शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य: ians)
एनपीसीआय इंटरनॅशनल पेमेंट्स लिमिटेडने मंगळवारी भारताच्या युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (यूपीआय) आणि नेपाळच्या नॅशनल पेमेंट्स इंटरफेस (एनपीआय) दरम्यान सीमापार पेमेंट लिंकेज सुरू करण्याची घोषणा केली. यामुळे दोन्ही देशांमध्ये रिअल-टाइम, कमी खर्चात आणि सुरक्षित पैसे हस्तांतरण करणे शक्य होईल.
एनआयपीएल ही नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाची (एनपीसीआय) आंतरराष्ट्रीय शाखा आहे. या एकत्रीकरणामुळे, भारत आणि नेपाळमधील वापरकर्ते बँक खात्याचा आवश्यक तपशील न देता, त्यांचा मोबाईल नंबर, व्हर्च्युअल पेमेंट ॲड्रेस (व्हीपीए) किंवा यूपीआय आयडी वापरून अखंडपणे व्यक्ती-ते-व्यक्ती (पी२पी) व्यवहार करू शकतील. हे वैशिष्ट्य सध्या निवडक बँकांमध्ये उपलब्ध आहे आणि भविष्यात वित्तीय संस्थांच्या मोठ्या नेटवर्कमध्ये त्याचा विस्तार होण्याची अपेक्षा आहे.
एनपीसीआयच्या मते, सीमापार डिजिटल पेमेंट मजबूत करण्याच्या आणि आर्थिक समावेशकता वाढवण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे. यामुळे भारत आणि नेपाळमधील आर्थिक आणि डिजिटल कनेक्टिव्हिटी देखील अधिक दृढ होईल. शिवाय, हा प्रकल्प सीमापार पेमेंट अधिक सोपे, उत्तम आणि स्वस्त करण्याच्या G20 अजेंड्यासह प्रमुख जागतिक प्रयत्नांशी सुसंगत आहे.
एनपीसीआय इंटरनॅशनलचे व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी, रितेश शुक्ला म्हणाले की, एनसीएचएलच्या भागीदारीत भारत आणि नेपाळ दरम्यान सीमापार रेमिटन्स लिंकेजचा शुभारंभ, जगभरातील समुदायांच्या बदलत्या गरजा पूर्ण करणाऱ्या नवनिर्मितीप्रती संस्थेची वचनबद्धता दर्शवतो. ते पुढे म्हणाले की, हा उपक्रम सीमापार रेमिटन्ससाठी एक रिअल-टाइम, परवडणारा आणि सुरक्षित मार्ग तयार करतो, ज्यामुळे दोन्ही देशांतील कुटुंबांसाठी प्रक्रिया सुलभ होते आणि आर्थिक समावेशनाला प्रोत्साहन मिळते.
रिअल-टाइम सेटलमेंट सक्षम करून, ही प्रणाली पारंपरिक रेमिटन्स चॅनेलच्या तुलनेत व्यवहाराचा खर्च लक्षणीयरीत्या कमी करेल आणि सीमेच्या दोन्ही बाजूंच्या वापरकर्त्यांना, विशेषतः वेळेवर रेमिटन्सवर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांना, निधी जलदगतीने उपलब्ध करून देईल अशी अपेक्षा आहे.
एनसीएचएलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी, निलेश मानसिंग प्रधान म्हणाले की, नेपाळ आणि भारत यांच्यातील या जोडणीचा यशस्वी शुभारंभ हा घनिष्ठ सहकार्याचा आणि सीमापार निधी हस्तांतरण सुलभ, रिअल-टाइम व सोयीस्कर करण्याच्या सामायिक वचनबद्धतेचा पुरावा आहे.”आम्ही एकत्रितपणे डिजिटल पेमेंटच्या प्रवासाला सुरुवात करत असताना, अधिक सेवा जोडण्यास आणि दोन्ही बाजूंच्या लाखो लोकांसाठी व व्यवसायांसाठी समावेश सुनिश्चित करण्यास आम्ही उत्सुक आहोत,” असेही ते म्हणाले.
