फोटो सौजन्य- फेसबुक
महाराष्ट्रातील विदर्भ विभागात नागपूरजवळ वसलेले कोराडी येथील श्री महालक्ष्मी जगदंबा माता मंदिर हे अत्यंत प्रसिद्ध, जागृत आणि श्रद्धास्थान मानले जाणारे शक्तीपीठ आहे. नागपूर शहरापासून साधारण १५ किलोमीटर अंतरावर कोराडी येथे हे भव्य मंदिर वसलेले आहे. लाखो भाविकांच्या श्रद्धेचे केंद्र असलेले हे देवस्थान “विदर्भाची कुलस्वामिनी” म्हणून ओळखले जाते. येथे येणाऱ्या भक्तांना देवीचे साक्षात चैतन्य अनुभवायला मिळते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.
निसर्गरम्य वातावरण, विशाल मंदिर परिसर, कोराडी तलावाचा नयनरम्य परिसर आणि भक्तिभावाने भरलेले वातावरण यांमुळे हे मंदिर धार्मिक पर्यटनाचे मोठे केंद्र बनले आहे. नवरात्रोत्सवाच्या काळात येथे लाखो भाविक दर्शनासाठी येतात आणि संपूर्ण परिसर भक्तिमय वातावरणाने भारावून जातो.
कोराडीचे प्राचीन नाव “जाखापूर” असल्याचे काही आख्यायिकांमध्ये सांगितले जाते. देवीचे मूळ रूप “जाखुमाई” म्हणून पूजले जात होते, असे लोकपरंपरेत आढळते. पुढे या देवीला महालक्ष्मी आणि जगदंबा या स्वरूपात मान्यता मिळाली. महाभारतकालीन संदर्भ आणि स्थानिक दंतकथांशीही या मंदिराचा संबंध जोडला जातो. काही ऐतिहासिक नोंदीनुसार या मंदिराचा इतिहास किमान ३५० वर्षांहून अधिक जुना मानला जातो; मात्र त्याची मूळ परंपरा त्याहीपेक्षा प्राचीन असल्याचे मानले जाते.
स्थानिक लोकांच्या कथांनुसार, देवी स्वयंभू स्वरूपात येथे प्रकट झाली. त्यामुळे या मंदिराला “जागृत देवस्थान” म्हणून विशेष मान्यता प्राप्त झाली आहे. अनेक भक्त देवीच्या कृपेने संकटातून मुक्त झाल्याच्या कथा सांगतात.
कोराडीची महालक्ष्मी जगदंबा माता ही आदिशक्तीचे सशक्त स्वरूप मानली जाते. देवीमध्ये महालक्ष्मीचे वैभव, दुर्गेचे सामर्थ्य आणि जगदंबेची मातृमाया यांचा संगम असल्याची श्रद्धा आहे. मंदिरातील देवीची भव्य मूर्ती अत्यंत आकर्षक असून तिच्या तेजस्वी मुखमंडळामुळे भक्तांना आध्यात्मिक समाधान मिळते. भक्तांच्या मते देवी मनोकामना पूर्ण करते, संकटांपासून संरक्षण देते, आरोग्य, समृद्धी आणि शांती प्रदान करते.
विदर्भातील अनेक कुटुंबांची ही कुलदेवता आहे. विवाह, मुंज, नवसपूर्ती, नवीन कार्याची सुरुवात अशा शुभ प्रसंगी भाविक देवीचे दर्शन घेण्यासाठी येथे येतात.
सुमारे १५० एकर परिसरात पसरलेले हे देवस्थान अत्यंत भव्य आहे. मंदिर परिसरात सुंदर प्रवेशद्वार, प्रशस्त दर्शनरांगा, दीपस्तंभ, सभामंडप आणि विविध धार्मिक उपक्रमांसाठी जागा उपलब्ध आहे.
मंदिराजवळील कोराडी तलाव परिसराला अधिक रमणीय बनवतो. रात्रीच्या वेळी मंदिराची रोषणाई अत्यंत आकर्षक दिसते. परिसरात स्वच्छता, सुरक्षाव्यवस्था आणि भाविकांसाठी विविध सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत.
कोराडी देवीचा नवरात्रोत्सव संपूर्ण विदर्भात अत्यंत प्रसिद्ध आहे. अश्विन नवरात्रात येथे लाखो भाविक दर्शनासाठी येतात. नवरात्रीच्या काळात मंदिर परिसरात दिवसरात्र भक्तांची गर्दी असते. देवीची विशेष पूजा, महाआरती, होमहवन, भजन-कीर्तन आणि धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. या काळात देवीला विविध अलंकारांनी सजवले जाते. अनेक भक्त अखंड ज्योत प्रज्वलित करतात.
लोकमान्य श्रद्धेनुसार नवरात्रीत देवी दिवसभरात विविध स्वरूपांत दर्शन देते —
सकाळी कुमारिका रूप
दुपारी युवती रूप
रात्री मातृरूप ही परंपरा भाविकांसाठी विशेष आकर्षण असते.
महाराष्ट्र पर्यटन विभागानेही या देवस्थानाला महत्त्वाचे धार्मिक पर्यटन केंद्र म्हणून मान्यता दिली आहे
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: हे मंदिर महाराष्ट्रातील नागपूर जवळील कोराडी येथे स्थित आहे. नागपूर शहरापासून साधारण १५ किलोमीटर अंतरावर हे प्रसिद्ध देवस्थान आहे.
Ans: हे मंदिर श्री महालक्ष्मी जगदंबा मातेला समर्पित असून देवीचे शक्तीरूप येथे पूजले जाते.
Ans: भाविकांच्या श्रद्धेनुसार देवी येथे स्वयंभू स्वरूपात प्रकट झाली असून अनेकांच्या मनोकामना पूर्ण झाल्याच्या कथा प्रचलित आहेत. त्यामुळे या मंदिराला जागृत देवस्थान मानले जाते.
