रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य:chatgpt)
महाराष्ट्रातील धाराशिव जिल्ह्यातील तुळजापूर येथे स्थित असलेले ‘मा तुळजा भवानी मंदिर’ हे देशातील प्रमुख धार्मिक स्थळांपैकी एक मानले जाते. मंदिर ट्रस्टच्या एका अहवालानुसार, ३१ मार्च २०२६ पर्यंत मंदिराकडे अंदाजे २५३.३० किलोग्राम सोने आणि ४,६१४.५२ किलोग्राम चांदीचा संचित साठा जमा झाला आहे. या आकडेवारीने जनसामान्यांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. दरवर्षी लाखो भाविक दर्शनासाठी या मंदिराला भेट देतात आणि मोठ्या संख्येने भाविक आपल्या श्रद्धेनुसार सोने, चांदी व इतर मौल्यवान वस्तूंचे दान करतात.
अहवालानुसार, २०२३-२४ या वर्षात मंदिराला अंदाजे १६.४९ किलोग्राम सोने आणि २६०.६६ किलोग्राम चांदीचे दान प्राप्त झाले. त्यानंतर, २०२४-२५ मध्ये सोन्याचे दान वाढून १७.६२ किलोग्रामवर पोहोचले, तर चांदीचे दान अंदाजे २५५.९९ किलोग्राम इतके नोंदवले गेले. २०२५-२६ या वर्षात सोन्याच्या दानात किंचित घट होऊन ते १०.७८ किलोग्रामवर आले असले, तरी चांदीच्या दानात पुन्हा एकदा वाढ झाली; या कालावधीत मंदिराला अंदाजे २६७.२६ किलोग्राम चांदी प्राप्त झाली. ही आकडेवारी स्पष्टपणे दर्शवते की, भाविकांची श्रद्धा सातत्याने आणि भक्कमपणे कायम आहे.
तुळजा भवानी मंदिराला केवळ धार्मिकच नव्हे, तर अफाट ऐतिहासिक महत्त्वही असल्याचे मानले जाते. तुळजा भवानी देवीला छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या भोसले कुळाची कुलदेवी म्हणून पूजले जाते. ऐतिहासिक नोंदींमध्ये वारंवार असा उल्लेख आढळतो की, शिवाजी महाराज हे तुळजा भवानी देवीचे निस्सीम भक्त होते आणि कोणतेही महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यापूर्वी ते देवीचा आशीर्वाद घेत असत. याच कारणामुळे, केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर देशाच्या विविध भागांतूनही लोक या मंदिराच्या दर्शनासाठी येत असतात.
तुळजापूर येथील हे मंदिर आता केवळ एक उपासना केंद्र उरलेले नाही; तर ते आदरभाव आणि सांस्कृतिक अस्मितेचे एक महत्त्वपूर्ण प्रतीक म्हणून विकसित झाले आहे. सण-उत्सवांच्या आणि विशेष प्रसंगांच्या वेळी, लाखो भाविकांचे जनसमुदाय या ठिकाणी लोटतात. मंदिराला देणग्यांच्या माध्यमातून प्राप्त होणाऱ्या संपत्तीचा वापर मंदिराचा कारभार अधिक सुव्यवस्थित करण्यासाठी आणि भाविकांसाठीच्या सुविधांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी केला जातो, असे मंदिर प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. देणग्यांच्या प्रमाणात सातत्याने होत असलेली वाढ हे देखील स्पष्टपणे दर्शवते की, लोकांची धार्मिक श्रद्धा आजही तितकीच अढळ आणि भक्कम आहे, जितकी ती पूर्वीपासून राहिली आहे.
