रविवार, 19 जुलै 2026
FIFA World Cup: चीन फुटबॉल विश्वचषकासाठी पात्रही ठरू शकला नाही, मग तो 'विजेता' कसा बनला? त्याने अमाप संपत्ती कमावली ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
फुटबॉल जगतातील सर्वात मोठा महाकुंभ म्हणजेच ‘फिफा विश्वचषक’ (FIFA World Cup) सध्या अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहे. स्पेन आणि अर्जेंटिना यांच्यातील महामुकाबला पाहण्यासाठी जगभरातील अब्जावधी चाहते उत्सुक आहेत. या जागतिक स्पर्धेत खेळण्याचे आणि विजेतेपद मिळवण्याचे स्वप्न प्रत्येक देशाचे असते. मात्र, जगातील महासत्ता असलेला चीन या विश्वचषकासाठी पात्र (Qualify) ठरू शकला नाही. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, मैदानावर एकही सामना न खेळता आणि स्पर्धेत पात्र न ठरताही चीन या विश्वचषकाचा सर्वात मोठा ‘विजेता’ ठरला आहे. अमेरिकेत आयोजित या विश्वचषकातून चीनने इतर कोणत्याही सहभागी देशापेक्षा जास्त पैसा आणि नफा कमावला आहे.
चीनचा फुटबॉल संघ भलेही मैदानात अपयशी ठरला असेल, पण चीनच्या क्रीडा उत्पादकांनी (Sports Manufacturers) आणि निर्यातदारांनी जागतिक बाजारपेठेवर आपला पूर्ण ताबा मिळवला आहे. फिफा विश्वचषकाच्या निमित्ताने जगभरातून क्रीडा साहित्य, जर्सी, फुटबॉल आणि इतर साधनांची मागणी प्रचंड वाढली आणि या वाढत्या मागणीचा थेट फायदा चिनी कंपन्यांना झाला आहे. जागतिक बाजारपेठेत चिनी क्रीडा साहित्याचा वाटा तब्बल ४० टक्के आहे, ज्यामुळे या स्पर्धेने चिनी अर्थव्यवस्थेला अब्जावधी डॉलर्सचा बुस्टर डोस दिला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Noureen Niazi: ‘ऑपरेशन सिंदूर’मध्ये भारताचा विजय! इम्रान खान यांच्या बहिणीच्या दाव्याने पाकिस्तानात गदारोळ; सायबर एजन्सीचे समन्स
या विश्वचषकादरम्यान विशेषतः जर्सीच्या विक्रीने जुने सर्व विक्रम मोडीत काढले आहेत. ‘साउथ चायना मॉर्निंग पोस्ट’ या नामांकित वृत्तपत्राशी बोलताना, चीनच्या जिआंग्शी प्रांतातील कपड्यांचे मोठे निर्यातदार झेंग जियी यांनी एका रंजक गोष्टीचा खुलासा केला. उपांत्य फेरीत (Semi-Final) अर्जेंटिनाने इंग्लंडचा पराभव केल्यापासून अर्जेंटिनाच्या जर्सीची मागणी जागतिक बाजारपेठेत गगनाला भिडली आहे. झेंग यांच्या मते, गेल्या काही महिन्यांत फुटबॉल जर्सीच्या विक्रीत तब्बल ६० टक्क्यांची वाढ झाली आहे. या वाढत्या मागणीमुळे चिनी कंपन्यांना यावर्षी युरोपीय बाजारपेठेत मोठ्या प्रमाणावर आपला व्यवसाय विस्तारता आला आहे.
चीनमध्ये बनवलेल्या क्रीडा साहित्याला जगभरातून मोठी मागणी आहे. युरोप ही चिनी क्रीडा उत्पादनांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि प्रीमियम बाजारपेठ म्हणून वेगाने उभी राहिली आहे. विक्रीच्या एकूण प्रमाणाचा विचार केला, तर युरोपीय बाजारपेठ सध्या तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. चिनी साहित्यासाठी पहिल्या दोन क्रमांकावर दक्षिण आणि पूर्व आशियाई देश, तसेच दक्षिण अमेरिकन (लॅटिन अमेरिका) देश आहेत. दक्षिण आशिया आणि लॅटिन अमेरिकेमध्ये विक्री जास्त असली तरी तिथे नफा कमी मिळतो. याउलट, युरोपीय बाजारपेठेतील खरेदीदार चांगल्या दर्जाच्या मालासाठी जास्त किंमत मोजण्यास तयार असतात. यामुळे चिनी निर्यातदारांचा वाहतूक खर्च निघूनही त्यांना मोठा नफा मिळतो.
चिनी सीमाशुल्क (China Customs) विभागाच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, केवळ जून महिन्यात चीनच्या क्रीडा साहित्याच्या निर्यातीत २७ टक्क्यांची प्रचंड वाढ नोंदवली गेली आहे. तसेच, या वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत हा वृद्धी दर १७.६ टक्के इतका राहिला आहे. सीमाशुल्क अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, फिफा विश्वचषकामुळे क्रीडा साहित्याच्या जागतिक मागणीला मोठी चालना मिळाली आहे, ज्याचा थेट फायदा चीनला झाला आहे. कारण चीन सध्या जगातील सर्वात मोठा क्रीडा साहित्य निर्यातदार देश आहे.
या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत चीनची क्रीडा साहित्य आणि उपकरणांची एकूण निर्यात ६७.५३ अब्ज युआन म्हणजेच तब्बल ९.९७ अब्ज अमेरिकन डॉलर (सुमारे ८३,००० कोटी रुपये) पेक्षा जास्त झाली आहे. जागतिक बाजारपेठेतील ४० टक्क्यांहून अधिक वाटा चिनी कंपन्यांच्या हातात असल्याने, विश्वचषकाची क्रेझ जितकी वाढेल, तितकी चीनची तिजोरी अधिक भरली जाते, हे या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : IMFReport: डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या आर्थिक धोरणांना आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने दाखवला आरसा; शुल्कामुळे अमेरिकेत निकृष्ट वस्तूंचा पूर
सन २००२ च्या विश्वचषकानंतर चीनचा फुटबॉल संघ कधीही फिफा विश्वचषकासाठी पात्र ठरू शकलेला नाही. फुटबॉलच्या मैदानात चीनची कामगिरी सुमार असली, तरी व्यावसायिक पातळीवर त्यांची उपस्थिती अत्यंत मजबूत आहे. या विश्वचषकात खेळणाऱ्या अनेक देशांचे खेळाडू आणि चाहते ज्या किट्स, जर्सी आणि ट्रॅकसुट्सचा वापर करत आहेत, ते थेट ‘मेड इन चायना’ (Made in China) आहेत.
केवळ वस्तूंची निर्यातच नव्हे, तर चीनच्या बड्या कॉर्पोरेट कंपन्यांनी यजमान शहरांमधील मुख्य स्टेडियममध्ये आपले प्रचंड वर्चस्व निर्माण केले आहे. इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी ‘हायसेन्स’ (Hisense) आणि दुग्धजन्य पदार्थांचे उत्पादन करणारी प्रसिद्ध कंपनी ‘मेंगनिऊ’ (Mengniu) या चिनी ब्रँड्सनी स्टेडियमच्या आत आणि बाहेर आपला जोरदार प्रचार केला आहे. अब्जावधी प्रेक्षकांसमोर या कंपन्यांची नावे सातत्याने चमकत असल्याने चीनने जागतिक स्तरावर आपली व्यापारी ताकद पुन्हा एकदा सिद्ध केली आहे.
