मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
Ajit Pawar Funeral : बारामतीत लाखोंच्या संख्येने लोटला जनसमुदाय; थोड्याच वेळात होणार अंत्यसंस्कारड ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
State funeral protocol for Deputy CM Maharashtra : उपमुख्यमंत्री अजित पवार (Ajit Pawar) यांच्या निधनाने महाराष्ट्र पोरका झाला आहे. बारामतीजवळ झालेल्या भीषण विमान अपघाताने संपूर्ण देशाला धक्का बसला असून, आता ‘दादां’ना अखेरचा निरोप देण्यासाठी राज्य प्रशासनाने कंबर कसली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी अजित पवारांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त करत राज्यात तीन दिवसांचा शासकीय दुखवटा आणि सार्वजनिक सुट्टी जाहीर केली आहे.
भारताच्या गृह मंत्रालयाच्या नियमांनुसार, राज्य सन्मान (State Funeral) हा प्रामुख्याने राष्ट्रपती, पंतप्रधान, माजी राष्ट्रपती आणि राज्यपालांसाठी अनिवार्य असतो. मात्र, राज्याचे मुख्यमंत्री किंवा उपमुख्यमंत्री या पदावरील व्यक्तींचे निधन झाल्यास, राज्य सरकार आपल्या अधिकारात शासकीय इतमामात अंत्यसंस्काराचा निर्णय घेऊ शकते.
१. तिरंग्यात लपेटलेले पार्थिव: राज्य सन्मान घोषित झाल्यास, मृताचे पार्थिव राष्ट्रध्वजात (तिरंगा) लपेटले जाते. ही एक अत्यंत सन्मानाची बाब मानली जाते.
२. तोफांची सलामी (Gun Salute): अंत्यसंस्काराच्या वेळी पोलीस दलातर्फे हवेत गोळ्या झाडून किंवा तोफांची सलामी देऊन मानवंदना दिली जाते.
३. राष्ट्रध्वज अर्ध्यावर: राज्य दुखवट्याच्या काळात राज्यातील सर्व सरकारी इमारतींवरील राष्ट्रध्वज अर्ध्यावर फडकवले जातात.
४. मनोरंजन कार्यक्रमांवर बंदी: या काळात सरकारतर्फे आयोजित केलेले सर्व अधिकृत मनोरंजन आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम रद्द केले जातात.
हे देखील वाचा : Ajit Pawar Plane Crash: राज्याच्या राजकारणातील किंगमेकर हरपला; बारामतीच्या मातीतच राजकीय कुस्तीचे डावपेच केले आत्मसात
महाराष्ट्रात केवळ घटनात्मक पदेच नव्हे, तर कलेच्या किंवा सामाजिक क्षेत्रातील उत्तुंग व्यक्तींनाही राज्य सन्मान देण्याची परंपरा आहे (उदा. लता मंगेशकर, बाळासाहेब ठाकरे). अजित पवारांच्या बाबतीत, त्यांचे ४५ वर्षांचे राजकीय योगदान आणि उपमुख्यमंत्रिपदाचा दीर्घ अनुभव लक्षात घेता, मुख्यमंत्र्यांनी पूर्ण शासकीय इतमामात अंत्यसंस्काराचे आदेश दिले आहेत.
हे देखील वाचा : Aviation History: कधी छप्पर उडाले, तर कधी इंधन संपले! जगाला हादरवून सोडणाऱ्या ‘या’ 13 भयानक विमान दुर्घटनांनी वाहतुक नियमच बदलले
अजित पवारांच्या दुर्घटनेने भारताच्या राजकीय प्रवासातील विमान आणि हेलिकॉप्टर अपघातांच्या भीषण आठवणी जागवल्या आहेत. आतापर्यंतच्या १३ प्रमुख घटना खालीलप्रमाणे आहेत:
१. नेताजी सुभाषचंद्र बोस (१९४५): तैवानमध्ये झालेल्या विमान अपघातात त्यांचे निधन झाल्याचे मानले जाते.
२. संजय गांधी (१९८०): नवी दिल्लीत विमान उडवताना झालेल्या अपघातात त्यांचा मृत्यू झाला.
३. माधवराव सिंधिया (२००१): उत्तरप्रदेशातील मैनपुरी येथे विमान अपघातात त्यांचा अंत झाला.
४. जी.एम.सी. बालयोगी (२००२): लोकसभेचे तत्कालीन अध्यक्ष, हेलिकॉप्टर अपघातात मृत्यू पावले.
५. सौंदर्या (२००४): प्रसिद्ध अभिनेत्री आणि भाजप नेत्या, विमान अपघातात मृत्युमुखी पडल्या.
६. ओ.पी. जिंदाल (२००५): हरियाणाचे मंत्री, हेलिकॉप्टर अपघातात निधन झाले.
७. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी (२००९): आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री, हेलिकॉप्टर अपघातात प्राण गमावले.
८. दोर्जी खांडू (२०११): अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री, हेलिकॉप्टर अपघातात मृत्यू.
९. विनायक मेटे (२०२२): जरी हा रस्ते अपघात होता, तरी व्हीआयपी प्रवासातील सुरक्षेचा प्रश्न याने ऐरणीवर आणला होता.
१०. जनरल बिपिन रावत (२०२१): भारताचे पहिले सीडीएस, तामिळनाडूतील हेलिकॉप्टर अपघातात शहीद झाले.
११. सुरेंद्र सिंग (२००५): हरियाणाचे कृषी मंत्री, ओ.पी. जिंदाल यांच्यासोबतच अपघातात मृत्यू.
१२. विजय रुपाणी (२०२५): गुजरातचे माजी मुख्यमंत्री, एअर इंडियाच्या विमान अपघातात निधन.
१३. अजित पवार (२०२६): महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री, बारामती येथे विमान अपघातात दुःखद निधन.
Ans: राष्ट्रपती, पंतप्रधान आणि राज्यपालांसाठी हा अनिवार्य आहे. मात्र, मुख्यमंत्री आपल्या अधिकारात इतर महत्त्वाच्या नेत्यांसाठी हा सन्मान जाहीर करू शकतात.
Ans: हे अनिवार्य नाही, मात्र परिस्थिती आणि नेत्याचा दर्जा पाहून मुख्यमंत्री सार्वजनिक सुट्टी जाहीर करू शकतात.
Ans: हे लष्करी किंवा पोलीस दलातर्फे दिले जाणारे सर्वोच्च सन्मानाचे प्रतीक आहे, जे देशासाठी दिलेल्या सेवेबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी दिले जाते.
