बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
स्थूलतेमुळे वंध्यत्वाची समस्या गंभीर! संतती सुखप्राप्तीसाठी प्रोजेनेसिसमध्ये उचित मार्गदर्शन उपलब्ध
बदलत्या जीवनशैलीमुळे नागरिकांमध्ये वाढणारी स्थूलता हे केवळ मधुमेह किंवा हृदयविकारच नव्हे, तर वंध्यत्वाच्या समस्येचे मोठे कारण बनत आहे. या गंभीर समस्येवर त्वरित लक्ष देण्याची गरज आहे. स्थूल व्यक्तींना संतती सुख प्राप्तीसाठी प्रोजेनेसिसमध्ये उचित, मार्गदर्शन उपलब्ध करुन दिले आहे. त्यामुळे अनेक यशोगाथा रचण्यात आम्ही यशस्वी झालो आहोत, अशी प्रतिक्रिया प्रोजेनेसिस फर्टिलिटी सेंटरचे चीफ फर्टिलिटी कन्सल्टंट डॉ. नरहरी मळगावकर यांनी दिली. अधिक माहिती देताना डॉ नरहरी मळगांवकर म्हणाले, स्थूलत्व महिला आणि पुरुष दोघांच्याही प्रजनन आरोग्यावर परिणाम करते. यासंदर्भात अधिक माहिती जाणून घेतली पाहिजे. ओव्ह्युलेशन आणि शुक्राणू गुणवत्तेवर स्थूलतेचा परिणाम होतो. स्थूलमुळे महिलांमध्ये ओव्ह्युलेशनची प्रक्रिया अनियमित होते, पुरुषांमध्ये शुक्राणूंची गुणवत्ता आणि संख्या लक्षणीयरित्या कमी होते.(फोटो सौजन्य – istock)
दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे हार्मोनल असंतुलन वाढते. स्थूलता इन्सुलिन रेसिस्टन्स, थायरॉईड समस्या आणि महिलांमध्ये पॉलिसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (पीसीओएस) वाढवते. हे सर्व घटक प्रजनन आरोग्यासाठी गंभीर अडथळे निर्माण करतात. त्याचप्रमाणे गर्भधारणेतील जोखीम आणि गुंतागुंतदेखील वाढवतात. स्थूल जोडप्याना गर्भधारणेदरम्यान आणि प्रसूतीच्या वेळी अनेक समस्या उद्भवू शकतात. यामध्ये गर्भपात, गर्भधारणेतील मधुमेह आणि प्री-एक्लॅम्पसिया यांसारख्या गंभीर समस्या असू शकतात, असेही अधोरेखित केले.
डॉ. मळगांवकर यांच्या माहितीनुसार, प्रोजेनेसिसमध्ये स्थूल जोडप्यांसाठी खास क्लिनिकल कौन्सलिंग उपलब्ध आहे. यामध्ये जीवनशैलीतील बदलांवर मार्गदर्शन केले जाते. योग्य वजन नियंत्रणाने प्रोजेनेसिसमध्ये आयव्हीएफ यशस्वीतेचा दर सुधारण्यास मदत होते, असा अनुभव त्यांनी विशद केला. स्थूलत्व आणि वंध्यत्व यांचा परस्पराशी संबंध आहे. परंतु आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे व काही सुधारणांच्या माध्यमातून या समस्येवर मात करता येणे शक्य आहे, असा संदेश डॉ. मळगावकर यांनी दिला.
वजन नियंत्रणासाठी आहार आणि व्यायाम अतिशय महत्त्वाचे आहे, वंध्यत्व निवारण्यासाठी पहिले पाऊल म्हणून संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम अत्यावश्यक आहे.वजन नियंत्रणात आणल्यास ओव्ह्युलेशन नियमित होते आणि शुक्राणूंची गुणवत्ता सुधारते, ज्यामुळे गर्भधारणेची शक्यता वाढते. त्याचप्रमाणे स्थूल जोडप्यासाठी फर्टिलिटी उपचारात काही महत्वाचे बदल करावे लागतात, ज्यामुळे सकारात्मक परिणाम दिसून येतात. अत्यधिक स्थूल असलेल्या जोडप्यांसाठी आयव्हीएफ किंवा इतर फर्टिलिटी उपचारांचा प्रतिसाद कमी होऊ शकतो. त्यामुळे उपचारांपूर्वी किवा उपचारादरम्यान वजन कमी करणे आवश्यक ठरते. स्थूल जोडप्यांसाठी उपचारांच्या प्रोटोकॉलमध्येही बदल करावे लागतात.
