मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य: shreeganesh)
भारतामध्ये गणेश चतुर्थीचा सण मोठ्या उत्साहात आणि श्रद्धेने साजरा केला जातो. दहा दिवस घराघरांत व मंडपांत गणेशमूर्तीची प्रतिष्ठापना केली जाते, आरत्या-भजनं गातली जातात आणि विसर्जनाने उत्सवाची सांगता होते. गणेशाला विघ्नहर्ता आणि मंगलकर्ता मानले जाते, म्हणूनच कोणत्याही शुभ कार्याची सुरुवात बाप्पाच्या पूजनाने केली जाते. देशभरात गणपतीचे असंख्य मंदिरे आहेत; पण काही मंदिरे त्यांच्या अनोख्या परंपरा आणि वैशिष्ट्यांमुळे विशेष ओळख मिळवतात. त्यापैकीच एक म्हणजे राजस्थानच्या राजधानी जयपूरमधील गढ गणेश मंदिर.
बाल स्वरूपातील गणेश
या मंदिराचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे विराजमान असलेली गणेशमूर्ती. येथे बाप्पाची प्रतिमा बाल रूपात, म्हणजेच सोंड नसलेल्या स्वरूपात आहे. या मूर्तीला ‘पुरुषकृति स्वरूप’ म्हटले जाते. भक्तांच्या मते हे रूप अत्यंत अद्वितीय असून त्यामध्ये वेगळ्याच प्रकारची श्रद्धा आणि आकर्षण आहे.
300 वर्षांहून अधिक जुना इतिहास
गढ गणेश मंदिराची स्थापना 18व्या शतकात महाराजा सवाई जयसिंह दुसरे यांनी केली. जयपूर वसवण्यापूर्वी त्यांनी अश्वमेध यज्ञ केला होता, त्याच काळात या मंदिराचा पाया घातला गेला. विशेष म्हणजे त्यांनी गणेशमूर्ती अशी बसवली की सिटी पॅलेसच्या चंद्र महलातूनही दुर्बिणीने दर्शन घेता येईल. ही योजना त्यांच्या भक्ति-भावनेबरोबरच स्थापत्यकलेचे दृष्टीकोनही दर्शवते. याच मंदिराशी बाडी चौपड येथील ध्वजाधीश गणेश मंदिर जोडलेले मानले जाते.
मूषकांच्या कानात इच्छा सांगण्याची परंपरा
येथील आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे मंदिरात ठेवलेले दोन विशाल मूषक. भक्त आपली समस्या किंवा इच्छा या मूषकांच्या कानात सांगतात. श्रद्धेनुसार हे मूषक थेट बाप्पापर्यंत ती गोष्ट पोहोचवतात आणि गणेश त्यांच्या अडचणी दूर करतात.
चिट्ठीद्वारे मन्नत व्यक्त करणे
या मंदिरात भक्त आपली मन्नत चिट्ठी किंवा निमंत्रण पत्राने व्यक्त करतात. घरातला शुभ सोहळा असो, लग्न, बाळंतपण, नवी नोकरी – सर्वप्रथम आमंत्रण गणेशाला पाठवले जाते. दररोज मंदिराच्या पत्त्यावर शेकडो पत्रे येतात. ती पत्रे वाचून देवाच्या चरणी अर्पण केली जातात. ही परंपरा अनेक वर्षांपासून सुरू असून भक्तांचा ठाम विश्वास आहे की गणेश त्यांची प्रत्येक पुकार ऐकतात.
व्वा, आता फ्रीमध्ये फिरता येणार थायलँड… डोमेस्टिक फ्लाइटसाठी कोणतेही पैसे देण्याची गरज नाही
365 पायऱ्यांनंतर बाप्पाचे दर्शन
मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी 365 पायऱ्या चढाव्या लागतात, ज्याचे प्रतीक म्हणजे वर्षातील 365 दिवस. ही चढाई थोडी दमवणारी असली तरी मंदिरात पोहोचल्यावर मिळणारी शांतता आणि समाधान सगळा थकवा दूर करते. येथून संपूर्ण जयपूर शहराचे मोहक दृश्य दिसते, विशेषत: सूर्यास्ताच्या वेळी. जर तुम्ही कधी जयपूरला भेट दिली, तर गढ गणेश मंदिराचे दर्शन नक्की घ्या. येथील शांत वातावरण आणि भक्तांचा अपार विश्वास तुम्हाला एक आगळावेगळा अनुभव देईल.
गणेश चतुर्थी २०२५ कधी आहे?
बुधवार, २७ ऑगस्ट
मंदिरात जाण्याची वेळ काय?
गढ गणेश मंदिर सकाळी ७:३० ते दुपारी १२:०० आणि संध्याकाळी ५:०० ते रात्री ८:०० पर्यंत खुले असते.
