रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
Dinvishesh : व्हॉइसरॉय माउंटबॅटन यांनी भारत-पाकिस्तान फाळणीची योजना मांडली; जाणून घ्या ०३ जूनचा इतिहास (फोटो सौजन्य: नवराष्ट्र टीम)
Dinvishesh : आजच्या इतिहासातील सर्वात मोठी घटना म्हणजे १९४७ ची हिंदुस्थानच्या फाळणीसाठी माउंटबॅटन योजना जाहीर करण्यात आली होती. लॉर्ड लूइस माउंटबॅटने हे भारताचे शेवटचे व्हॉइसरॉय होते. त्या काळात हिंदु-मुस्लिम तणाव प्रचंड वाढला होता. मोठ्या प्रमाणात दंगली झाल्या होता. परिस्थिती हाताबाहेर चालली होती. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी व्हॉइसरॉय यांनी हिंदुस्थानच्या फाळणीची म्हणजे भारत आणि पाकिस्तान निर्माण करण्याची योजना भारतातील प्रमुख नेत्यांसमोर मांडली होती. यालाच माउंटबॅटन प्लॅन म्हणतात. ही योजना जाहीर झाल्यानंतर ब्रिटीशांनी १५ ऑगस्ट १९४७ ला भारताला स्वतंत्र केले. मात्र, यावेळी हिंदुस्थान दोन भागांमध्ये बटला गेला.
03 जून रोजी देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासामध्ये घडलेल्या महत्त्वपूर्ण घटना
1818 : शेवटचे पेशवे बाजीराव हे मध्यप्रदेशातील असीरगढजवळ ढोलकोट येथे जनरल माल्कम याच्या स्वाधीन झाले आणि त्यांनी मराठी राज्य इंग्रजांच्या कडे सोपवले, नंतर इंग्रजानी शनिवार वाड्यावर कब्जा करून तिथे युनियन जॅक फडकावला.
1889 : ट्रान्ससिटोनेंटल कॅनेडियन पॅसिफिक रेल्वेचे काम पूर्ण झाले.
1916 : महर्षी कर्वे यांनी भारतातील पहिल्या महिला विद्यापीठाची स्थापना केली.
1940 : डंकर्कची लढाई – जर्मन विजय. दोस्त फौज पळाली.
1940 : दुसरे महायुद्ध – जर्मन हवाई दलाने पॅरिसवर बॉम्ब टाकला.
1947 : हिंदुस्थानच्या फाळणीसाठी माउंटबॅटन योजना जाहीर करण्यात आली.
1950 : मॉरिस हर्झॉग आणि लुई लाचेनल यांनी 8091 मीटर अन्नपूर्णा शिखरावर पहिले यशस्वी चढाई केली.
1979 : मेक्सिकोच्या आखातातील एहटॉक तेलाच्या विहिरीला आग लागली. 600000 टन तेल समुद्रात सांडले.
1984 : ऑपरेशन ब्ल्यू स्टार – भारतीय सैन्याने आत घुसलेल्या अतिरक्यांना हुसकावण्यासाठी अमृतसरच्या सुवर्णमंदिरावर हल्ला चढवला.
1989 : चीनने थियानमन स्क्वेअरवर सात आठवड्यांपासून तळ ठोकलेल्या आंदोलकांना हुसकावून लावण्यासाठी सैन्य पाठवले.
1998 : जमिनीवरील हवेतील लक्ष्यावर मारा करणाऱ‍या त्रिशूल क्षेपणास्त्राची द्रोणाचार्य या युद्धनौकेवरून कोचीजवळ यशस्वी चाचणी झाली.
