संग्रहित फोटो
पुणे : हिंदू संस्कृतीतील शुभ मानल्या जाणाऱ्या अक्षय तृतीया या सणाची आज सर्वत्र भक्तिभावाने साजरी करण्याची जय्यत तयारी सुरू झाली आहे. ‘अक्षय’ म्हणजे कधीही न संपणारे, या दिवशी केलेले पुण्य, दान किंवा खरेदी ही अखंड वाढत राहते, अशी धार्मिक मान्यता असल्याने या दिवसाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. वैशाख महिन्यातील शुक्ल पक्षातील तृतीया तिथीला येणारा हा सण ‘साडेतीन मुहूर्तां’पैकी एक मानला जातो. त्यामुळे कोणतेही शुभ कार्य करण्यासाठी स्वतंत्र मुहूर्त पाहण्याची गरज नसते. विवाह, गृहप्रवेश, नवीन व्यवसायाची सुरुवात, भूमिपूजन तसेच सोन्या-चांदीची खरेदी यांसाठी नागरिकांकडून या दिवसाला मोठी पसंती दिली जाते.
पुणे शहरात अक्षय तृतीयेच्या पार्श्वभूमीवर मंदिरांमध्ये विशेष पूजाअर्चा, अभिषेक आणि धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती मंदिर येथे आंबा महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले असून, दुपारी भगवान श्री गणेश आणि देवी शारदा यांच्या विवाह सोहळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे. तसेच सारसबाग गणपती मंदिर परिसरातील महालक्ष्मी मंदिरात तिन्ही देवींना मोगऱ्याच्या फुलांची आकर्षक आरास करण्यात येणार आहे.
पुराणांनुसार, या दिवशी भगवान परशुराम यांचा जन्म झाला, तसेच महाभारताच्या लेखनास सुरुवात झाली, अशी मान्यता आहे. याशिवाय गंगा नदीचे पृथ्वीवर अवतरणही याच दिवशी झाले, असे सांगितले जाते. त्यामुळे या दिवशी स्नान, जप-तप, हवन, दानधर्म यांना विशेष महत्त्व आहे. अनेक जण या दिवशी अन्नदान, जलदान, वस्त्रदान करून पुण्यप्राप्तीचा संकल्प करतात.
गेल्या काही वर्षांत या सणाचा व्यापारी पैलूही अधिक ठळकपणे समोर येत आहे. विशेषतः सोन्या-चांदीच्या खरेदीसाठी सराफ बाजारात मोठी गर्दी होताना दिसते. आकर्षक ऑफर्स, सवलती आणि नवीन डिझाइन्समुळे ग्राहकांचा उत्साह वाढला आहे. मात्र, याचबरोबर काही नागरिकांनी पारंपरिक खरेदीसोबतच पर्यावरणपूरक पर्यायांचा स्वीकार करण्यास सुरुवात केली आहे. मातीची भांडी, हस्तकला वस्तू, स्थानिक उत्पादने यांना प्राधान्य देण्याचा ट्रेंड वाढताना दिसतो आहे.
तसेच डिजिटल युगाच्या प्रभावामुळे ऑनलाइन खरेदीलाही मोठी चालना मिळाली आहे. अनेक जण सोन्याच्या नाण्यांऐवजी डिजिटल गोल्ड किंवा गुंतवणुकीचे पर्याय निवडताना दिसत आहेत. त्यामुळे पारंपरिक श्रद्धा आणि आधुनिक आर्थिक दृष्टिकोन यांचा सुंदर मेळ या सणात पाहायला मिळतो.
अक्षय तृतीया हा केवळ खरेदीचा सण नसून, सकारात्मकता, सातत्य, दानशीलता आणि नवनिर्मितीचा संदेश देणारा दिवस आहे. बदलत्या जीवनशैलीतही या सणाचे सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व अबाधित राहिले आहे. नव्या पिढीकडूनही या परंपरेचा स्वीकार होत असून, सामाजिक जाणीव आणि पर्यावरणपूरक विचारांसह हा सण अधिक व्यापक अर्थाने साजरा होत असल्याचे चित्र पुण्यात पाहायला मिळत आहे.
