गुरुवार, 22 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
भीम आणि हनुमान यांची भेट ही भारतीय पुराणांमधील अत्यंत प्रेरणादायी आणि गूढ कथा मानली जाते. ही कथा केवळ दोन महाशक्तिमान वीरांच्या भेटीपुरती मर्यादित नसून, ती अहंकाराचा नाश, नम्रतेचे महत्त्व, भक्ती, शक्ती आणि धर्म यांचे अद्भुत दर्शन घडवणारी आहे. महाभारतातील वनपर्वात या प्रसंगाचे सुंदर वर्णन आलेले आहे.
कौरवांकडून द्यूतामध्ये फसवणूक झाल्यानंतर पांडवांना बारा वर्षांचा वनवास आणि एक वर्षाचा अज्ञातवास भोगावा लागला. वनवासाच्या काळात पांडव विविध वनांत भ्रमण करत होते. एकदा हिमालयाच्या परिसरात असताना द्रौपदीला अतिशय सुगंधी आणि सुंदर असे “सौगंधिक पुष्प” दिसले. त्या फुलाचा सुगंध आणि सौंदर्य पाहून ती मोहित झाली. द्रौपदीने भीमाला अशी आणखी पुष्पे आणण्याची विनंती केली. द्रौपदीची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी भीम त्वरित त्या पुष्पांच्या शोधार्थ निघाला. भीम अत्यंत पराक्रमी, बलवान आणि आत्मविश्वासू होता. त्याच्या सामर्थ्याची तुलना पृथ्वीवरील कुणाशीही होऊ शकत नव्हती. त्यामुळे त्याच्या मनात थोडासा गर्वही निर्माण झाला होता.
सौगंधिक पुष्पांच्या शोधात भीम घनदाट जंगल, पर्वत आणि नद्या पार करत गंधमादन पर्वताच्या दिशेने जाऊ लागला. वाटेत सिंह, हत्ती आणि विविध राक्षस त्याच्या सामर्थ्यापुढे टिकू शकले नाहीत. आपल्या गदेसह गर्जना करत भीम पुढे जात होता.
याच मार्गावर त्याची भेट एका वृद्ध वानराशी झाली. वृद्ध वानराचे दर्शन झाले..जंगलातील एका अरुंद वाटेवर एक वृद्ध वानर शेपूट पसरवून शांतपणे पडला होता. त्याचे शरीर अशक्त आणि वृद्ध दिसत होते. भीमाने गर्वाने त्या वानराला सांगितले अरे वानरा, माझ्या मार्गातून बाजूला हो. मला पुढे जायचे आहे. त्या वृद्ध वानराने शांत स्वरात उत्तर दिले “मी अत्यंत वृद्ध आणि अशक्त आहे. मला उठणे शक्य नाही. तुला घाई असेल तर माझे शेपूट बाजूला करून पुढे जा.”
भीमाला हे ऐकून हसू आले. ज्याच्या बाहुबलाने पर्वत हलू शकतात, अशा भीमाला एका वृद्ध वानराचे शेपूट हलवणे म्हणजे अगदी क्षुल्लक काम वाटले.
भीमाने एका हाताने वानराचे शेपूट हलवण्याचा प्रयत्न केला. पण शेपूट किंचितही हलले नाही. त्याने दोन्ही हातांनी पूर्ण शक्ती लावली, तरीही ते हलले नाही. भीम आश्चर्यचकित झाला. ज्याने असंख्य राक्षसांचा पराभव केला, ज्याच्या शक्तीपुढे हत्तीही नमायचे, त्या भीमाला एका वृद्ध वानराचे शेपूट हलवता आले नाही! त्याचा गर्व क्षणात नाहीसा झाला. भीमाला समजले की हा साधा वानर नाही.
भीमाने नम्रतेने त्या वानराला विचारले “आपण कोण आहात? आपल्या रूपामागे नक्कीच एखादी दिव्य शक्ती आहे.”
तेव्हा त्या वानराने आपले खरे स्वरूप प्रकट केले. तो दुसरा तिसरा कोणी नसून प्रभू श्रीरामांचे महान भक्त, पराक्रमी हनुमान होते.
हनुमान आणि भीम हे दोघेही वायुपुत्र होते. हनुमान हे वायुदेवांचे पुत्र आणि भीमालाही वायुदेवांकडूनच दिव्य शक्ती प्राप्त झाली होती. त्यामुळे हनुमान हे भीमाचे मोठे बंधू मानले जातात.
भीमाने हनुमानांना विनंती केली की त्यांनी रामायण काळातील आपले विशाल रूप दाखवावे. हनुमानांनी काही क्षणांत आपले विराट रूप धारण केले. त्यांचे शरीर पर्वताएवढे विशाल झाले. तेजस्वी रूपाने संपूर्ण परिसर उजळून निघाला. भीम त्या दिव्य रूपाकडे पाहून स्तब्ध झाला. त्याला आपल्या मोठ्या भावाचे सामर्थ्य आणि दिव्यता समजली.
हनुमानांनी भीमाला आशीर्वाद दिला की आगामी कुरुक्षेत्र युद्धात ते पांडवांच्या बाजूने असतील. त्यांनी सांगितले की ते अर्जुन यांच्या रथाच्या ध्वजावर विराजमान राहतील.
महाभारतातील अर्जुनाच्या रथावरील “कपिध्वज” म्हणजेच हनुमानाचे चिन्ह हे विजय, धैर्य आणि दैवी संरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: वनवासादरम्यान द्रौपदीने सौगंधिक पुष्प पाहून ते आणण्याची इच्छा व्यक्त केली. त्या फुलांच्या शोधात गेलेल्या भीमाला मार्गात हनुमान भेटले.
Ans: भीमाला आपल्या शक्तीचा मोठा अभिमान होता. त्याचा अहंकार दूर करण्यासाठी हनुमानांनी वृद्ध वानराचे रूप धारण करून त्याची परीक्षा घेतली.
Ans: हनुमानांनी आपली शेपटी रस्त्यात टाकली आणि भीमाला ती बाजूला करण्यास सांगितले. परंतु प्रचंड शक्तिशाली भीमालाही ती हलवता आली नाही.
