गुरुवार, 22 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
भगवान विष्णू सांगतात की, यमलोकाच्या प्रवासादरम्यान, श्याम आणि शाबल नावाचे दोन क्रूर कुत्रे यंपुरीच्या मुख्य प्रवेशद्वाराचे रक्षण करतात. ते केवळ पापी जीवांना घाबरवतात. जे जीव धर्म, दया आणि सत्याच्या मार्गाचे अनुसरण करतात, ते शांतपणे यमलोकात प्रवेश करतात, कारण तेथे त्यांची स्थिती, सामाजिक दर्जा किंवा स्थान यांचा विचार न करता, केवळ कर्माच्या आधारावर न्याय दिला जातो.
व्यक्तीच्या कर्मानुसार, आत्मा प्राणी, पक्षी, झाडे किंवा इतर सजीवांसह ८४ लाख प्रजातींपैकी कोणत्याही प्रजातीत जन्म घेऊ शकतो. मानवी जन्म अत्यंत दुर्मिळ मानला जातो आणि तो केवळ मागील जन्मांच्या परिणामस्वरूप प्राप्त होतो. भगवान विष्णू एका दृष्टांतात स्पष्ट करतात की, “वसिष्ठ मुनी आपल्या शिष्यांना शिकवतात की, भौतिक शरीर हे एका वस्त्रासारखे आहे, जे आत्म्याने परिधान केले जाते आणि नेमलेल्या वेळी टाकून दिले जाते. आत्म्याचे हे चक्र जन्म आणि मृत्यूच्या रूपात चालू राहते.” या चक्रातून मुक्ती केवळ भक्ती, ज्ञान आणि सत्कर्मांनीच मिळते. मृत्यूच्या वेळी, ‘ओम’चा जप, पवित्र गंगाजल आणि तुळशीची पाने अत्यंत महत्त्वाची मानली जातात, कारण हे घटक दिवंगत आत्म्याला शांती देतात आणि त्याला ईश्वराच्या मार्गावर मार्गदर्शन करतात.
गरुड पुराणात सांगितल्यानुसार, जी स्त्री धर्माच्या जाणिवेने आपल्या कुटुंबाची सेवा करते, तिला स्वर्गप्राप्ती होते. जो पुरुष आपल्या पत्नी, कुटुंब आणि मुलांचा आदर करतो, त्याला पितृलोक प्राप्त होतो. याउलट, जो व्यक्ती कुटुंबात कलह आणि द्वेष पसरवतो, त्याला भयंकर नरकात पाठवले जाते, जिथे त्याला दीर्घकाळ यातना भोगाव्या लागतात.
मृत्यूनंतर दहा दिवसांनी केला जाणारा पिंडदानाचा विधी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो; याद्वारे आत्म्याला एक सूक्ष्म शरीर प्राप्त होते, ज्याद्वारे तो यमलोकात प्रवास करू शकतो. जर श्राद्ध आणि तर्पण योग्य रीतीने केले नाही, तर आत्मा प्रेतलोकात भटकतो. या काळात आत्म्याला मानसिक यातना होतात, म्हणूनच तर्पण करणे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.
भगवान विष्णू गरुडाला सांगतात की, जो कोणी आदराने गरुड पुराणाचे श्रवण किंवा वाचन करतो, तो आपल्या सर्व पापांपासून मुक्त होतो. अंतिमतः, अशी व्यक्ती भगवान विष्णूचे स्वर्गीय निवासस्थान असलेल्या वैकुंठधामाला प्राप्त होते. हे ज्ञान केवळ लोकांना घाबरवण्यासाठी दिलेले नाही, तर त्यांना धर्म आणि सत्याच्या मार्गावर मार्गदर्शन करण्यासाठी दिलेले आहे.
व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर, आत्मा एक सूक्ष्म शरीर धारण करतो, ज्याला भूक आणि तहान यांचा अनुभव येतो. यमदूत या आत्म्याला त्याच्या कर्मांनुसार पुढे मार्गदर्शन करतात आणि त्याला त्याच्या कुटुंबाच्या कर्मांची फळे मिळतात. म्हणूनच मृत्यूनंतर दान आणि सत्कर्मे इतकी महत्त्वाची ठरतात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: गरुड पुराणानुसार श्याम आणि शबल हे यमराजांचे दोन कुत्रे मानले जातात. ते मृत्यूनंतर आत्म्यांवर लक्ष ठेवतात, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
Ans: धर्मग्रंथांमध्ये त्यांना अत्यंत शक्तिशाली, सतर्क आणि भयावह स्वरूपाचे म्हटले आहे. ते यमलोकाच्या मार्गाचे रक्षक मानले जातात.
Ans: गरुड पुराणासह काही इतर हिंदू धर्मग्रंथांमध्येही यमराजांच्या दूत आणि कुत्र्यांचा उल्लेख आढळतो.
