गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
गुरुवार, 22 जानेवारी रोजी माघ महिन्याच्या शुक्ल पक्षाचा चौथा दिवस आहे आणि याच महिन्यातील गुप्त नवरात्रीचाही हा चौथा दिवस आहे. गुप्त नवरात्रीमध्ये दहा महाविद्यांपैकी चौथी असलेल्या देवी भुवनेश्वरीची पूजा करण्याची परंपरा आहे. गुप्त नवरात्रीच्या चौथ्या दिवसाचे महत्त्व, देवी भुवनेश्वरीचे स्वरूप, तिच्या पूजनाचे फायदे आणि पूजा विधींबद्दल जाणून घेऊया.
असे मानले जाते की गुप्त नवरात्रीचा चौथा दिवस आंतरिक शक्ती जागृत करण्याशी संबंधित आहे. या दिवशी, भक्त ध्यान आणि मंत्रांच्या अभ्यासाद्वारे हृदयचक्र सक्रिय करण्याचा प्रयत्न करतात. देवी भुवनेश्वरीच्या कृपेने नकारात्मकता दूर होते आणि जीवनात सकारात्मक ऊर्जा संचारते.
दहा महाविद्यांमध्ये माँ भुवनेश्वरी चौथ्या स्थानावर विराजमान आहे आणि तिला विश्वाची अधिष्ठात्री देवता व आदिशक्तीचे एक दिव्य रूप मानले जाते. ते संपूर्ण विश्वाच्या निर्मितीमागील आणि संचालनामागची शक्ती आहेत, जे सर्व लोक आणि सर्व प्रकारच्या संपत्ती व सामर्थ्यावर नियंत्रण ठेवतात. त्यांची पूजा केल्याने भक्ताला मानसिक शांती, समृद्धी आणि आध्यात्मिक ज्ञान प्राप्त होते. तिचे रूप आकाशाप्रमाणे विशाल आणि दिव्य प्रकाशाने भरलेले मानले जाते. ती आपल्या हातांमध्ये चंद्र, पाश आणि अंकुश धारण करते आणि अभय व वरदानाच्या मुद्रांद्वारे आपल्या भक्तांना संरक्षण व आशीर्वाद देते.
देवी भुवनेश्वरीची पूजा केल्याने मानसिक स्थिरता, आत्मविश्वास आणि निर्णयक्षमता मजबूत होते. असे मानले जाते की तिच्या पूजेमुळे धन, समृद्धी आणि सामाजिक सन्मान देखील प्राप्त होतो. साधकाला भीती, गोंधळ आणि अस्थिरतेपासून मुक्ती मिळते. हा अभ्यास जीवनात संतुलन आणि स्पष्टता आणण्यास मदत करतो असे मानले जाते. माता भुवनेश्वरीला शताक्षी आणि शाकंभरी म्हणूनही ओळखले जाते, कारण असे मानले जाते की सृष्टीच्या रक्षणादरम्यान तिने पाणी आणि औषधी वनस्पतींद्वारे सर्व सजीवांचे पालनपोषण आणि संरक्षण केले.
मान्यतेनुसार, जेव्हा दुर्गम नावाच्या राक्षसाच्या अत्याचारांमुळे देव खूप त्रस्त झाले, तेव्हा त्यांनी हिमालयात कठोर तपश्चर्या केली. त्यांच्या तपश्चर्येने प्रसन्न होऊन देवी भुवनेश्वरी त्यांच्यासमोर प्रकट झाली. असे म्हटले जाते की, तिच्या डोळ्यांतून वाहणाऱ्या पाण्याच्या प्रवाहामुळे पृथ्वीवर पाणी आले आणि औषधी वनस्पतींचा विकास झाला, ज्यामुळे सर्व सजीवांना जीवन मिळाले. यानंतर देवीने दुर्गमासुराचा वध केला आणि वेदांना देवांना परत मिळवून दिले. तिला शताक्षी आणि शाकंभरी या नावांनीही ओळखले जाते.
चौथ्या दिवशी, सकाळी स्नान केल्यानंतर एका स्वच्छ ठिकाणी पूजावेदी तयार केली जाते. उपासक लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान करतो. ते देवी भुवनेश्वरीची मूर्ती किंवा चित्र स्थापित करतात आणि दिवा लावून फुले, तांदळाचे दाणे, फळे आणि मिठाई अर्पण करतात. यानंतर, ते शांत मनाने देवीच्या मंत्राचा जप करतात, आणि पूजा करताना आपले मन एकाग्र राहील व भावना शुद्ध राहतील याची खात्री करतात.
ॐ ह्रीं भुवनेश्वर्यै नमः
हा मंत्र सामान्य साधकही जपू शकतात. तो मानसिक अशांती दूर करतो आणि जीवनात संतुलन व सकारात्मकता आणतो.
ॐ श्रीं ऐं क्लीं ह्रीं भुवनेश्वर्यै नमः
हा मंत्र ज्ञान, संपत्ती, प्रभाव आणि सर्वांगीण प्रगतीसाठी जपला जातो. हा मंत्र गृहस्थ आणि आध्यात्मिक साधक या दोघांसाठीही योग्य आहे.
हूं हूं ह्रीं ह्रीं दारिद्रय नाशिनी भुवनेश्वरी ह्रीं ह्रीं हूं हूं फट्
हा मंत्र आर्थिक अडचणी, कर्ज आणि अडथळे दूर करण्यासाठी जपला जातो. योग्य नियम आणि पद्धतींचे पालन करून जपल्यास तो सर्वाधिक प्रभावी ठरतो, असे मानले जाते.
ॐ नारायण्यै विद्महे भुवनेश्वर्यै धीमहि तन्नो देवी प्रचोदयात्
हा मंत्र ध्यान आणि मानसिक शुद्धीकरणासाठी अत्यंत उत्तम मानला जातो. तो बुद्धी, निर्णयक्षमता आणि आध्यात्मिक चेतना विकसित करतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: देवी भुवनेश्वरी या संपूर्ण विश्वाची अधिष्ठात्री देवी मानल्या जातात. त्या आकाशतत्त्वाचे प्रतीक असून सृष्टी, स्थिती आणि लय यांचे नियंत्रण त्यांच्या हातात आहे.
Ans: माघ गुप्त नवरात्रिच्या चौथ्या दिवशी देवी भुवनेश्वरीची पूजा केली जाते. त्या दहा महाविद्यांपैकी चौथ्या महाविद्या आहेत.
Ans: मानसिक शांतता व स्थैर्य प्राप्त होते, भय, नकारात्मक ऊर्जा व अडथळे दूर होतात, ज्ञान, वैभव व आत्मबळ वाढते, गृहस्थ जीवनात संतुलन व सौख्य प्राप्त होते
