बुधवार, 24 जून 2026
चीनला लक्ष्य करत, जपानने प्रथमच एक अभूतपूर्व प्रस्ताव ठेवून भारताला हिंद महासागराचा 'संरक्षक' बनवण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Japan India Mogami-class frigate 2026 : जागतिक भू-राजकारणात आणि संरक्षण क्षेत्रात एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि ऐतिहासिक घडामॉड समोर आली आहे. चीनच्या वाढत्या आक्रमकतेच्या पार्श्वभूमीवर, जपानने भारताला एक अभूतपूर्व असा प्रस्ताव दिला आहे. जपानने आपल्या अत्यंत प्रगत आणि शक्तिशाली ‘मोगामी-श्रेणी’च्या (Mogami-class) स्टेल्थ फ्रिगेट्सचे (Stealth Frigates) डिझाइन भारताला देऊ केले आहे, ज्याचे उत्पादन थेट भारतीय गोदींमध्ये (Shipyards) केले जाऊ शकते. जपानच्या या निर्णयामुळे इंडो-पॅसिफिक प्रदेशातील सुरक्षा समीकरणांमध्ये मोठा बदल होण्याची शक्यता असून, भारताची हिंद महासागरातील ताकद अधिक मजबूत होणार आहे.
दुसऱ्या महायुद्धानंतर जपानने आपल्या संविधानानुसार शस्त्रास्त्रांच्या निर्यातीवर कडक निर्बंध लादले होते. मात्र, आशिया खंडातील वाढता तणाव पाहता, जपानने एप्रिल २०२६ मध्ये आपल्या संरक्षण निर्यात धोरणात मोठा बदल केला. या बदलाचा फायदा घेत जपानने ऑस्ट्रेलियासोबत नुकताच एक मोठा करार केला असून, आता भारतालाही हा प्रस्ताव देण्यात आला आहे. जपानचे उद्दिष्ट हिंद महासागराच्या सुरक्षेची धुरा भारताकडे सोपवून या भागात चीनच्या वाढत्या कारवायांना आळा घालणे हे आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Epstein Files: काबाच्या पवित्र कापडाचा एपस्टाईनने ‘असा’ केला वापर; बेटावरील ‘मशीद’ आणि सौदी राजघराण्याच्या संबंधाचे रहस्य उघड
मोगामी-श्रेणीची ही युद्धनौका केवळ ५०० दशलक्ष डॉलर्स इतक्या कमी खर्चात तयार होत असली, तरी तिची क्षमता अफाट आहे. या युद्धनौकेची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये पुढीलप्रमाणे आहेत:
जपानचा हा प्रस्ताव भारताच्या ‘मेक इन इंडिया’ आणि ‘आत्मनिर्भर भारत’ या महत्त्वाकांक्षी योजनांशी तंतोतंत जुळतो. भारताला आपल्या आयातीवरील, विशेषतः रशियावरील अवलंबित्व कमी करायचे आहे आणि पाश्चात्य किंवा मित्र देशांकडून तंत्रज्ञान आयात करून देशांतर्गत संरक्षण उत्पादनाला चालना द्यायची आहे.
भारतीय नौदल (Indian Navy) हिंद महासागरातील महत्त्वाचा सुरक्षा प्रदाता आहे. मलाक्काची सामुद्रधुनी आणि जिबूतीपर्यंत होणाऱ्या चिनी नौदलाच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी या युद्धनौका अत्यंत महत्त्वाच्या ठरणार आहेत. जपान आणि भारताच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे ‘युनिकॉर्न’ (Unicorn) रेडिओ अँटेनासारख्या तंत्रज्ञानाचे सह-उत्पादनही शक्य होणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Epstein Note: जेफ्री एपस्टाईनच्या मृत्यूचे गुपित ‘त्या’ पिवळ्या चिठ्ठीत? 7 वर्षांपासून सीलबंद असलेलं रहस्य अखेर आलं जगासमोर
विश्लेषकांच्या मते, जपान, भारत आणि ऑस्ट्रेलिया या तीन देशांमधील वाढती जवळीक चीनसाठी चिंतेची बाब बनली आहे. या युद्धनौकांच्या वापरामुळे तिन्ही देशांच्या नौदलांमध्ये मोठी सुसंगतता (Interoperability) निर्माण होईल आणि एखाद्या युद्धप्रसंगी एकमेकांच्या बंदरांवर युद्धनौकांची दुरुस्ती करणे शक्य होईल. जपानचे बहुतांश तेल याच मार्गावरून जात असल्याने, सागरी सुरक्षेच्या दृष्टीने हा करार जपानसाठीही तेवढाच महत्त्वाचा आहे.
Ans: ही प्रगत स्टेल्थ फ्रिगेट असून ती विशेषतः पाणबुडीविरोधी युद्ध आणि समुद्रातील पाळत ठेवण्यासाठी ओळखली जाते.
Ans: जपानने मोगामी-श्रेणीच्या युद्धनौकेचे डिझाइन व तंत्रज्ञान भारताला देऊ केले आहे, जेणेकरून त्या भारतातच बनवता येतील.
Ans: यामुळे भारताची सागरी सुरक्षा वाढेल आणि 'मेक इन इंडिया' मोहिमेअंतर्गत भारताचे संरक्षण उत्पादन अधिक मजबूत होईल.
