फोटो सौजन्य - Social Media
आजच्या स्पर्धात्मक युगात उत्पादन चांगले असणे पुरेसे नसते; ते योग्य ग्राहकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवणे तितकेच महत्त्वाचे असते. येथेच सेल्स आणि मार्केटिंग क्षेत्राची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते. ज्यांच्याकडे उत्कृष्ट विक्री कौशल्य, संवादकौशल्य आणि प्रभावी व्यक्तिमत्त्व असते, त्यांच्यासाठी हे क्षेत्र अमर्याद संधी उपलब्ध करून देते. सेवा क्षेत्र, ई-कॉमर्स, रिटेल, बँकिंग, विमा, लॉजिस्टिक्स, एफएमसीजी अशा अनेक उद्योगांमध्ये मार्केटिंग तज्ज्ञांची मोठ्या प्रमाणावर मागणी आहे.
डिजिटल युगामुळे मार्केटिंग तंत्रात मोठा बदल झाला आहे. पारंपरिक जाहिरातींबरोबरच डिजिटल मार्केटिंग, सोशल मीडिया प्रमोशन, ब्रँड मॅनेजमेंट, कंटेंट मार्केटिंग, डेटा अॅनालिटिक्स अशा नवीन शाखा विकसित झाल्या आहेत. त्यामुळे या क्षेत्रात प्रशिक्षण घेतलेल्या उमेदवारांना देश-विदेशातही उत्तम करिअर संधी उपलब्ध होत आहेत. सतत वाढणारे आणि वेगाने विस्तारत जाणारे हे क्षेत्र ‘हाय ग्रोथ सेक्टर’ म्हणून ओळखले जाते.
पात्रता निकष
सेल्स आणि मार्केटिंग क्षेत्रात प्रवेश करण्यासाठी बारावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. बारावीनंतर डिप्लोमा कोर्स करता येतो. पदवीधर विद्यार्थ्यांसाठी पदव्युत्तर डिप्लोमा किंवा एमबीए (मार्केटिंग) हा उत्तम पर्याय ठरतो. विशेषतः कॉमर्स शाखेतील विद्यार्थ्यांना अकाउंट्स, इकॉनॉमिक्स, बिझनेस स्टडीज यांचा आधार असल्यामुळे या क्षेत्रात प्रगती करणे सोपे जाते. मात्र इतर कोणत्याही शाखेतील विद्यार्थीही योग्य प्रशिक्षण आणि कौशल्यांच्या आधारे यश मिळवू शकतात.
आवश्यक गुण
या क्षेत्रात यशस्वी होण्यासाठी काही विशिष्ट गुण अत्यंत महत्त्वाचे असतात. उत्तम संवादकौशल्य हे सर्वात महत्त्वाचे कौशल्य आहे. ग्राहकांशी आत्मविश्वासाने बोलणे, त्यांची गरज समजून घेणे आणि योग्य उपाय सुचवणे आवश्यक असते. प्रभावी आणि आकर्षक व्यक्तिमत्त्व, किमान दोन किंवा अधिक भाषांवर प्रभुत्व, नेतृत्वगुण, संघभावना, वेळेचे व्यवस्थापन, संगणक व डिजिटल साधनांचे ज्ञान, तसेच प्रतिकूल परिस्थितीत शांतपणे निर्णय घेण्याची क्षमता या गुणांमुळे करिअर अधिक उज्ज्वल होते.
प्रमुख अभ्यासक्रम
करिअर संधी आणि वेतन
या अभ्यासक्रमानंतर इन्शुरन्स, लॉजिस्टिक्स, रिटेल, बँकिंग, ई-कॉमर्स, मीडिया, रिअल इस्टेट आणि उत्पादन क्षेत्रात नोकरीच्या संधी मिळतात. सेल्स एक्झिक्युटिव्ह, मार्केटिंग मॅनेजर, ब्रँड मॅनेजर, बिझनेस डेव्हलपमेंट ऑफिसर, डिजिटल मार्केटिंग स्पेशालिस्ट अशा विविध पदांवर काम करता येते. सुरुवातीला मध्यम पगार असला तरी कामगिरीनुसार आणि अनुभव वाढल्यास उत्पन्न झपाट्याने वाढते.
उज्ज्वल भविष्य
ग्राहककेंद्रित अर्थव्यवस्थेत सेल्स आणि मार्केटिंग हे कोणत्याही व्यवसायाचे हृदय मानले जाते. उत्तम कौशल्य आणि सातत्यपूर्ण मेहनतीच्या जोरावर या क्षेत्रात मोठी प्रगती साधता येते. बदलत्या बाजारपेठेनुसार स्वतःला अद्ययावत ठेवले, तर हे क्षेत्र दीर्घकालीन आणि सुरक्षित करिअरचा मजबूत पर्याय ठरू शकते.
