शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
कडाक्याच्या उन्हाळ्यात घ्या आरोग्याची विशेष काळजी! उष्माघात आणि वाढत्या थकव्यापासून आराम मिळवण्यासाठी करा 'हे' उपाय
जून महिना हा तीव्र उष्णता आणि उष्णतेच्या लाटांचा असतो. हा महिना सर्वांसाठीच आव्हानात्मक असला तरी, ही नैसर्गिक परिस्थिती वृद्धांसाठी एक गंभीर आव्हान निर्माण करते. या कडक उन्हात त्यांच्या आरोग्याची आणि सुरक्षिततेची काळजी घेणे हे कुटुंबातील सदस्यांचे सर्वोच्च प्राधान्य असले पाहिजे. चला, या परिस्थितीत वृद्धांना सुरक्षित आणि निरोगी कसे ठेवायचे ते जाणून घेऊया.(फोटो सौजन्य – istock)
वृद्धांना साधे पाणी, नारळपाणी, लिंबू पाणी किंवा ताक सतत देत राहा. त्यांना तहान लागत नसली तरीही, सिप करून पाणी पिण्याची सवय लावा. वेळोवेळी लिंबूपाणी किंवा ORS सारखी पेये देत राहा. चहा, कॉफी आणि अल्कोहोल या कॅफिनचे सेवन टाळा कारण ते शरीरातील पाण्याची कमतरता वाढवतात.
वृद्धांना हलके व सहज पचणारे अन्न द्यावे. तुमच्या आहारामध्ये टरबूज, काकडी, काकडी आणि संत्री यासारख्या हंगामी फळांचा समावेश करा, ज्यात पाण्याचे प्रमाण जास्त आहे. जास्त तळलेले आणि मसालेदार अन्न खाऊ नका.
दुपारी १२ ते ४ या वेळेत वृद्धांना घराबाहेर पडू नये यासाठी प्रयत्न करावेत. दुपारच्या वेळी बाहेर जाणे आवश्यक असल्यास, टोपी किंवा सूती स्कार्फने डोके आणि चेहरा चांगले झाकून घ्या. डोळ्यांवर सनग्लासेस आणि अंगावर हलक्या रंगाचे सैल सुती कपडे घाला. दुपारच्या वेळी घराच्या खिडक्या आणि दारांवर पडदे किंवा पट्ट्या लावा जेणेकरून थेट सूर्यप्रकाश आत येऊ नये.
कधीकधी उष्णतेमुळे रक्तदाब अचानक वाढू किंवा कमी होऊ शकतो. त्यामुळे बीपी आणि साखर नियमित तपासत राहा. जर तुमचे वृद्ध आधीच कोणतेही औषध घेत असतील (विशेषत: बीपी किंवा हृदयविकारासाठी), तर उन्हाळ्यात औषधांच्या वेळेत किंवा डोसमध्ये काही बदल झाला पाहिजे की नाही हे डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
घराचे तापमान सामान्य ठेवा. यासाठी वेळोवेळी पुसत राहा. एसी किवा कुलर नसल्यास हवेशीर खोल्यांमध्ये ठेवा. त्यांना सुती आणि घाम शोषणारे कपडे घाला. त्यांच्यासाठी खोल्या अशा असाव्यात की थेट सूर्यप्रकाश त्यांच्यापर्यंत पोहोचू शकत नाही. त्यांना नेहमी शांत वातावरणात ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
Health Tips: हिमोग्लोबिन कमी आहे? रोज खा ‘हे’ पदार्थ, दूर होईल रक्ताची कमतरता
त्वचा लाल किंवा खूप उष्ण झाल्यास, खूप ताप, उलट्या किंवा अस्वस्थता यांसारखी लक्षणे दिसू लागल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. अशा परिस्थितीत, आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या मार्गदर्शक सूचनांचे त्वरित पालन करा किंवा स्थानिक डॉक्टरांशी संपर्क साधा.
Ans: उष्माघात (Heat Stroke) ही अशी गंभीर अवस्था आहे ज्यामध्ये शरीराचे तापमान धोकादायकरीत्या वाढते आणि शरीराची नैसर्गिक तापमान नियंत्रण प्रणाली व्यवस्थित काम करू शकत नाही.
Ans: चक्कर येणे, डोकेदुखी, मळमळ, उलट्या, तीव्र तहान, त्वचा गरम होणे, गोंधळल्यासारखे वाटणे आणि बेशुद्ध पडणे ही प्रमुख लक्षणे आहेत.
Ans: दिवसभर पुरेसे पाणी प्यावे, नारळपाणी, ताक, लिंबूपाणी यांसारखी द्रवपदार्थ घ्यावीत आणि तहान लागण्याची वाट न पाहता नियमित पाणी प्यावे.
