मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
NEET UG 2026 Paper Leak: देशभरात ‘नीट यूजी २०२६’ पेपर लीक प्रकरणावरून सुरू असलेल्या आंदोलनांच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने शिक्षण मंत्रालयात मोठा प्रशासकीय फेरबदल केला आहे. केंद्र सरकारने वरिष्ठ आयएएस अधिकारी नरेश पाल गंगवार यांची उच्च शिक्षण विभागाचे नवीन सचिव म्हणून नियुक्ती केली आहे. ते विनीत जोशी यांची जागा घेतील, ज्यांची सचिव स्तरावरील मोठ्या प्रशासकीय बदलांतर्गत पंचायती राज मंत्रालयात बदली करण्यात आली आहे. या नियुक्तीने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. उच्च शिक्षण विभागाचे नवे सचिव नरेश पाल गंगवार कोण आहेत, त्यांचे शिक्षण कुठे झाले आणि त्यांना किती वेतन मिळणार, याविषयीची सविस्तर माहिती आज आपण जाणून घेणार आहोत.
नरेश पाल गंगवार हे राजस्थान कॅडरचे १९९४ च्या बॅचचे आयएएस अधिकारी आहेत, त्यांनी १९९३ मध्ये यूपीएससी नागरी सेवा परीक्षा उत्तीर्ण केली होती. या नियुक्तीपूर्वी ते मत्स्यव्यवसाय, पशुसंवर्धन आणि दुग्धव्यवसाय मंत्रालयांतर्गत पशुसंवर्धन आणि दुग्धव्यवसाय विभागात सचिव पदावर कार्यरत होते. आता त्यांच्याकडे शिक्षण मंत्रालयाच्या उच्च शिक्षण विभागाची धुरा सोपवण्यात आली आहे. जवळपास ३ दशकांच्या आपल्या दीर्घ प्रशासकीय कारकिर्दीत त्यांनी राज्य आणि केंद्र सरकारमध्ये अनेक महत्त्वपूर्ण जबाबदाऱ्या पार पाडल्या आहेत. राजस्थान सरकारमध्येही ते अनेक विभागांचे प्रमुख सचिव राहिले आहेत. तसेच केंद्र सरकारमध्ये पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयात सहसचिव आणि अतिरिक्त सचिव म्हणून त्यांनी काम केले आहे.
नरेश पाल गंगवार यांची शैक्षणिक पात्रता अत्यंत मजबूत मानली जाते. त्यांनी युनिव्हर्सिटी ऑफ रुरकी येथून इलेक्ट्रॉनिक्स अँड कम्युनिकेशन इंजिनियरिंगमध्ये बीटेक केल्यानंतर आयआयटी दिल्ली येथून कम्युनिकेशन अँड रडार इंजिनियरिंगमध्ये एमटेकची पदवी मिळवली आहे. तांत्रिक शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी राजस्थान विद्यापीठातून अर्थशास्त्र विषयात एमए देखील केले आहे.
राजस्थान सरकारमध्ये सेवा बजावत असताना नरेश पाल गंगवार यांनी अनेक जिल्ह्यांचे जिल्हाधिकारी (कलेक्टर) म्हणून काम पाहिले आहे. २००१ मध्ये त्यांची टोंकचे जिल्हाधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली, त्यानंतर त्यांनी सवाई माधोपुर, झालावाड़, जोधपुर आणि भरतपुर यांसारख्या महत्त्वाच्या जिल्ह्यांमध्ये कलेक्टरची जबाबदारी सांभाळली. २०१४ मध्ये त्यांना राजस्थान सरकारच्या शालेय शिक्षण विभागाचे सचिव बनवण्यात आले होते, जिथे त्यांनी दीर्घकाळ काम केले.
उच्च शिक्षण विभागाचे सचिव म्हणून नरेश पाल गंगवार देशाच्या उच्च शिक्षणाशी संबंधित धोरणांच्या अंमलबजावणीची जबाबदारी सांभाळतील. त्यांच्या कार्यक्षेत्रात केंद्रीय विद्यापीठे, आयआयटी, एनआयटी, यूजीसी, तांत्रिक शिक्षण संस्था आणि राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाशी (NEP) संबंधित अनेक मोठे निर्णय असतील. याशिवाय, सध्याच्या काळात परीक्षा प्रणालीवर विद्यार्थ्यांचा विश्वास पुन्हा बहाल करणे हे शिक्षण मंत्रालयासमोर एक मोठे आव्हान मानले जात आहे.
उच्च शिक्षण विभागाचे सचिव म्हणून नरेश पाल गंगवार यांना भारत सरकारचा सचिव स्तराचा पगार मिळेल. सातव्या वेतन आयोगामानुसार, भारत सरकारच्या सचिवाचा मूळ पगार २.२५ लाख रुपये प्रतिमहिना असतो. याशिवाय त्यांना महागाई भत्ता (DA), प्रवास भत्ता, सरकारी निवास, अधिकृत वाहन, ड्रायव्हर, स्टाफ आणि इतर शासकीय सुविधा देखील मिळतात.
