World Braille Day : लुई ब्रेलचे शोध दृष्टिहीनांसाठी शिक्षणाचा पाया आहेत; तंत्रज्ञान ब्रेलची जागा घेऊ शकत नाही. ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
World Braille Day 2026 events India : जगाला दृष्टी नसली तरी ‘दृष्टी’ देणाऱ्या एका महान संशोधकाचा आज वाढदिवस! ४ जानेवारी १८०९ रोजी फ्रान्समध्ये जन्मलेल्या लुई ब्रेल यांच्या जयंतीनिमित्त आज देशभर ‘जागतिक ब्रेल दिन’ मोठ्या उत्साहात साजरा केला जात आहे. झारखंडची राजधानी रांचीपासून ते राजधानी दिल्लीपर्यंत विविध कार्यक्रमांच्या माध्यमातून दृष्टीहीनांच्या जीवनातील या ‘प्रकाशदूत’ संशोधकाला मानवंदना दिली जात आहे. लुई ब्रेल यांनी लावलेला हा शोध केवळ अक्षरे नसून, तो जगभरातील करोडो दृष्टीहीनांसाठी सन्मानाने जगण्याचा मार्ग आहे.
लुई ब्रेल यांचा प्रवास संघर्षाने भरलेला होता. बालपणात वडिलांच्या कार्यशाळेत काम करताना झालेल्या एका अपघाताने त्यांची दृष्टी हिरावून घेतली. मात्र, त्यांची जिद्द संपली नाही. वयाच्या अवघ्या १५ व्या वर्षी, १८२४ मध्ये त्यांनी ६ बिंदूंच्या आधारे ‘ब्रेल लिपी’ तयार केली. तत्कालीन लष्करी ‘नाईट रायटिंग’मधील १२ बिंदूंच्या किचकट संहितेला त्यांनी सोप्या भाषेत ६ बिंदूंमध्ये बसवले. आज २०० वर्षांनंतरही ही लिपी साहित्यापासून संगीतापर्यंत आणि गणितापासून विज्ञानापर्यंत सर्वच क्षेत्रांत दृष्टीहीनांसाठी संजीवनी ठरली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War 3 : युद्ध सुरू झालं! कराकसवर क्षेपणास्त्रांचा पाऊस, Venezuela भीषण स्फोटांनी हादरलं; अमेरिकेने विमान उड्डाणं रोखली
या दिनानिमित्त ‘नॅशनल फेडरेशन ऑफ द ब्लाइंड’चे (NFB) सरचिटणीस श्री. एस. के. रुंगटा यांनी अत्यंत महत्त्वाचे भाष्य केले. “ब्रेलचे ज्ञान हे दृष्टीहीन व्यक्तीसाठी तितकेच आवश्यक आहे जितके इतरांसाठी लिपीचे ज्ञान असते,” असे ते म्हणाले. तंत्रज्ञानामुळे ऑडिओ बुक्स आणि स्क्रीन रीडर्स आले असले तरी, ब्रेल हे खऱ्या साक्षरतेचे माध्यम आहे. व्याकरण आणि शुद्धलेखन सुधारण्यासाठी ब्रेलला दुसरा पर्याय नाही. तंत्रज्ञान हे ब्रेलला पूरक असू शकते, पण ते त्याची जागा कधीही घेऊ शकत नाही, असा ठाम विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
On World Braille Day, we remember Louis Braille on his birth anniversary and celebrate the power of an idea that allows knowledge to reach every individual, regardless of visual ability. The Braille system continues to ensure literacy, self-reliance, and confidence among the… pic.twitter.com/cSKt3hh0Sq — DK Shivakumar (@DKShivakumar) January 4, 2026
credit : social media and Twitter
रांचीसह झारखंडमध्ये नॅशनल फेडरेशन ऑफ द ब्लाइंडच्या वतीने विविध स्पर्धांचे आयोजन करण्यात आले. यामध्ये ब्रेल वाचन, लेखन, संगणक कौशल्ये आणि संगीत स्पर्धांचा समावेश होता. झारखंड शाखेचे समन्वयक श्री. अरुण कुमार सिंह यांनी झारखंड सरकारकडे विशेष मागणी केली आहे. ग्रामीण भागातील गरीब दृष्टीहीन विद्यार्थ्यांपर्यंत ब्रेल पुस्तके आणि आधुनिक उपकरणे पोहोचवण्यासाठी सरकारने विशेष अनुदान द्यावे, जेणेकरून शिक्षणाची मुख्य ओघ या मुलांपर्यंत पोहोचू शकेल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War 3 : तिसऱ्या महायुद्धाची ठिणगी पेटली! ‘हा आमचा शेवटचा श्वास नाही’; अमेरिकेच्या हल्ल्यांनंतर व्हेनेझुएलाची आर्त हाक
आज २०२६ मध्ये तंत्रज्ञान ब्रेलला अधिक सुलभ बनवत आहे. ‘रिफ्रेश करण्यायोग्य ब्रेल डिस्प्ले’ (Refreshable Braille Displays) आणि ‘ब्रेल नोट-टेकर्स’मुळे आता संगणक आणि स्मार्टफोनवरही ब्रेल लिपी वापरणे सोपे झाले आहे. सार्वजनिक ठिकाणी, लिफ्टमध्ये, रेल्वे स्टेशन्सवर आणि औषधांच्या पाकिटांवरही ब्रेल चिन्हांचा वापर अनिवार्य करण्याची गरज आता व्यक्त होत आहे. लुई ब्रेल यांना खरी श्रद्धांजली द्यायची असेल, तर प्रत्येक दृष्टीहीन व्यक्तीला साक्षर करणे, हेच आपले ध्येय असायला हवे.
