बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
El Nino Forecast: प्रशांत महासागरात १००० किलोमीटर उंचीच्या लाटेचा भारत आणि जगावर होणार मोठा परिणाम ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Super El Nino Wave Pacific Ocean 1000 km : आपल्या पृथ्वीवरील हवामान चक्र अत्यंत वेगाने बदलत असून निसर्ग आता मानवाला नवनवीन आव्हाने देऊ लागला आहे. अंतराळात फिरणाऱ्या एका आधुनिक युरोपीय उपग्रहाने पॅसिफिक महासागराच्या पोटात एक अशी रहस्यमय आणि प्रचंड मोठी गडबड टिपली आहे, ज्याने जगभरातील हवामानशास्त्रज्ञांची झोप उडवली आहे. उपग्रहाच्या दाव्यानुसार, समुद्राच्या पृष्ठभागावर तब्बल १००० किलोमीटर रुंदीची एक महाकाय पाण्याची लाट तयार झाली असून ती वेगाने पूर्वेकडे सरकत आहे. शास्त्रज्ञांच्या मते, हे निसर्गाचे साधे बदल नसून आगामी काळात येणाऱ्या एका विनाशकारी आणि अत्यंत शक्तिशाली ‘सुपर एल निनो’ (Super El Nino) चे थेट संकेत आहेत. या धोकादायक बदलाचा थेट आणि तीव्र परिणाम भारतासह संपूर्ण जगाच्या हवामानावर होणार आहे.
नासा (NASA) आणि युरोपीय अंतराळ संस्थेने (ESA) २०२० मध्ये प्रक्षेपित केलेला ‘सेंटिनेल-६ मायकेल फ्रेलिच’ (Sentinel-6 Michael Freilich) हा विशेष उपग्रह दर १० दिवसांनी जगातील महासागरांचे अत्यंत सूक्ष्म निरीक्षण करतो. हा उपग्रह समुद्राच्या पाण्याची अचूक उंची मोजून त्यावरून अंतर्गत तापमानाचा अंदाज लावतो. या उपग्रहाने मार्चच्या सुरुवातीला पॅसिफिक महासागरात १००० किमी रुंदीची एक उष्ण लाट पूर्वेकडे सरकताना पाहिली. मे महिन्याच्या मध्यापर्यंत या लाटेने पेरू देशाच्या किनारपट्टीजवळ समुद्राची पातळी सरासरीपेक्षा तब्बल १५ सेंटीमीटरने वाढवली आहे. जेव्हा समुद्राची पातळी एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर वाढते, तेव्हा त्याचा अर्थ खाली पाण्याचा प्रचंड उष्ण साठा जमा झाला आहे, जो एल निनोला आमंत्रण देतो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mount Everest: एव्हरेस्टवर मृत्यू पावलेल्या गिर्यारोहकांचे मृतदेह परत का आणले जात नाहीत? विज्ञान नाही, पण ‘हेच’ आहे मुख्य कारण
‘एल निनो’ ही एक अत्यंत गुंतागुंतीची नैसर्गिक हवामान प्रणाली आहे. यामध्ये पॅसिफिक महासागराच्या पृष्ठभागावरील पाणी नेहमीपेक्षा जास्त गरम होते. जेव्हा समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान सामान्य तापमानापेक्षा ३.६ अंश फॅरेनहाइट (म्हणजेच सुमारे २ अंश सेल्सिअस) किंवा त्याहून अधिक वाढते, तेव्हा या स्थितीला सामान्य एल निनो न म्हणता ‘सुपर एल निनो’ म्हटले जाते. अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सागरी आणि पर्यावरण प्रशासनाने (NOAA) १४ मे रोजी जाहीर केलेल्या ताज्या अंदाजानुसार, यावर्षीचा एल निनो अत्यंत तीव्र असण्याची शक्यता ६५ टक्के आहे. हा मानवी इतिहासातील सर्वात धोकादायक आणि तीव्र एल निनोपैकी एक ठरू शकतो, असा इशाराही त्यांनी दिला आहे.
Scientists have detected a vast underwater structure spanning approximately 9,000 miles that may be driving one of the strongest El Niño events in recorded history. Known as a Kelvin wave, this giant pulse of unusually warm water is traveling eastward beneath the surface of the… pic.twitter.com/l5C9B7T8Ya — Massimo (@Rainmaker1973) May 23, 2026
credit – social media and Twitter
ऑस्ट्रेलियाच्या हवामानशास्त्र ब्युरो या पॅसिफिक महासागरावर लक्ष ठेवणाऱ्या अत्यंत विश्वसनीय संस्थेने स्पष्ट केले आहे की, हा एल निनो जून २०२६ पासूनच आपला प्रभाव दाखवण्यास सुरुवात करेल. मात्र, याचा खरा आणि सर्वात धोकादायक टप्पा ऑक्टोबर २०२६ ते फेब्रुवारी २०२७ दरम्यान पाहायला मिळेल. या काळात पॅसिफिक महासागरातील उष्णता सर्वोच्च पातळीवर असेल. एल निनोचा हा टप्पा तीव्र राहण्याची शक्यता पूर्वीपेक्षा २० टक्क्यांनी वाढली आहे. यामुळे जगभरातील ऋतू चक्रांमध्ये अनपेक्षित आणि टोकाचे बदल पाहायला मिळतील. एका बाजूला भीषण दुष्काळ, तर दुसऱ्या बाजूला अचानक येणारे ढगफुटीसारखे पूर असे चित्र जगाच्या पाठीवर निर्माण होऊ शकते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : BSF India : 10 मिनिटांचा ‘खेळ’ अन् भारतात एंट्री; बांगलादेशी घुसखोरांनी स्वतःच उघड केले सीमेवरील दलालांचे धक्कादायक रॅकेट
भारतीय हवामान आणि अर्थव्यवस्थेचा कणा हा येथील मान्सून आहे. जेव्हा जेव्हा पॅसिफिक महासागरात एल निनो सक्रिय होतो, तेव्हा त्याचा थेट परिणाम भारताच्या मान्सूनवर होतो. एल निनोमुळे मान्सूनचे वारे कमकुवत होतात, ज्यामुळे भारतात कमी पाऊस पडतो किंवा दुष्काळी परिस्थिती निर्माण होते. जूनमध्ये या एल निनोची सुरुवात होत असल्याने, यावर्षीच्या मान्सूनच्या पावसावर याचे सावट राहू शकते. वेळेवर पाऊस न पडल्यास देशातील शेती उत्पादनाला मोठा फटका बसेल, ज्यामुळे अन्नधान्याचे भाव वाढून महागाई वाढू शकते. हवामान खात्याने भारतीय शेतकऱ्यांना आणि प्रशासनाला आत्तापासूनच पाण्याच्या योग्य नियोजनाचे आणि योग्य पिकांची निवड करण्याचे आवाहन केले आहे.
