शनिवार, 25 जुलै 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
RBI च्या साप्ताहिक आकडेवारीनुसार, भारताचा परकीय चलन साठा १.०८ अब्ज डॉलरने वाढून मागील आठवड्यापेक्षा उच्च पातळीवर पोहोचला आहे. परकीय चलन साठा हा देशाच्या आर्थिक सामर्थ्याचा एक महत्त्वाचा निर्देशक मानला जातो, कारण त्याचा उपयोग आयातीसाठी वित्तपुरवठा करणे, परकीय कर्ज फेडणे आणि विनिमय दर स्थिर ठेवण्यासाठी केला जातो.
भारताचा परकीय चलन साठा प्रामुख्याने चार प्रमुख घटकांमध्ये विभागलेला आहे: परकीय चलन मालमत्ता, सुवर्ण साठा, विशेष रेखांकन अधिकार म्हणजेच SDR, आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी IMF कडील राखीव निधी. या घटकांमधील बदलांमुळे एकूण परकीय चलन साठ्यात वाढ किंवा घट होते.
परकीय चलन साठ्यात वाढ होऊनही, सुवर्ण साठ्यात घट होण्याची अनेक कारणे असू शकतात. त्यापैकी काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. सोन्याच्या किमतीत घट
RBI आंतरराष्ट्रीय सोन्याच्या किमतींच्या आधारावर आपल्या सुवर्ण साठ्याची गणना करते. जर जागतिक सोन्याच्या किमती घसरल्या, तर आरबीआयकडे असलेल्या सोन्याचे प्रमाण तेच राहिले तरी, त्याचे डॉलरमधील मूल्य कमी होते. यामुळे सुवर्ण साठ्यात घट होते.
२. डॉलरच्या तुलनेत होणारे बदल
परकीय चलन साठ्याची आकडेवारी अमेरिकन डॉलरमध्ये प्रसिद्ध केली जाते. डॉलरच्या तुलनेत इतर चलनांच्या किंवा सोन्याच्या मूल्यातील बदलांचाही साठ्याच्या मूल्यांकनावर परिणाम होतो.
परकीय चलन साठ्यात वाढ होणे हे देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी सकारात्मक मानले जाते. याचे अनेक फायदे आहेत, ज्यात आयात देयके मजबूत होणे आणि रुपयावरील दबाव कमी करण्यास मदत होणे यांचा समावेश आहे. यामुळे परदेशी गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वासही वाढतो आणि जागतिक आर्थिक अनिश्चिततेच्या काळात देशाला आर्थिक सुरक्षा मिळते. शिवाय, यामुळे बाह्य कर्जाची परतफेड करणे सोपे होते.
