30 मार्च दिनविशेष - सत्यजित रे यांना 'ऑस्कर लाईफटाईम अचिव्हमेंट मानद पुरस्कार' (फोटो - टीम नवराष्ट्र)
३० मार्च हा दिवस भारतीय चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातील एका मैलाचा दगड आहे. जेव्हा ऑस्करमध्ये एका प्रतिष्ठित पुरस्कारासाठी एका भारतीय चित्रपट निर्मात्याचे नाव मागवण्यात आले होते. तो दिवस होता ३० मार्च १९९२ चा. जेव्हा भारतीय चित्रपटसृष्टीतील महत्त्वपूर्ण व्यक्ती सत्यजित रे यांना ‘ऑस्कर लाईफटाईम अचिव्हमेंट’ मानद पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
देशाच्या चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात सत्यजित रे यांचे नाव सुवर्णाक्षरांनी नोंदवले गेले आहे. कला क्षेत्रातील त्यांच्या अमूल्य योगदानाबद्दल त्यांना १९९२ मध्ये भारतरत्न पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. १९८४ मध्ये त्यांना दादासाहेब फाळके पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. सत्यजित रे यांनी एकूण ३७ चित्रपट बनवले आणि त्यांच्या संस्मरणीय चित्रपटांमध्ये ‘पथेर पांचाली’, ‘अपराजितो’, ‘अपूर संसार’ आणि ‘चारुलता’ यांचा समावेश आहे.
ऑस्कर हा एक असा पुरस्कार आहे जो जिंकणे चित्रपट जगताशी संबंधित लोकांसाठी स्वप्नापेक्षा कमी नाही यात शंका नाही. अमेरिकन अकादमी ऑफ मोशन पिक्चर आर्ट्स अँड सायन्सेस द्वारे विविध प्रकारच्या चित्रपटांमधील उत्कृष्ट कामगिरीची दखल घेण्यासाठी दिले जाणारे ऑस्कर पुरस्कार १९२९ मध्ये स्थापित झाले. १९५७ मध्ये, ‘मदर इंडिया’ हा चित्रपट ऑस्करच्या सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपट श्रेणीत नामांकन मिळालेला पहिला भारतीय चित्रपट होता.
