रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
पैठणीपासून पोचमपल्लीपर्यंत... राष्ट्रीय हातमाग दिनानिमित्त मुंबईत पारंपरिक वस्त्रांचा भव्य उत्सव
या प्रदर्शनात देशभरातील १५ GI (भौगोलिक संकेतांक) मानांकन प्राप्त पारंपरिक हातमाग उत्पादनांचे प्रदर्शन आणि विक्री होणार आहे. यात महाराष्ट्रची पैठणी, तेलंगणातील पोचमपल्ली इकत, राजस्थानची कोटा डोरिया, ओडिशाची संबलपुरी, बिहारची भागलपूर सिल्क, पश्चिम बंगालची कांथा स्टिच, गुजरातचे कच्छ शाल, आंध्र प्रदेशची वेंकटगिरी, तामिळनाडूची अरनी सिल्क, केरळची बलरामपूरम, उत्तर प्रदेशची मुबारकपूर, हरियाणाची अंबाला हँडलूम्स, मध्य प्रदेशची बाघ, झारखंडची भगैया सिल्क आणि कर्नाटकची उत्तरिया यांसारख्या प्रसिद्ध हातमाग परंपरांचा समावेश आहे.
या मेळाव्याद्वारे ग्राहकांना उत्पादकांकडून थेट अस्सल हातमाग उत्पादने खरेदी करण्याची संधी मिळणार आहे. त्यामुळे मध्यस्थांशिवाय कारागीर आणि विणकरांना थेट बाजारपेठ उपलब्ध होणार असून त्यांच्या उत्पन्नात वाढ होण्यास मदत होणार आहे. याशिवाय, ६ ऑगस्ट रोजी सायंकाळी ४ वाजता खरेदीदार-विक्रेता मेळावा (Buyer-Seller Meet) आयोजित करण्यात आला आहे. या उपक्रमात कारागीर, उत्पादक गट, संस्थात्मक खरेदीदार आणि उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधी सहभागी होणार असून, नवीन व्यावसायिक संधी निर्माण करण्याबरोबरच दीर्घकालीन बाजारपेठीय संबंध अधिक मजबूत करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
नाबार्डने हातमाग क्षेत्राच्या प्रोत्साहनासाठी GI नोंदणी, कौशल्यविकास, उपजीविका विकास कार्यक्रम तसेच Rural Enterprise Producer Organisations (REPOs) च्या माध्यमातून कारागिरांचे संघटन करण्यासाठीही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. या उपक्रमांमुळे ग्रामीण उद्योगांना चालना मिळण्यासोबतच भारताच्या समृद्ध हातमाग वारशाचे संवर्धनही होत आहे.
दरवर्षी ७ ऑगस्ट रोजी साजरा होणारा राष्ट्रीय हातमाग दिन हा १९०५ च्या स्वदेशी चळवळीच्या स्मरणार्थ पाळला जातो. भारतीय हातमाग उद्योग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि आत्मनिर्भर भारताच्या उभारणीत हातमाग विणकरांनी दिलेल्या मोलाच्या योगदानाचा गौरव करण्यासाठी हा दिवस विशेष महत्त्वाचा मानला जातो.
