फोटो सौजन्य- chatgpt
मराठी भक्तिसंगीताच्या विश्वात काही गीते अशी आहेत की ती ऐकताच भक्तांच्या मनात दत्तभक्तीचा सागर उसळतो. “निघालो घेऊन दत्ताची पालखी” हे असेच एक अजरामर दत्तभक्तिगीत आहे. महाराष्ट्रातील दत्तजयंती, पालखी सोहळे, नामसप्ताह, भजन-कीर्तन आणि दत्तक्षेत्रांच्या यात्रांमध्ये हे गीत आजही तितक्याच श्रद्धेने गायले जाते.
“निघालो घेऊन दत्ताची पालखी” या गीताचे शब्द प्रसिद्ध लेखक, कवी आणि गीतकार प्रवीण दवणे यांनी लिहिले आहे. त्यांच्या शब्दांत दत्तभक्ताच्या अंतःकरणातील भक्ती, आनंद, समर्पण आणि दत्तदर्शनाची आस अत्यंत सुंदरपणे व्यक्त झाली आहे.
या गीताला संगीतकार नंदू होनप यांनी सुरांची अप्रतिम जोड दिली आहे. त्यांच्या चालीमुळे हे गीत अत्यंत गेय आणि भक्तिमय बनले आहे.
हे गीत सुप्रसिद्ध भक्तिगायक अजित कडकडे यांनी गायले आहे. त्यांच्या भारदस्त आणि भक्तिभावपूर्ण आवाजामुळे हे गीत घराघरांत पोहोचले. आजही अनेक श्रीदत्तभक्त या गीताची ओळख अजित कडकडे यांच्या आवाजाशी जोडतात. त्यांच्या आवाजातील हे गीत ऐकल्यावर मन श्रीदत्तमय होतं.
हे गीत “दत्ताची पालखी” या भक्तिगीतांच्या अल्बममध्ये प्रकाशित झाले. उपलब्ध नोंदींनुसार हे गीत 1990 च्या दशकात ध्वनिमुद्रित झाले असून पुढे टी-सीरिजने ते व्यापक स्वरूपात प्रसिद्ध केले. २०१७ मध्ये टी-सीरिज भक्ती मराठीच्या अधिकृत यूट्यूब चॅनेलवर ते पुन्हा प्रकाशित करण्यात आले आणि लाखो भक्तांपर्यंत पोहोचले.
या गीतात एक श्रीदत्तभक्त स्वतःला दत्तमहाराजांच्या पालखीचा भोई (पालखी वाहणारा सेवक) मानतो. त्याला ही सेवा मिळणे हे अनेक जन्मांच्या पुण्याईचे फळ वाटते.
“निघालो घेऊन दत्ताची पालखी,
आम्ही भाग्यवान आनंदनिधान…”
या ओळीत भक्त सांगतो की दत्तमहाराजांची पालखी वाहण्याचे भाग्य लाभणे म्हणजे जीवनातील सर्वात मोठे सौख्य आहे. परमेश्वराची सेवा हीच खरी संपत्ती आहे.
पालखी फक्त एक धार्मिक मिरवणूक नसते. ती भक्ती, समर्पण, प्रेम आणि सामूहिक साधनेचे प्रतीक असते. पालखीतून दत्तमहाराज जणू भक्तांमध्ये फिरत आहेत अशी भावना निर्माण होते.
गीतात पालखीची सजावट, फुलांची आरास, चंदनाचा सुगंध आणि दत्तमूर्तीचे तेजस्वी रूप यांचे वर्णन आले आहे. हे वर्णन भक्ताच्या ध्यानस्थितीचे प्रतीक आहे.
“सात जन्मांची ही लाभली पुण्याई,
म्हणून जाहलो पालखीचे भोई…”
या ओळींमध्ये भक्त म्हणतो की अनेक जन्मांच्या सत्कर्मांमुळेच मला ही सेवा प्राप्त झाली आहे. दत्तभक्ती ही केवळ कर्मकांड नसून ईश्वरकृपेचे फळ आहे.
गीतात नरसोबाची वाडीसारख्या दत्तक्षेत्रांचा उल्लेख येतो. भक्ताला दत्तमहाराजांच्या पवित्र स्थळांचे आकर्षण आहे. त्याचे मन सदैव त्या तीर्थक्षेत्रांकडे धाव घेत असते.
महाराष्ट्रातील दत्तसंप्रदायात हे गीत अत्यंत लोकप्रिय आहे. नरसोबाची वाडी, औदुंबर, गाणगापूर, अक्कलकोट यांसारख्या दत्तक्षेत्रांच्या यात्रांमध्ये हे गीत हमखास ऐकायला मिळते. अनेक भक्तांच्या मते हे गीत ऐकताना आपण स्वतः दत्तमहाराजांच्या पालखीत सहभागी झाल्याचा अनुभव येतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: या लोकप्रिय दत्तभक्तिगीताचे शब्द प्रसिद्ध कवी, लेखक आणि गीतकार प्रवीण दवणे यांनी लिहिले आहेत.
Ans: गीतातील साधे पण हृदयस्पर्शी शब्द, भक्तिभावपूर्ण संगीत आणि दत्तसेवेची भावना यामुळे हे गीत दत्तभक्तांच्या मनात विशेष स्थान मिळवून आहे
Ans: दत्तमहाराजांप्रती श्रद्धा, समर्पण, सेवा आणि भक्ती हेच या गीताचे मुख्य सूत्र आहे.
