रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
Iran-Israel War : भारताचे संभाव्य इंधन संकट तूर्तास टळले; अमेरिकेकडून 30 दिवसांची तात्पुरती सूट (फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
ट्रम्प यांचा दावा फोल ठरणार? रशियाकडून तेल खरेदीवर भारताने दिले रोखठोख उत्तर; MEA चे मोठे विधान
ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, जानेवारी २०२६ मध्ये भारताची रशियाकडून तेल आयात सरासरी १.२ दशलक्ष बॅरल प्रतिनिदिन इतकी झाली आहे. यापूर्वी २०२४ मध्ये भारत दररोज अंदाजे २० दशलक्ष बॅरल तेल विकत घेत होता. मात्र भारतीय रिफायनरीज यावेळी सर्व खरेदी पुढे ढकलली आहे. ट्रम्प यांनी भारताने रशियाकडून तेल खरेदी थांबवण्याचे मान्य केले असल्याचा दावा केला होता. यावर भारताने अद्याप कोणतेही अधिकृत विधान दिलेले नाही. परंतु भारताची रशियन तेल आयात लक्षणीयरित्या कमी झाली आहे. यामुळे ट्रम्प यांच्या दवापुढे भारत नतमस्कत झाला का असा प्रश्न पडतो.
तसे तर भारताने आपल्या परराष्ट्र व्यापार धोरणात नेहमीच विविधता ठेवली आहे. भारत कधीही कोणा एक देशाकडून आयातीवर राहिलेला नाही. परंतु रशिया-युक्रेन युद्ध सुरु झाल्यानंतर भारत हा रशियाचा सर्वात मोठा तेल खरेदीदार राहिला आहे. ज्यामुळे जागतिक बाजारात संतुलन निर्माण होईल आणि देशाच्या उर्जा सुरक्षेलाही मदत मिळेल.
पण सध्या परिस्थिती पूर्णत: बदलली आहे. भारताच्या रिफायनरीज कंपन्यांनी सध्या रशियन तेल खरेदी पुढे ढकलली आहे. परंतु यामुळे सुमारे एक डझन रशियन तेल टँकर हिंदी महासागरात आणि मलेशिया आणि चीनच्या किनाऱ्याजवळ अडकले आहेत. खरेदीदार कमी झाल्याने जागतिक तेल पुरवठा साखळीतही अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. यामुळे रशियावर मोठे संकट ओढवण्याची शक्यता आहे.
ट्रम्प यांच्या दाव्यानंतर भारताकडून रशियाच्या तेल खरेदीमध्ये घट झाली आहे, ज्याचा थेट परिणाम भारत-रशिया राजनैतिक संबंधावरही होण्याची शक्यता आहे. सध्या भारताच्या धोरणातील बदल रशियाच्या महसुलावर, जागतिक तेल अर्थव्यवस्थेवर तर परिणाम करणारच, परंतु यामुळे भारत आणि रशियाच्या उर्जा सहकार्यावरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
भारताची रशियाकडून तेल खरेदी कमी करण्यामागे काही प्रमुख कारणे आहेत. यामध्ये सर्वात मोठे कारण म्हणजे डोनाल्ड ट्रम्प यांचा भारतावरील वाढता दबाव. ट्रम्प यांनी भारतावरील कर २५% वरुन १८ टक्के केली आहे. परंतु यासाठी त्यांनी भारताला रशियन तेल खरेदी थांबवण्याची अट ठेवली आहे. शिवाय अमेरिकेच्या आणि युरोपीय देशांच्या रशियावरील निर्बंधांच्या भीतीमुले सध्या भारताच्या रशियन तेल खरेदीत घट झाली आहे.
Ans: भारतावर अमेरिकेचा वाढता दबाव, कठोर निर्बंधांची वाढती शक्यता, राजकीय आणि जागतिक दबावामुळे भारताने सध्या रशियन तेल खरेदी कमी केली आहे.
Ans: ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, जानेवारी २०२६ मध्ये भारताची रशियाकडून तेल आयात सरासरी १.२ दशलक्ष बॅरल प्रतिनिदिन इतकी झाली आहे.
