गुरुवार, 22 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
National Overseas Scholarship (NOS): परदेशातील आघाडीच्या विद्यापीठांमध्ये शिक्षण घेणे लाखो भारतीय विद्यार्थ्यांमध्ये स्वप्न असते. परंतु, भारमसाठ फी आणि राहण्याचा खर्च हे घटक अनेक प्रतिभावान विद्यार्थ्यांसाठी मोठे आव्हान ठरते. अशा विद्यार्थ्यांना मदत करण्यासाठी भारत सरकार ‘राष्ट्रीय ओव्हरसीज स्कॉलरशिप’ (National Overseas Scholarship – NOS) योजना राबवते. या योजनेतंर्गत पात्र विद्यार्थ्यांना परदेशात मास्टर डिग्री आणि पीएचडीच्या शिक्षणासाठी आर्थिक मदत दिली जाते.
राष्ट्रीय ओव्हरसीज स्कॉलरशिप ही केंद्र सरकारची एक अत्यंत महत्त्वाची योजना आहे. ज्याचा उद्देश आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल पण हुशार विद्यार्थ्यांना जागतिक दर्जाचे शिक्षक घेण्याची संधी देणे हा आहे. या योजनेच्या माध्यमातून जगातील टॉप आणि मान्याताप्राप्त परदेशी विद्यापीठांमध्ये उच्च शिक्षण घेऊ शकतात.
या स्कॉलरशिपअंतर्गत सरकार विद्यार्थ्यांचा जवळपास संपूर्ण खर्च उचलते. यामध्ये विद्यापीठाची ट्युशन फी, राहण्यासाठी आणि खाण्यासाठी वार्षिक मेंटेनन्स अलाउन्स, मेडिकल इन्शुरन्स, व्हिसा शुल्क आणि येण्या-जाण्यासाठी इकॉनॉमी क्लासच्या हवाई प्रवासाचा खर्च समाविष्ट असतो. यामुळे विद्यार्थी आणि त्यांच्या कुटुंबावर शैक्षणिक भार पडत नाही आणि ते आपले लक्ष अभ्यासावर केंद्रीत करू शकतात.
या स्कॉलरशिपचा लाभ घेण्यासाठी काही पात्रता अटी निश्चित करण्यात आल्या आहेत. अनुसूचित जाती (SC), डीएनटी (DNT), भूमिहीन शेतमजूर आणि पारंपारिक कारागीर प्रवर्गातील अर्जदारांच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ८ लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे तसेच अनुसुचित जमाती प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी ही वार्षिक उत्पन्न मर्यांदा ६ लाख रूपये निश्चित करण्यात आली आहे.
याशिवाय, अर्ज करताना अर्जदाराचे ३५ वय वर्षांपेक्षा कमी असावे. सर्वात महत्त्वाची अट म्हणजे विद्यार्थ्याला कोणत्याही परदेशी मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून मास्टर किंवा पीएचडी प्रोग्रामसाठी ‘अशर्त प्रवेश पत्र’ (Unconditional Admission Offer) मिळालेले असावे. सामान्यता जागतिक स्तरावर चांगली रँकिंग असलेल्या विद्यापीठांमध्ये प्रवेश मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या स्कॉलरशिपमध्ये प्राधान्य दिले जाते.
