बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
Central Excise Day 2026 : २४ फेब्रुवारीला साजरा केला जातो केंद्रीय उत्पादन शुल्क दिवस; जाणून घ्या डिजिटल युगातील महत्व (फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
आज २४ फेब्रुवारी, आजचा दिवस हा देशभरात केंद्रीय उत्पादन शुल्क म्हणून साजरा केला जातो. आजचा दिवस हा देशाच्या आर्थिक प्रगतीमध्ये कर प्रणालीच्या योगदानाचे महत्वपटवून देणार दिवस आहे. सध्या तंत्रज्ञानाच्या दिशेने वाटचाल करण्याऱ्या जगात याचे स्वरुप आणि महत्व बदलले आहे. पूर्वी कागदी फाइल्स आणि प्रत्यक्ष भेटीवर (वसूली) अवलंबून असलेला हा दिवस आपल्या डिजिटल इंडियाचा एक महत्वपूर्ण भाग बनत चालला आहे. आज आपण या दिवसाचे डिजिटल युगातील महत्व जाणून घेणार आहोत. यापूर्वी आपण याचा थोडा इतिहास जाणून घेऊयात.
युरेका! आता एक दोन नव्हे तर 10 वर्षांच्या मान्सूनचा अंदाज शक्य; IITM ची ‘ही’ प्रणाली चर्चेत
केंद्रीय उत्पादन शुल्क आणि मीठ कायदा हा २४ फेब्रुवारी १९४४ मध्ये भारतात लागू करण्यात आला होता. ज्याचा उद्देश कर जमा करुन साठलेल्या पैशाचा वापर देशाच्या विकासासठी करणे, तसेच कारखान्यांमध्ये होणाऱ्या उत्पादनांबाबत पारदर्शकता ठेवणे आणि भ्रष्टाचाराला आळा घालणे होता. आजचा हा दिवस कर प्रणालीत योगदान देण्याऱ्या सामीशुल्क आणि उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्यांच्या कमाचा गौरव करणार दिवस मानला जातो.
आता केंद्रीय उत्पादक शुल्क म्हणजे काय तर, देशाच्या हद्दीत उत्पादीत होणाऱ्या वस्तूंवर, त्यांच्या निर्मितीवर जो कर लावला जातो त्याला उत्पादक शुल्क (Excise Duty) म्हणतात. दारू आणि तंबाखू उत्पादने, पेट्रोलियम उत्पादने, काही औषधे आणि रसायने, विशेष उद्योगांमध्ये तयार होणाऱ्या निवडक वस्तू यांसारख्या वस्तूंवर कर लावला जातो. हा कायदा उत्पादन शुल्क विभागाला कर संकलनाची जबाबदारी पार पाडण्याचा, करचोरी रोखण्याचा आणि कर संकलनाची प्रक्रिया सुलभ आणि पारदर्शक ठेवण्याचा अधिकार देतो.
सध्या जगभरात डिटिजटल क्रांती झपाट्याने वाढत आहे. अशी परिस्थिती आजच्या दिवसाचे महत्व अधिक वाढले आहे. आज कर प्रणाली केवळ कागदांवर, वसूलीवर आधारित नाही तर डेटा आणि पारदर्शकतेवर आधारित महत्वपूर्ण बनली आहे.
मोफत योजनांच्या खिरापतीने जनता झाली मालामाल; मात्र लोकशाहीचे झाले बेक्कार हाल
