सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
अरबोंचा खजिन्यासाठी अमेरिकेला हवा आहे ग्रीनलँड
सध्या जगाचे लक्ष एका बर्फाळ बेटावर केंद्रित आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ग्रीनलँड खरेदी करण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. तसेच जर ग्रीनलँड विकत घेता आले नाही तर ते सैन्यशक्तीच्या जोरावर ताबा मिळवण्याचे संकेतही दिले आहेत. त्यातच भर म्हणजे चीनचीही ग्रीनलँडवर वाकडी नजर आहे. त्याचप्रमाणे, रशियाची ग्रीनलँडवर नजर आहे. या सर्व देशांचे ग्रीनलँडवर असलेल्या वाकड्या नजरेचे कारण म्हणजे ग्रीनलँड हे अलीकडच्या काळात भौगोलिक, साधनसंपत्तीच्या दृष्टीकोनातून आणि सुरक्षेच्या दृष्टीकोनातून अत्यंत महत्त्वाचे स्थान बनले आहे.
ग्रीनलँड हा युरोपीय देश डेन्मार्कचा भाग आहे. तो आर्क्टिक आणि अटलांटिक महासागरांच्या दरम्यान स्थित आहे. आइसलँडच्या वायव्येस स्थित आहे. त्याची राजधानी नुउक आहे.
ग्रीनलँड हे जगातील सर्वात मोठे बेट आहे. असे असूनही, ते खंड नाही. जरी पश्चिम युरोपमधील अनेक देश एकत्र केले तरी ते ग्रीनलँडशी तुलनात्मक ठरणार नाहीत. ग्रीनलँड अंदाजे २.१५ दशलक्ष चौरस किलोमीटर पसरलेले आहे. जर ते स्वतंत्र देश असते तर ते जगातील १२ वा सर्वात मोठा देश असता.
ग्रीनलँडमध्ये जगातील सर्वात कमी लोकसंख्या घनता आहे. त्याची लोकसंख्या अंदाजे ५६,००० आहे. याचा अर्थ असा की प्रति किलोमीटर एकापेक्षा कमी लोक राहतात. हे जगातील सर्वात निर्जन ठिकाण मानले जाते, जिथे अनेक किलोमीटरपर्यंत कोणीही राहत नाही.
ग्रीनलँडची ८०% जमीन बर्फाने झाकलेली आहे. ग्रीनलँडमध्ये कुठेही बर्फ दिसतो. अंटार्क्टिकानंतर येथे दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी बर्फाची चादर आहे. ग्रीनलँडमध्ये अशी काही ठिकाणे आहेत जिथे बर्फ ३,५०० मीटरपर्यंत जाड आहे.
बर्फाने झाकला तरीही जमिनीखाली अरबोंचा खजिना; ग्रीनलँडवर अमेरिकेची का आहे वाकडी नजर
इतिहासकारांच्या मते, व्हायकिंग्सनी या बेटाला ‘ग्रीनलँड’ असे नाव दिले. विशेषतः एरिक द रेड या व्हायकिंग योद्ध्याने लोकांना या नव्या प्रदेशाकडे आकर्षित करण्यासाठी हे नाव वापरले, असे मानले जाते. ‘ग्रीनलँड’ म्हणजेच हिरवेगार भूमी — हे नाव ऐकून लोकांना येथे सुपीक जमीन, शेतीस योग्य हवामान आणि राहण्यासाठी चांगल्या संधी उपलब्ध असतील, असा विश्वास वाटावा, हाच त्यामागील उद्देश होता.प्रत्यक्षात, ग्रीनलँडचा बहुतांश भाग बर्फाने झाकलेला असला, तरी दक्षिणेकडील काही भाग तुलनेने हिरवेगार होते. त्या मर्यादित हिरवळीच्या आधारे आणि लोकांना येथे स्थायिक होण्यासाठी प्रेरित करण्याच्या हेतूनेच ‘ग्रीनलँड’ हे नाव प्रचलित झाले.
ग्रीनलँडमध्ये जगातील सर्वात स्वच्छ हवा आणि पाणी आहे. याचे एक मुख्य कारण म्हणजे येथे खूप कमी वाहने आहेत पण उद्योगअजिबात नाहीत, त्यामुळए प्रदूषणाची शक्यता कमी होते. ग्रीनलँडमध्ये जगातील पिण्यायोग्य पाण्यापैकी १०% पाणी आहे.
ग्रीनलँडच्या जाड बर्फाच्या चादरीत मोठ्या प्रमाणात तेल आणि वायू आहे. यूएस जिओलॉजिकल सर्व्हेनुसार, त्यात जगातील १३% तेल आणि ३०% वायू आहे, जो अद्याप शोधलेला नाही. ग्रीनलँडमध्ये लिथियमसह अनेक दुर्मिळ खनिजे आहेत. सोने, जस्त, ग्रेफाइट, तांबे, लोह, युरेनियम आणि टंगस्टन देखील येथे आहेत.
बर्फाने झाकला तरीही जमिनीखाली अरबोंचा खजिना; ग्रीनलँडवर अमेरिकेची का आहे वाकडी नजर
ग्रीनलँडमध्ये आढळणाऱ्या ३४ खनिजांपैकी २४ खनिजे हरित ऊर्जेसाठी महत्त्वाची मानली जातात. शिवाय, येथे तेल आणि वायू आहे. काही माध्यमांच्या वृत्तानुसार येथे सापडणाऱ्या तेल आणि खनिजांची किंमत ट्रिलियन डॉलर्समध्ये असल्याचा अंदाज आहे.
अमेरिकेला ग्रीनलँड तीन कारणांसाठी जोडायचे आहे: राष्ट्रीय सुरक्षा, आर्थिक फायदे आणि एक नवीन व्यापार मार्ग. तेथे तळ स्थापन करून, अमेरिका आर्क्टिक महासागरात रशिया आणि चीनच्या हालचाली थांबवू इच्छिते. याशिवाय सापडणाऱ्या तेल आणि खनिजांवरही त्याचे लक्ष आहे आणि बर्फ वितळल्यानंतर, आशियाकडे जाण्यासाठी एक नवीन मार्ग तयार केला जाऊ शकतो, ज्याचा तो फायदा घेऊ इच्छितो.
डेन्मार्क कोणत्याही किंमतीत ग्रीनलँड गमावू इच्छित नाही, कारण तो त्याचा सर्वात मोठा प्रदेश आहे. ग्रीनलँड युरोपियन देशांसाठी महत्त्वाचा आहे, कारण जर अमेरिकेने तो ताब्यात घेतला तर जागतिक स्तरावर त्यांची प्रतिमा कमकुवत होईल. चीन या प्रदेशावर लक्ष ठेवून आहे कारण तो त्याच्या आर्क्टिक पोलर स्किल रोडसाठी महत्त्वाचा आहे. त्याचवेळी रशियाला कोणत्याही किंमतीत येथे अमेरिकन उपस्थिती नको आहे.