Dinvishesh : हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दिग्गज अभिनेता राज कपूर यांचे निधन; जाणून घ्या ०२ जून चा इतिहास
03 जून रोजी जन्म दिनविशेष (Dinvishesh)
1865 : ‘जॉर्ज (पाचवा)’ – इंग्लंडचा राजा यांचा जन्म. (मृत्यू: 20 जानेवारी 1936)
1890 : ‘बाबूराव पेंटर’ – चित्रपट निर्माता, दिग्दर्शक आणि चित्रकार यांचा जन्म. (मृत्यू: 16 जानेवारी 1954)
1890 : खान अब्दुल गफार खान तथा सरहद गांधी – यांचा जन्म. (मृत्यू: 20 जानेवारी 1988)
1892 : ‘आनंदीबाई शिर्के’ – लेखिका तसेच बालसाहित्यिका यांचा जन्म. (मृत्यू: 31 ऑक्टोबर 1986)
1895 : ‘के.एम. पण्णीक्कर’ – चीन, इजिप्त आणि फ्रान्समधील राजदूत यांचा जन्म. (मृत्यू: 10 डिसेंबर 1963)
1924 : ‘एम. करुणानिधी’ – तामिळनाडूचे 15 वे मुख्यमंत्री यांचा जन्म.
1930 : ‘जॉर्ज फर्नांडिस’ – भारतीय पत्रकार आणि राजकारणी यांचा जन्म.
1966 : ‘वासिम अक्रम’ – पाकिस्तानी क्रिकेट कप्तान जलदगती गोलंदाज यांचा जन्म.
03 जून रोजी मृत्यू दिनविशेष
1657 : ‘विल्यम हार्वी’ – मानवी शरीरातील रक्ताभिसरणाची क्रिया स्पष्ट करणारे इंग्लिश शरीरशास्त्रज्ञ यांचे निधन. (जन्म: 1 एप्रिल 1578)
1932 : ‘सर दोराबजी टाटा’ – उद्योगपती यांचे निधन. (जन्म: 27 ऑगस्ट 1859)
1956 : ‘वामन गोपाळ तथा वीर वामनराव जोशी’ – स्वातंत्र्यसैनिक, पत्रकार, राष्ट्रमत आणि स्वतंत्र हिन्दुस्तानचे संपादक, लेखक व नाटककार यांचे निधन. (जन्म: 18 मार्च 1881)
1974 : ‘कृष्ण बल्लभ सहाय’ – बिहारचे मुख्यमंत्री आणि स्वातंत्र्यसैनिक यांचे निधन. (जन्म:31 डिसेंबर 1898)
1989 : ‘रुहोलह खोमेनी’ – इराणी धर्मगुरू आणि राजकारणी यांचे निधन. (जन्म: 24 सप्टेंबर 1902)
1990 : ‘रॉबर्ट नोयिस’ – इंटेल कॉर्पोरेशन चे सहसंस्थापक यांचे निधन. (जन्म: 12 डिसेंबर 1927)
1997 : ‘मीनाक्षी शिरोडकर’ – चित्रपट व नाट्य अभिनेत्री यांचे निधन. (जन्म: 11 ऑक्टोबर 1916)
1977 : ‘आर्चिबाल्ड विवियन हिल’ – नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश जीवरसायन शास्त्रज्ञ यांचे निधन.
2010 : ‘अजय सरपोतदार’ – मराठी चित्रपटनिर्माते आणि दिग्दर्शक यांचे निधन. (जन्म: 16 ऑक्टोबर 1959)
2011 : ‘भजन लाल बिश्नोई’ – भारतीय राजकारणी, हरियाणाचे सहावे मुख्यमंत्री यांचे निधन. (जन्म: 6 ऑक्टोबर 1930)
2013 : ‘अतुल चिटणीस’ – जर्मन-भारतीय तंत्रज्ञ आणि पत्रकार यांचे निधन. (जन्म: 20 फेब्रुवारी 1962)
2013 : नफिसा खान उर्फ ‘जिया खान’ – बॉलिवूड अभिनेत्री यांचे निधन.
2014: ‘गोपीनाथ मुंडे’ – भारतीय राजकारणी, महाराष्ट्राचे तिसरे उपमुख्यमंत्री यांचे निधन. (जन्म: 12 डिसेंबर 1949)
2016 : ‘मुहम्मद अली’ – अमेरिकन बॉक्सर यांचे निधन. (जन्म: 17 जानेवारी 1942)
Dinvishesh : लोककल्याणकारी राणी अहिल्याबाई होळकर यांची जयंती; जाणून घ्या ३१ मे चा इतिहास
