गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
ही उत्कृष्ट कामगिरी केवळ व्यक्तिमत्त्वातील फरकामुळे स्पष्ट करता येत नाही. संरचनात्मक आणि वर्तणुकीशी संबंधित घटक देखील यात भूमिका बजावतात. फिडेलिटी इन्व्हेस्टमेंट्सच्या ‘२०२५ वुमन अँड मनी रिपोर्ट’नुसार, ९४% महिलांना असे वाटते की त्यांच्या आयुष्यात कधीतरी त्या कुटुंबाच्या आर्थिक जबाबदारीसाठी जबाबदार असतील आणि लिंग-आधारित वेतनातील तफावतीने (भारतात महिला पुरुषांच्या कमाईच्या ७६% कमावतात) अनेक महिलांना अधिक बचत करण्याच्या सवयी आणि लवकर कर्जमुक्तीकडे प्रवृत्त केले आहे. व्हाईटओक कॅपिटलच्या बिझनेस डेव्हलपमेंट हेड सुनंदा वेंकटरमण यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे.
महिला जोखीम वेगळ्या पद्धतीने हाताळतात. त्यांचे गुंतवणुकीचे तत्त्वज्ञान अनेकदा आक्रमकपणे नफा मिळवण्याआधी भांडवलाचे संरक्षण करण्यावर आधारित असते. त्याच फिडेलिटी अहवालात असे आढळून आले की, ४२% महिला अनिश्चिततेच्या काळात अनावश्यक खर्च कमी करतात, जे अस्थिर काळात त्यांच्यातील अधिक मजबूत आर्थिक शिस्त दर्शवते. त्या सामान्यतः ‘FOMO’ (काहीतरी गमावण्याची भीती) मुळे कमी प्रभावित होतात, बाजारातील अल्पकालीन चढ-उतारांना अधिक प्रतिरोधक असतात आणि सट्टेबाजीच्या ट्रेंडच्या मागे लागण्याची शक्यता कमी असते.
उद्योग तज्ञ अनेकदा महिलांना विश्लेषणात्मक गुंतवणूकदार म्हणून संबोधतात, ज्या संशोधन आणि दीर्घकालीन नियोजनावर अधिक वेळ घालवण्यास तयार असतात. मॅकिन्से अँड कंपनीच्या २०२५ च्या एका अभ्यासात असे आढळून आले की, महिला स्थिर गुंतवणूक आणि दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षेला प्राधान्य देतात. व्यवहारात, याचा अर्थ असा होतो की त्या अल्पकालीन कामगिरीचा पाठलाग करण्याऐवजी भविष्यातील उद्दिष्टांशी सुसंगत अशी मोजूनमापून जोखीम पत्करतात.
लवचिकता वादळाच्या आधी सुरू होते, वादळादरम्यान नाही. म्युच्युअल फंडातील एसआयपी (SIP) सारख्या शिस्तबद्ध आणि तुलनेने सोप्या गुंतवणूक पद्धती निवडून, अधिकाधिक महिला बाजारातील अस्थिरतेवर प्रभावीपणे मात करायला शिकत आहेत. द वेल्थ कंपनीच्या संशोधनानुसार, ६४% महिला गुंतवणूकदार एसआयपी मार्गाला प्राधान्य देतात. एसआयपी ‘रुपया-खर्च सरासरी’ (rupee-cost averaging) या तत्त्वावर कार्य करतात, ज्यामुळे बाजारातील अस्थिरतेशी संबंधित जोखीम कमी करण्यास मदत होते.
आर्थिक जबाबदारी गुंतवणूकदारांना कठीण काळातही वचनबद्ध राहण्यास प्रोत्साहित करते. जवळपास ७०% महिला गुंतवणुकीला पिढ्यानपिढ्या टिकणारी संपत्ती निर्माण करण्याचे एक साधन मानतात. ही ध्येय-केंद्रित मानसिकता अल्पकालीन चढ-उतारांना कमी धोकादायक बनवते आणि एक शिस्त लावणारी शक्ती म्हणून काम करते.
महिला व्यावसायिक मार्गदर्शन घेण्याची अधिक शक्यता असते. संशोधनातून असे दिसून आले आहे की, तीनपैकी एक महिला आर्थिक सल्लागाराच्या सेवांचा वापर करते. धोरणात्मक मार्गदर्शन आणि भावनिक शिस्तीच्या माध्यमातून गुंतवणूकदारांना बाजारातील अस्थिरता हाताळण्यास मदत करण्यात सल्लागार महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
स्वभावातील अंगभूत गुण आणि वाढती आर्थिक जागरूकता यांच्या मिलाफामुळे महिला अशा गुंतवणूकदार बनत आहेत, ज्या जोखमीचे योग्य भान ठेवून निर्णय घेतात आणि त्याद्वारे अस्थिरतेचा सामना खंबीरपणे करतात. मात्र, हीच खंबीर वृत्ती कधीकधी तोट्याची ठरू शकते. नुकसान मर्यादित ठेवून गुंतवणुकीतून कधी बाहेर पडावे, याचे भानही गुंतवणूकदारांना असणे आवश्यक आहे. ‘अति-खंबीर’ असणे हा स्वतःच एक धोका ठरू शकतो.
