोच्च सन्मान मानल्या जाणाऱ्या संगीत नाटक अकादमीच्या वतीने वर्ष 2024 आणि 2025 साठीचे प्रतिष्ठित ‘संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार’ तसेच ‘उस्ताद बिस्मिल्ला खाँ युवा पुरस्कार’ जाहीर करण्यात आले आहेत. यंदाच्या पुरस्कारांमध्ये महाराष्ट्रातील अनेक ज्येष्ठ आणि युवा कलावंतांनी राष्ट्रीय स्तरावर मानाचा सन्मान मिळवत राज्याच्या सांस्कृतिक परंपरेचा गौरव वाढविला आहे. संगीत नाटक अकादमी ही देशातील सांस्कृतिक क्षेत्रातील सर्वोच्च संस्था मानली जाते. संगीत, नृत्य, नाट्य, लोककला आणि पारंपरिक कलांच्या संवर्धनासाठी उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या कलाकारांना या पुरस्कारांनी सन्मानित केले जाते. यावर्षीच्या यादीत महाराष्ट्रातील विविध कला क्षेत्रांतील मान्यवर कलाकारांचा समावेश आहे.
वर्ष 2024 साठी जाहीर करण्यात आलेल्या संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारांमध्ये हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील ज्येष्ठ गायक अरुण कशाळकर आणि अभंग गायनासाठी प्रसिद्ध असलेले आनंद भाटे यांची निवड करण्यात आली आहे. अभिनय क्षेत्रातील उल्लेखनीय योगदानासाठी अभिनेते अरुण नलावडे यांना पुरस्कार जाहीर झाला आहे. पारंपरिक रंगभूमी क्षेत्रातील कार्यासाठी मुकुंद मराठे, लोकनृत्य क्षेत्रासाठी सुभाष नारायण नकाशे आणि नृत्य संशोधन व अभ्यासपूर्ण कार्यासाठी शुभदा वरदकर यांनाही या सन्मानाने गौरविण्यात आले आहे. याचबरोबर ‘उस्ताद बिस्मिल्ला खाँ युवा पुरस्कार’ 2024 अंतर्गत हिंदुस्तानी गायनासाठी कृष्ण बोंगाणे आणि अंकिता जोशी यांची निवड झाली आहे. भारूड या लोकसंगीत प्रकारासाठी भावार्थ रामचंद्र देखणे, बाहुलीनाट्य या दुर्मिळ लोककलेसाठी बाळकृष्ण गणपत मसगे आणि लोकनृत्य व लोकसंगीत क्षेत्रातील योगदानासाठी चेतन वामन खेडेकर यांना युवा पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे.
वर्ष 2025 साठीच्या संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारांमध्ये महाराष्ट्रातील आणखी काही दिग्गज कलाकारांचा समावेश आहे. शहनाई वादन क्षेत्रातील योगदानासाठी शैलेश भागवत, नाट्य दिग्दर्शन क्षेत्रातील उल्लेखनीय कार्यासाठी प्रमोद डी. पवार आणि नाट्यसंगीत क्षेत्रातील दीर्घकालीन योगदानासाठी ज्येष्ठ संगीतकार अशोक पत्की यांची निवड करण्यात आली आहे. कथक नृत्य क्षेत्रातील विशेष योगदानासाठी मनीषा साठे यांनाही पुरस्कार जाहीर झाला आहे.
तसेच 2025 च्या ‘उस्ताद बिस्मिल्ला खाँ युवा पुरस्कारां’मध्ये हार्मोनियम वादनातील प्रभुत्वासाठी तन्मय देवचके आणि महाराष्ट्राच्या लोकपरंपरेतील जागर या लोकसंगीत प्रकारासाठी प्रवीण प्रताप जाधव यांची निवड करण्यात आली आहे. युवा कलाकारांच्या या सन्मानामुळे पारंपरिक कला प्रकारांना नवी ऊर्जा आणि प्रोत्साहन मिळणार असल्याचे मानले जात आहे. संगीत नाटक अकादमी पुरस्काराचे स्वरूप अत्यंत प्रतिष्ठेचे मानले जाते. पुरस्कार विजेत्यांना एक लाख रुपये रोख रक्कम, ताम्रपट आणि शाल देऊन गौरविण्यात येते. तर ‘उस्ताद बिस्मिल्ला खाँ युवा पुरस्कार’ अंतर्गत 25 हजार रुपये, ताम्रपट आणि शाल प्रदान केली जाते. या पुरस्कारांद्वारे ज्येष्ठ कलाकारांच्या योगदानाचा गौरव केला जातो, तसेच नवोदित आणि युवा कलाकारांना पुढील वाटचालीसाठी प्रेरणा दिली जाते.
अकादमीच्या माहितीनुसार, हे पुरस्कार राष्ट्रपतींच्या उपस्थितीत आयोजित करण्यात येणाऱ्या विशेष समारंभात प्रदान करण्यात येणार आहेत. महाराष्ट्रातील कलावंतांनी राष्ट्रीय स्तरावर मिळविलेल्या या यशामुळे राज्याच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाला नव्या उंचीवर नेणारा हा गौरव मानला जात आहे.
