सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
रशिया - युक्रेन युद्धात भारताने पुढाकार घ्यावा फ्रेंच अध्यक्षांची विनवणी (फोटो सौजन्य - Instagram/iStock)
रशिया आणि युक्रेनमधील सुरू असलेल्या युद्धाबाबत आंतरराष्ट्रीय पातळीवर शांततेसाठी प्रयत्न तीव्र होत आहेत. याच अनुषंगाने फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी पॅरिसमध्ये ब्राझीलचे अध्यक्ष लुला दा सिल्वा यांच्यासोबत संयुक्त निवेदनात भारत, ब्राझील आणि चीनला विशेष आवाहन केले आहे. मॅक्रॉन म्हणाले की, या देशांनी संयुक्तपणे रशियावर दबाव आणावा जेणेकरून युद्ध संपेल आणि चर्चेचा मार्ग मोकळा होईल.
मॅक्रॉन यांनी स्पष्ट शब्दात सांगितले की, ‘आपण सर्वांनी – अमेरिकन, ब्राझिलियन, चिनी, भारतीय – हे युद्ध संपविण्यासाठी रशियावर दबाव आणावा. संघर्ष पुन्हा होऊ नये म्हणून आपल्याला स्पष्ट आणि सरळ रणनीतीची आवश्यकता आहे.’ त्यांनी थेट रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यावर आरोप केले आणि सांगितले की पुतिन युद्ध थांबवण्यास तयार नाहीत. त्याच वेळी, त्यांनी असेही सांगितले की युक्रेनचे अध्यक्ष झेलेन्स्की यांनी सौदी अरेबियात झालेल्या बैठकीत अमेरिकेचा युद्धबंदी प्रस्ताव स्वीकारला होता.
भारताची भूमिका काय आहे?
रशिया-युक्रेन युद्धाबाबत भारताने सुरुवातीपासूनच संतुलित आणि राजनैतिक भूमिका स्वीकारली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले आहेत की भारत तटस्थ नाही, परंतु शांततेच्या बाजूने ठाम आहे. भारताने वारंवार संवाद आणि शांततापूर्ण तोडग्याचे समर्थन केले आहे. भारत आणि रशियामध्ये दीर्घकालीन धोरणात्मक भागीदारी आहे, विशेषतः संरक्षण आणि ऊर्जा क्षेत्रात. पाश्चात्य देशांनी रशियावर लादलेल्या निर्बंधांनंतरही, भारत रशियाकडून स्वस्त कच्चे तेल खरेदी करत राहिला. युद्धापूर्वी भारताला रशियाकडून १६ दशलक्ष बॅरल तेल मिळाले, जे युद्धानंतर ३४ दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त झाले.
पंतप्रधान मोदींनी आधीच दोन्ही देशांना भेट देऊन वाटाघाटी करण्याचा प्रयत्न केला आहे. भारताची तटस्थ पण संतुलित भूमिका संभाव्य शांततेसाठी मध्यस्थ बनवू शकते. आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अशी मागणी आहे की भारताने रशियाला चर्चेसाठी येण्यास भाग पाडण्यासाठी आपल्या भूमिकेचा वापर करावा. यातून योग्य मार्ग निघण्याची आशा आता वर्तविली जात आहे.
युद्धविराम शक्य आहे का?
अमेरिकेच्या मध्यस्थीखाली तुर्कीमध्ये रशिया आणि युक्रेनमध्ये वाटाघाटी निश्चितच सुरू आहेत, परंतु रशिया अजूनही बिनशर्त युद्धविराम स्वीकारण्यास तयार नाही. युक्रेनने क्रिमिया, डोनबास, खेरसन आणि झापोरोझ्ये यांना रशियन प्रदेश म्हणून मान्यता द्यावी अशी पुतिन यांची मागणी आहे. युक्रेनचे म्हणणे आहे की युद्धविरामादरम्यान, रशिया पुन्हा आपले सैन्य मजबूत करण्याची संधी घेईल. अशा परिस्थितीत, सध्या युद्ध थांबण्याची आशा कमी आहे असेच सध्याचे चित्र दिसून येत आहे. तर भारताने यात पुढाकार घ्यावा असे ब्राझीलच्या अध्यक्षांचे म्हणणे असल्याचे आता समोर आले आहे.
