मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य-सोशल मीडिया)
किडनी कर्करोग, विशेषतः रेनल सेल कार्सिनोमा, हा मूत्रवहिनीसंबंधित प्रणालीवर परिणाम करणाऱ्या सामान्य कर्करोगांपैकी एक आहे. जगभरातील संशोधनात सातत्याने असे दिसून आले आहे की धूम्रपान हा या आजारासाठी महत्त्वाचा आणि टाळता येण्याजोगा जोखीम घटक आहे. धूम्रपान करणाऱ्या व्यक्तींना किडनी कर्करोग होण्याचा धोका धूम्रपान न करणाऱ्यांच्या तुलनेत जवळपास दुप्पट असतो. एखादी व्यक्ती किती वर्षे धूम्रपान करते आणि दररोज किती सिगारेट्स ओढते यावर हा धोका अधिक वाढत जातो.
या संबंधामागील कारण शरीरात तंबाखूची प्रक्रिया कशी होते यामध्ये दडलेले आहे. सिगारेटमध्ये हजारो हानिकारक रसायने असतात, ज्यामध्ये कर्करोग निर्माण करणारे घटकही असतात. हे रसायने फुफ्फुसांद्वारे रक्तप्रवाहात प्रवेश करतात. शरीरातील विषारी पदार्थ फिल्टर करून बाहेर टाकण्याचे काम किडनी करतात. त्यामुळे हे विषारी घटक किडनीमधून बाहेर टाकले जाताना त्यांचा किडनीच्या पेशींवर परिणाम होऊ शकतो. दीर्घकाळ या हानिकारक घटकांच्या संपर्कात राहिल्यामुळे किडनीतील नाजूक पेशींना हानी पोहोचू शकते आणि पेशींची अनियमित वाढ होण्याची शक्यता वाढते, ज्यामुळे पुढे कर्करोग निर्माण होऊ शकतो.
धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्यांनाही दीर्घकालीन नुकसान होऊ शकते. यामुळे किडनीसह शरीरातील महत्त्वाच्या अवयवांना योग्य प्रमाणात रक्तपुरवठा होत नाही. त्यामुळे किडनीचे कार्य बिघडू शकते आणि कर्करोगी पेशी निर्माण होण्यासाठी अनुकूल वातावरण तयार होऊ शकते. याशिवाय धूम्रपान करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये उच्च रक्तदाब, स्थूलता किंवा दीर्घकालीन किडनी आजार यांसारखे इतर जोखीम घटकही आढळतात, ज्यामुळे किडनी कर्करोगाचा धोका आणखी वाढतो.
किडनी कर्करोगाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे तो अनेकदा सुरुवातीच्या टप्प्यात कोणतीही स्पष्ट लक्षणे न देता विकसित होतो. सुरुवातीला या आजाराची लक्षणे जाणवत नाहीत. मात्र लघवीत रक्त दिसणे, सतत पाठदुखी, कारण नसताना वजन कमी होणे किंवा सतत थकवा जाणवणे अशी लक्षणे दिसू लागल्यावर अनेकदा आजार प्रगत अवस्थेत पोहोचलेला असतो. त्यामुळे विशेषतः धूम्रपान करणाऱ्या किंवा इतर जोखीम घटक असलेल्या व्यक्तींनी नियमित आरोग्य तपासणी करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सकारात्मक बाब म्हणजे धूम्रपान सोडल्यास किडनी कर्करोगाचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो. संशोधनानुसार एखादी व्यक्ती जितका अधिक काळ धूम्रपानमुक्त राहते तितका हा धोका हळूहळू कमी होत जातो. धूम्रपान सोडण्याबरोबरच निरोगी वजन राखणे, रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे, नियमित व्यायाम करणे आणि वेळोवेळी वैद्यकीय तपासणी करणे या सवयी किडनीचे आरोग्य जपण्यास मदत करतात.
एकूणच, धूम्रपानाचे परिणाम फक्त फुफ्फुसांपुरते मर्यादित नसून किडनीसारख्या महत्त्वाच्या अवयवांवरही होतात. त्यामुळे या धोक्याबद्दल अधिक जनजागृती होणे आणि लोकांनी आरोग्यदायी जीवनशैली स्वीकारणे अत्यंत आवश्यक आहे.
