रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
हिंदू धर्मामध्ये श्रावण महिन्याला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. यंदा श्रावण महिन्याची सुरुवात गुरुवार, दि. 13 ऑगस्टपासून होत आहे आणि हा महिना 11 सप्टेंबर रोजी संपणार आहे. धार्मिक ग्रंथांच्या मते, श्रावणात भगवान शंकर पृथ्वीवर निवास करतात आणि आपल्या भक्तांच्या सगळ्या समस्या दूर करतात. श्रावण महिन्यातला पहिला दिवस खूप महत्त्वाचा असतो. त्यामुळे या दिवशी महादेवाचे दर्शन घेण्यासाठी व जलाभिषेकासाठी मंदिरात खूप मोठ्या रांगा लागतात.
असे मानले जाते की, या महिन्यात भगवान शिवाने देवी पार्वतीला आपली पत्नी म्हणून स्वीकारले. शिव पार्वतीचा विवाह याच महिन्यात संपन्न झाल्याने हा महिना शिव भक्तांसाठी व महादेवाच्या पूजा आराधनेसाठी देखील विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. भगवान शिवाला पती म्हणून मिळवण्यासाठी माता पार्वतीने 108 वर्षे कठोर तपस्या केली होती. त्यामुळे हा महिना महादेवांना खूप प्रिय असल्याचे मानले जाते.
हिंदू पंचांगानुसार यंदा गुरुवार, 13 ऑगस्टपासून श्रावण महिना सुरू होणार आहे आणि 11 सप्टेंबर रोजी श्रावण महिना संपणार आहे. श्रावण हा हिंदू दिनदर्शिकेतील दुसरा महिना मानला जातो. या महिन्यात सोमवारचे व्रत करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. त्यामुळे श्रावणी सोमवारला देखील महत्त्वाचे मानले जाते.
यंदा श्रावण महिन्यात एकूण 4 श्रावण सोमवार येत आहेत.
पहिला सोमवार – 17 ऑगस्ट
दुसरा सोमवार – 24 ऑगस्ट
तिसरा सोमवार – 31 ऑगस्ट
चौथा सोमवार – 7 सप्टेंबर
श्रावणातील प्रत्येक सोमवार भगवान शिवाला समर्पित मानला जातो. या दिवशी उपवास करून शिवलिंगावर जल, दूध, बेलपत्र, धतूरा, भस्म आणि फुले अर्पण केली जातात. श्रद्धेनुसार या दिवशी शिवपूजा केल्याने मनोकामना पूर्ण होतात, वैवाहिक सुख लाभते, आरोग्य उत्तम राहते आणि जीवनातील अडथळे दूर होण्यास मदत होते.
श्रावण महिना हा भक्ती, संयम आणि साधनेचा काळ मानला जातो. या महिन्यात केलेली शिवभक्ती मनःशांती, सकारात्मकता आणि आध्यात्मिक उन्नतीसाठी लाभदायक मानली जाते. शिवमूठ अर्पण करण्याची परंपरा अन्नधान्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि समाजात दानधर्माची भावना वाढवण्याचा संदेश देते.
महाराष्ट्रात श्रावण सोमवारी भगवान शिवाला विविध धान्यांची ‘शिवमूठ’ अर्पण करण्याची जुनी परंपरा आहे. ही परंपरा समृद्धी, अन्नधान्याची भरभराट आणि कुटुंबाच्या कल्याणाशी जोडली जाते. प्रदेशानुसार आणि कौटुंबिक परंपरेनुसार शिवमूठमध्ये थोडा फरक असू शकतो.
पहिला सोमवार – तांदूळ
दुसरा सोमवार – तीळ
तिसरा सोमवार – मूग
चौथा सोमवार – जवस किंवा गहू
सकाळी लवकर स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत.
शिवलिंगावर जलाभिषेक आणि आवश्यक असल्यास पंचामृत अभिषेक करावा.
बेलपत्र, पांढरी फुले आणि धूप-दीप अर्पण करावेत.
सोमवारची शिवमूठ भक्तिभावाने अर्पण करावी.
“ॐ नमः शिवाय” मंत्राचा जप करून आरती करावी.
शक्य असल्यास गरजूंना अन्नदान किंवा धान्यदान करावे.
श्रावण महिन्यात भगवान शिवशंकराची आराधना अत्यंत भक्तिभावाने व व्रत घेऊन केल्यास भगवान शिवशंकराचे आशीर्वाद प्राप्त होतात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: श्रावण महिना गुरुवार, 13 ऑगस्टपासून सुरू होत आहे
Ans: श्रावणातील प्रत्येक सोमवार भगवान शिवाच्या पूजेसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो. या दिवशी व्रत, अभिषेक आणि शिवपूजा केल्यास पुण्यप्राप्ती होते, अशी श्रद्धा आहे.
Ans: शिवमूठ म्हणजे भगवान शिवाला विशिष्ट धान्य अर्पण करण्याची पारंपरिक पद्धत. महाराष्ट्रात श्रावणातील प्रत्येक सोमवारी वेगवेगळे धान्य अर्पण करण्याची प्रथा आहे.
