शुक्रवार, 26 जून 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
ही मान्यता धर्मशास्त्र, लोकपरंपरा आणि ज्योतिषशास्त्र यांच्या मिश्रणातून निर्माण झाली आहे. यामागील भावार्थ समजून घेतल्यास या परंपरेचे महत्त्व अधिक स्पष्ट होते.
हिंदू धर्मात शुक्रवार हा दिवस माता लक्ष्मीचा मानला जातो. लक्ष्मी ही धन, वैभव, सौभाग्य, समृद्धी आणि आनंद यांची अधिष्ठात्री देवी आहे. घरातील गोडवा, आनंद आणि भरभराट यांचे प्रतीक म्हणून साखरेकडे पाहिले जाते.
अनेक भागांत अशी श्रद्धा आहे की शुक्रवारी घरातील साखर, दूध, तूप, दही किंवा गोड पदार्थ उधार दिल्यास घरातील लक्ष्मी बाहेर जाते. अर्थात, याचा अर्थ प्रत्यक्ष देवी घर सोडते असा नसून घरातील सुख-समृद्धी कमी होऊ नये, हा त्यामागील भावार्थ आहे.
साखर ही केवळ खाद्यपदार्थ नसून ती गोडवा, प्रेम, स्नेह आणि कौटुंबिक ऐक्याचे प्रतीक मानली जाते. घरातील गोडवा टिकून राहावा यासाठी काही परंपरांमध्ये शुक्रवारी साखर बाहेर देणे टाळले जाते.
पूर्वीच्या काळी साखर ही मौल्यवान वस्तू मानली जात होती. त्यामुळे घरातील आवश्यक वस्तू सहजपणे उधार देण्याऐवजी त्यांचे जतन करण्याची शिकवण अशा धार्मिक संकेतांमधून दिली गेली असावी.
शुक्रवाराचा स्वामी ग्रह म्हणजे शुक्र. ज्योतिषशास्त्रात शुक्र ग्रह ऐश्वर्य, सौंदर्य, भोग, सुख, दाम्पत्यजीवन, संपत्ती आणि कलात्मकता यांचा कारक मानला जातो.
साखर, सुगंध, पांढऱ्या वस्तू, दूध आणि गोड पदार्थ यांचा संबंध शुक्र ग्रहाशी जोडला जातो. म्हणून काही ज्योतिषी असे मानतात की शुक्रवारी साखर उधार दिल्यास शुक्र ग्रहाच्या शुभ फळांमध्ये घट येऊ शकते. परिणामी आर्थिक अडचणी, खर्चवाढ किंवा कौटुंबिक असंतोष निर्माण होण्याची शक्यता वाढते, अशी लोकश्रद्धा आहे.
संतोषी मातेसाठी शुक्रवारचे व्रत विशेष प्रसिद्ध आहे. या व्रतात आंबट पदार्थ खाणे किंवा देणे निषिद्ध मानले जाते. त्याचबरोबर गोड पदार्थ आणि गुळाचा प्रसाद महत्त्वाचा असतो.
यामुळे काही भागांत शुक्रवारी गोड पदार्थांचे विशेष जतन केले जाते. साखर घरातून बाहेर जाऊ नये, अशी लोकपरंपरा याच श्रद्धेतून विकसित झाली असावी.
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे वेद, उपनिषदे किंवा प्रमुख धर्मशास्त्रांमध्ये “शुक्रवारी साखर उधार देणे निषिद्ध आहे” असा स्पष्ट आदेश आढळत नाही. ही प्रामुख्याने लोकपरंपरेतून आलेली श्रद्धा आहे.
धर्मशास्त्र मात्र दानधर्माचे महत्त्व सांगते. जर एखादी व्यक्ती गरजवंत असेल, भुकेली असेल किंवा अडचणीत असेल तर तिला मदत करणे हे पुण्यकर्मच मानले जाते. त्यामुळे अंधश्रद्धेपेक्षा करुणा, दया आणि सेवा यांना धर्मात अधिक महत्त्व दिले गेले आहे.
पूर्वीच्या काळी घरातील धान्य, साखर, तूप यांचा मर्यादित साठा असे. वारंवार उधार दिल्यास घरच्या गरजा भागण्यात अडचणी येऊ शकत. त्यामुळे काही दिवस विशिष्ट वस्तू बाहेर देऊ नयेत, असे संकेत निर्माण झाले असावेत. यामुळे गृहव्यवस्थापन, काटकसर आणि साठ्याचे नियोजन करण्यास मदत होत असे.
जर एखाद्या कुटुंबात ही परंपरा पाळली जात असेल तर श्रद्धेने ती पाळण्यात हरकत नाही. परंतु एखाद्या गरजू व्यक्तीला मदतीची आवश्यकता असेल तर केवळ वाराचा विचार करून मदत नाकारणे योग्य नाही. धर्माचा मूळ संदेश दया, सहकार्य आणि परोपकार हाच आहे.
शुक्रवारी साखर उसनी देऊ नये किंवा दान करू नये ही मान्यता प्रामुख्याने लोकश्रद्धा, देवी लक्ष्मीची उपासना आणि शुक्र ग्रहाच्या ज्योतिषीय संकल्पनांशी संबंधित आहे. साखर ही गोडवा, सुख आणि समृद्धीचे प्रतीक असल्याने ती घराबाहेर जाऊ नये, अशी भावना या परंपरेमागे दिसून येते. तथापि, धर्मशास्त्रात याबाबत कठोर निषेध नाही. म्हणून श्रद्धा जपत असतानाच विवेक, दया आणि मानवसेवा यांनाही तितकेच महत्त्व देणे आवश्यक आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: लोकश्रद्धेनुसार शुक्रवार हा देवी लक्ष्मीचा दिवस मानला जातो. या दिवशी साखर उधार दिल्यास घरातील सुख-समृद्धी आणि आर्थिक भरभराट कमी होऊ शकते, अशी मान्यता आहे.
Ans: साखर ही गोडवा, आनंद आणि समृद्धीचे प्रतीक मानली जाते. त्यामुळे शुक्रवारच्या दिवशी साखर घराबाहेर देणे शुभ मानले जात नाही.
Ans: ज्योतिषशास्त्रानुसार शुक्रवारचा स्वामी ग्रह शुक्र आहे. साखर, दूध आणि पांढऱ्या वस्तूंचा संबंध शुक्र ग्रहाशी जोडला जातो. त्यामुळे या दिवशी साखर उधार देणे टाळावे, असे काही ज्योतिषी सांगतात.
