गुरुवार, 25 जून 2026
Color TV Day 2026: जेव्हा जगाला मिळाले रंगांचे पंख; जाणून घ्या २५ जूनच्या 'कलर टीव्ही डे' चा इतिहास आणि भारतातील सुवर्णकाळ ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
History of color television broadcasting : आजच्या काळात आपण जेव्हा आपल्या घराच्या भिंतीवर लावलेल्या भव्य ४K ओलेड (OLED) किंवा स्मार्ट टीव्हीवर अत्यंत स्पष्ट आणि लखलखते रंग पाहतो, तेव्हा आपल्याला ते अगदी सामान्य वाटते. पण, एक काळ असा होता जेव्हा संपूर्ण जग टीव्हीच्या छोट्या पडद्यावर फक्त दोनच रंगांमध्ये सामावले होते – ते म्हणजे काळा आणि पांढरा (Black and White). त्या काळात रंगांची केवळ कल्पनाच करावी लागायची. याच कृष्णधवल जगाला रंगीबेरंगी बनवणाऱ्या दूरचित्रवाणीच्या क्रांतीचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी २५ जून रोजी जगभरात ‘कलर टीव्ही डे’ (Color TV Day) साजरा केला जातो. हा दिवस मनोरंजनाच्या विश्वातील त्या अभूतपूर्व परिवर्तनाची आठवण करून देतो ज्याने माणसाचा जग पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला.
या जादुई प्रवासाची अधिकृत सुरुवात २५ जून १९५१ रोजी झाली. अमेरिकेतील प्रसिद्ध ‘सीबीएस’ (CBS) या प्रसारण वाहिनीने या दिवशी इतिहास रचला. त्यांनी पहिल्यांदाच व्यावसायिक पातळीवर रंगीत टीव्ही कार्यक्रमाचे प्रसारण केले. जरी त्या काळी खूप कमी लोकांकडे रंगीत टीव्ही संच उपलब्ध होते, तरीही या एका ऐतिहासिक पावलाने भविष्यातील जागतिक मनोरंजनाचा पाया रचला. या रंगीत प्रसारणाच्या आगमनाने केवळ प्रेक्षकांचा टीव्ही पाहण्याचा अनुभवच समृद्ध केला नाही, तर क्रीडा स्पर्धा, थेट बातम्या, चित्रपट आणि मालिकांना एका रात्रीत जिवंत आणि अत्यंत चैतन्यमय बनवले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Masoud Pezeshkian: ‘जगातील मुस्लिमांनी एकत्र यावे,’ इराणच्या राष्ट्रपतींनी पाकिस्तानला ‘Islamic NATO’ स्थापन करण्याचे केले आवाहन
जागतिक पातळीवर जरी हा प्रवास ५० च्या दशकात सुरू झाला असला, तरी भारतात या रंगांची जादू पोहोचायला १९८२ उजाडावे लागले. भारतात दूरदर्शनने १९८२ मध्ये दिल्लीत आयोजित केलेल्या ‘आशियाई खेळांचे’ (Asian Games) थेट प्रसारण रंगीत स्वरूपात करण्याचे ठरवले. हा भारतीय दूरसंचार आणि सांस्कृतिक इतिहासातील एक मैलाचा दगड ठरला. तोपर्यंत भारतात केवळ श्रीमंतांच्या घरी किंवा निवडक ठिकाणीच ब्लॅक अँड व्हाईट टीव्ही असायचे. पण आशियाई खेळांच्या रंगीत प्रसारणामुळे संपूर्ण देशात एकच खळबळ उडाली. लोकांनी रंगीत खेळ पाहण्यासाठी नवीन टीव्ही खरेदी करण्यासाठी दुकानांबाहेर रांगा लावल्या होत्या.
त्यानंतरच्या काळात भारतात रंगीत टीव्ही हे केवळ मनोरंजनाचे साधन राहिले नाही, तर ते सामाजिक प्रतिष्ठेचे (Status Symbol) लक्षण बनले. रविवारच्या दिवशी संपूर्ण गल्ली किंवा शेजारी एकाच रंगीत टीव्हीसमोर ‘रामायण’, ‘महाभारत’ किंवा ‘चित्रहार’ पाहण्यासाठी एकत्र जमायचे, तो काळ भारतीय संस्कृतीचा सुवर्णकाळ मानला जातो. रंगीत दूरचित्रवाणीने भारतीय कुटुंबांना एकत्र आणण्याचे आणि एका नव्या आधुनिक युगाची ओळख करून देण्याचे फार मोठे काम केले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Khamenei funeral: पंतप्रधान मोदी खामेनींच्या अंत्यविधीला उपस्थित राहणार? इराणच्या निमंत्रणाने वाढले जागतिक राजकारणातील तापमान
आजच्या डिजिटल आणि हाय-टेक युगात आपण स्मार्ट टीव्ही, ४K, ८K रिझोल्यूशन आणि नेटफ्लिक्स, यूट्यूब सारख्या स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्म्सचा आनंद घेत आहोत. आज मोबाईलच्या एका क्लिकवर लाखो रंग आपल्या डोळ्यांसमोर जिवंत होतात. परंतु, आज आपण ज्या तंत्रज्ञानाचा अनुभव घेत आहोत, त्याचा खरा पाया २५ जून १९५१ रोजी त्या पहिल्या रंगीत प्रसारणाने घातला होता. कलर टीव्ही डे हा केवळ एका उपकरणाचा उत्सव नाही, तर तो मानवी बुद्धिमत्ता, तंत्रज्ञानाचा विकास आणि कल्पकतेचा उत्सव आहे, ज्याने मानवी जीवनात रंगांचा आनंद भरला.
