बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
World Thyroid Day : सुस्त जीवनशैलीमुळे वाढतोय थायरॉईडचा विळखा; जाणून घ्या लक्षणे, कारणे आणि बचावाचे सोपे उपाय ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
World Thyroid Day 25 May : आपल्या गळ्याच्या भागात फुलपाखराच्या आकाराची एक छोटीशी ग्रंथी असते, ज्याला आपण ‘थायरॉईड’ (Thyroid) म्हणून ओळखतो. आकाराने अत्यंत लहान असलेली ही ग्रंथी आपल्या शरीराचे पॉवरहाऊस आहे. शरीरातील ऊर्जा, पचनसंस्था आणि चयापचय क्रिया (Metabolism) नियंत्रित ठेवण्याचे अत्यंत महत्त्वाचे काम ही ग्रंथी करत असते. बदलती जीवनशैली, मानसिक ताणतणाव आणि चुकीच्या खानपानामुळे आजकाल थायरॉईडच्या रुग्णांमध्ये झपाट्याने वाढ होत आहे. याच पार्श्वभूमीवर, दरवर्षी २५ मे रोजी जगभरात ‘जागतिक थायरॉईड दिन’ (World Thyroid Day) साजरा केला जातो. हा दिवस या सायलेन्ट आजाराविरुद्ध लढण्यासाठी आणि लोकांना सतर्क करण्यासाठी समर्पित आहे.
जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) जाहीर केलेली आकडेवारी डोळे उघडणारी आहे. आजघड्याळाला भारतातील सुमारे ४२ दशलक्ष म्हणजेच ४ कोटी २० लाख नागरिक थायरॉईडच्या कोणत्या ना कोणत्या विकाराचा सामना करत आहेत. धक्कादायक बाब म्हणजे, यामध्ये पुरुषांच्या तुलनेत महिलांचे प्रमाण खूप जास्त आहे. अनेकदा सुरुवातीच्या टप्प्यात लक्षणे सामान्य वाटत असल्याने लोक याकडे दुर्लक्ष करतात, परंतु भविष्यात हा आजार शरीराला आतून पोखरून काढतो. म्हणूनच या आजाराला वेळेत ओळखून त्यावर उपचार करणे गरजेचे असते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Quetta Blast: पाकिस्तानच्या क्वेट्टा शहरात मोठा बॉम्बस्फोट; आत्मघाती हल्लेखोराने रेल्वे रुळ उडवला, 23 जण ठार, VIDEO
थायरॉईड ग्रंथीमधून ‘थायरॉईड हार्मोन्स’ तयार होतात. जेव्हा या हार्मोन्सचे संतुलन बिघडते, तेव्हा प्रामुख्याने दोन प्रकारच्या समस्या निर्माण होतात:
१. हायपोथायरॉईडीझम (Hypothyroidism): यामध्ये थायरॉईड ग्रंथी आवश्यकतेपेक्षा कमी प्रमाणात हार्मोन्स तयार करते. यामुळे शरीराची चयापचय क्रिया मंदावते. अचानक वजन वाढणे, सतत थकवा जाणवणे, त्वचा कोरडी पडणे, केस गळणे आणि महिलांमध्ये मासिक पाळीची अनियमिता ही याची प्रमुख लक्षणे आहेत. २. हायपरथायरॉईडीझम (Hyperthyroidism): या स्थितीत ग्रंथी गरजेपेक्षा जास्त हार्मोन्स तयार करू लागते. यामुळे शरीराचा मेटाबॉलिझम खूप वेगवान होतो. वेगाने वजन कमी होणे, जास्त घाम येणे, हृदयाचे ठोके वाढणे, चिडचिड होणे आणि झोप न येणे ही लक्षणे यात दिसतात.
याशिवाय आयोडिनच्या कमतरतेमुळे गळ्याला मोठी सूज येणे (गॉयटर/गलगंड) आणि अत्यंत गंभीर स्थितीत थायरॉईडचा कर्करोग (Thyroid Cancer) होण्याचा धोका असतो.
थायरॉईडच्या आजारांचे वेळीच निदान व्हावे यासाठी २५ मे रोजी संपूर्ण वैद्यकीय क्षेत्र एकत्र येते. या निमित्ताने देशभरातील सरकारी आणि खासगी रुग्णालये, तसेच स्वयंसेवी संस्थांमार्फत मोफत आरोग्य आणि रक्त तपासणी शिबिरे आयोजित केली जातात. थायरॉईडची तपासणी करण्यासाठी ‘TSH’ (Thyroid Stimulating Hormone) ही रक्ताची साधी चाचणी केली जाते. डॉक्टरांच्या मते, प्रत्येक व्यक्तीने, विशेषतः महिलांनी वर्षातून किमान एकदा तरी ही चाचणी करून घेणे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने फायदेशीर ठरते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Iran Peace Deal: अमेरिका आणि इराण ६० दिवसांच्या सीझफायरवर सहमत; होर्मुझची सामुद्रधुनी होणार सर्वांसाठी खुली
थायरॉईड हा पूर्णपणे बरा होऊ शकणारा किंवा औषधोपचाराने नियंत्रणात ठेवता येणारा आजार आहे. यासाठी दैनंदिन आहारात योग्य प्रमाणात आयोडिनयुक्त मिठाचा वापर करावा. हिरव्या पालेभाज्या, सुका मेवा आणि फळांचा आहारात समावेश करावा. दररोज किमान ३० ते ४५ मिनिटे व्यायाम किंवा योगासने केल्याने हार्मोन्सचे संतुलन राखण्यास मदत होते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय थायरॉईडची औषधे कधीही बंद करू नयेत. यंदाच्या जागतिक थायरॉईड दिनी आपण सर्वांनी आपल्या आरोग्याविषयी जागरूक राहण्याची आणि ही माहिती इतरांपर्यंत पोहोचवण्याची प्रतिज्ञा करूया.
